Bệnh dại (Rabies) là bệnh nhiễm virus cấp tính ở hệ thần kinh trung ương, do virus dại thuộc họ Rhabdoviridae gây ra. Bệnh lây truyền chủ yếu qua nước bọt của động vật bị bệnh (chó, mèo, dơi, cáo, khỉ...) khi cào, cắn hoặc liếm vào niêm mạc, da hoặc vết thương hở. Khoảng 99% trường hợp dại là do chó nhà lây truyền bệnh sang người. Bệnh có hai thể chính (thể hung dữ và thể liệt) với các biểu hiện như sốt, đau đầu, sợ nước, sợ gió, ảo giác, tê liệt, sùi bọt mép. Khi nhiễm bệnh gần như 100% tử vong sau khi xuất hiện triệu chứng
Bệnh dại rất phổ biến trên toàn thế giới. Hàng năm căn bệnh này gây ra cái chết cho 60.000 - 70.000 người và hàng triệu loài động vật. Dại là căn bệnh vô cùng nguy hiểm , khi phát bệnh, 100% cả người bị cắn và vật cắn đều tử vong. Tuy nhiên nhiều người vẫn còn lơ là, chưa hiểu rõ về bệnh dại nên rất chủ quan hoặc điều trị sai cách gây nguy hiểm đến mạng.
Bệnh dại do virus dại thuộc giống Lyssavirus, họ Rhabdoviridae gây ra có trong nước bọt của những động vật bị bệnh dại. Vi-rút dại xâm nhập vào hệ thần kinh của động vật có vú. Động vật nhiễm bệnh sẽ lây bệnh dại cho động vật khác hoặc con người từ nước bọt nhiễm virut dại sang người qua vết cắn hoặc qua vết trầy xước trên cơ thể con người. Bệnh dại cũng có thể lây truyền sang người khi động vật bị dại liếm vào vết thương hoặc tiếp xúc vào những chỗ da bị trầy xước, hoặc lớp niêm mạc miệng, mũi của người.
Ổ chứa virus dại trong thiên nhiên thông thường là động vật có máu nóng, đặc biệt là chó. Ngoài ra, virus dại cũng được phát hiện ở mèo, chồn, dơi và các động vật có vú khác.
Ngay khi vào cơ thể, virus dại xâm nhập vào các dây thần kinh ngoại biên, chạy dọc theo các dây thần kinh đến tủy sống và não bộ. Mỗi ngày, virus dại di chuyển được “đoạn đường” từ 12-24mm. Ngay khi virus đến não bộ, người bệnh mới thật sự có những dấu hiệu lâm sàng rõ ràng.
Thời gian ủ bệnh dại có thể dưới 1 tuần hoặc trên 1 năm, phụ thuộc vào số lượng virus xâm nhập vào cơ thể, sự nặng nhẹ của vết thương, khoảng cách từ vết thương đến hệ thần kinh trung ương… Vết thương càng ở gần hệ thần kinh trung ương như mặt, cổ, đầu, ngón tay, cơ quan sinh dục ngoài… thì thời gian ủ bệnh càng ngắn.
Người bị chó cắn nếu không tiêm phòng sẽ có thể phát bệnh dại. Không phải 100% người bị chó cắn đều bị dại. Nguy cơ nhiễm dại phụ thuộc vào nhiều yếu tố bao gồm con vật có bị dại hay không, lượng virus trong nước bọt của con vật nhiều hay ít, vết thương nông hay sâu, có vệ sinh sát khuẩn vị trí tổn thương kịp thời ngay sau khi bị chó cắn hay không… Tiêm phòng dại ngay sau bị chó cắn vẫn là biện pháp phòng tránh và bảo vệ hiệu quả nhất.
Đến ngay trung tâm y tế hoặc bệnh viện để được tư vấn và tiêm vắc-xin phòng dại cũng như huyết thanh kháng dại (nếu cần).
Tiêm phòng bệnh uốn ván
Dùng kháng sinh dự phòng nhiễm trùng vết thương (nếu có chỉ định).
Người bị chó cắn nếu không tiêm phòng sẽ có thể phát bệnh dại. Không phải 100% người bị chó cắn đều bị dại. Nguy cơ nhiễm dại phụ thuộc vào nhiều yếu tố bao gồm con vật có bị dại hay không, lượng virus trong nước bọt của con vật nhiều hay ít, vết thương nông hay sâu, có vệ sinh sát khuẩn vị trí tổn thương kịp thời ngay sau khi bị chó cắn hay không… Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, nên tiêm vắc-xin phòng dại cho vật nuôi và tiêm phòng sau phơi nhiễm cho người là cách hiệu quả nhất để phòng ngừa, nhất là sau khi bị chó, mèo cắn.
Hiện nay tại Việt Nam đang có 2 loại vắc xin phòng dại gồm Verorab (Pháp) và Abhayrab (Ấn Độ). Đây đều là những loại vắc xin được sản xuất theo công nghệ mới, cải thiện vượt bậc so với các loại vắc xin phòng dại thế hệ cũ. Vắc xin dại đều đã được kiểm định an toàn, khẳng định khả năng đáp ứng miễn dịch cao sau khi tiêm đủ liều.
Homocystin niệu khi nhận diện sớm các dấu hiệu và tuân thủ điều trị đóng vai trò then chốt trong việc ngăn ngừa biến chứng lâu dài.
