Bơm xi măng cột sống: Phương pháp điều trị lún xẹp đốt sống hiệu quả

Bơm xi măng cột sống là gì?

Bơm xi măng cột sống (hay tiêm xi măng sinh học) là phương pháp can thiệp ít xâm lấn, được chỉ định trong điều trị trong điều trị bệnh lún xẹp đốt sống. Bác sĩ sẽ đưa một lượng xi măng sinh học đặc biệt vào trong thân đốt sống bị tổn thương nhằm giảm đau, cố định cấu trúc xương và phần nào phục hồi chiều cao của đốt sống.

Xi măng sinh học sử dụng trong thủ thuật này gồm hai thành phần chính: PMMA/MMA-styren copolymer và MMA dạng lỏng có khả năng tương thích với mô sinh học cao. Khi trộn lại, hỗn hợp sẽ trải qua quá trình đông cứng (polymer hóa) và tạo thành khối rắn chắc, giúp nâng đỡ và ổn định vùng cột sống bị xẹp.

Phương pháp này được ứng dụng trong thực tế đầu tiên vào năm 1958 và tiếp tục duy trì trong điều trị các ca lún xẹp đốt sống trong thời gian hiện nay. 

Bơm xi măng là thủ thuật được ứng dụng trong điều trị lún xẹp cột sống

Bệnh lún xẹp đốt sống là gì?

Lún xẹp đốt sống là tình trạng đĩa đệm và xương cột sống mất đi độ đàn hồi và nước, dẫn đến xẹp lún và biến dạng vùng cột sống.  Bệnh điển hình bởi các triệu chứng như đau kéo dài tại vùng cột sống, giảm khả năng vận động và đau thần kinh liên sườn, biến dạng cột sống.
Một số nguyên nhân phổ biến góp phần gây ra bệnh lý này bao gồm: loãng xương, chấn thương, u thân đốt xương hoặc đa u tủy xương. Trong đó, loãng xương chiếm tỷ lệ cao nhất, đặc biệt ở phụ nữ trên 50 tuổi và nam giới lớn tuổi. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến tàn phế và gây suy giảm chất lượng cuộc sống nghiêm trọng.

Khi nào được chỉ định bơm xi măng sinh học

Chỉ định

Theo các bác sĩ chuyên khoa, không phải ai bị lún xẹp cột sống cũng được chỉ định bơm xi măng cột sống. Kỹ thuật này sẽ được cân nhắc thực hiện cho các bệnh nhân trong các trường hợp sau đây:

• Lún xẹp đốt sống tự phát do loãng xương.
• Xẹp đốt sống gây ra các cơn đau cấp tính, cần can thiệp khẩn cấp.
• Đã điều trị bằng thuốc, nẹp lưng, nghỉ ngơi nhưng không cải thiện.
• Xẹp đốt sống do chấn thương ở bệnh nhân loãng xương.
• Xẹp đốt sống do có khối u ác tính.

Bơm xi măng là thủ thuật được ứng dụng trong điều trị lún xẹp cột sống

Chống chỉ định

Bên cạnh các ca bệnh có thể được điều trị bằng phương pháp này, một số bệnh nhân không thích hợp với chỉ định bơm xi măng vào cột sống, bao gồm

• Người bị rối loạn đông máu.
• Bệnh nhân bị nhiễm trùng tại vị trí tổn thương hoặc nhiễm trùng toàn thân.
• Người bị xẹp đốt sống không do loãng xương.
• Bệnh nhân xẹp đốt sống nhưng không đau hoặc đau rất nhẹ.

Ưu điểm của phương pháp bơm xi măng cột sống

Mặc dù chi phí cao và đòi hỏi bác sĩ có trình độ chuyên môn vững chắc, điều kiện cơ sở vật chất hiện đại nhưng không ít bệnh nhân vẫn lựa chọn phương pháp điều trị lún xẹt cột sống này vì các lý do như sau:

• Giảm đau nhanh chóng, điển hình nhiều bệnh nhân không còn cảm thấy đau đớn ngay sau thủ thuật.
• Khả năng vận động được phục hồi sớm, giúp tránh biến chứng do nằm lâu như viêm phổi, loét tì đè, thuyên tắc mạch.
• Ngăn ngừa nguy cơ loãng xương, tổn thương đốt sống tiến triển nhờ bệnh nhân duy trì hoạt động sớm.
• Thủ thuật an toàn, ít biến chứng, thời gian nằm viện ngắn.
• Cải thiện rõ rệt chất lượng cuộc sống, hỗ trợ bệnh nhân sớm trở lại sinh hoạt bình thường và giảm gánh nặng cho gia đình

Đây là một trong số ít phương pháp giúp bệnh nhân phục hồi nhanh chóng 

Các bước chuẩn bị trước khi điều trị bơm xi măng sinh học

Trên thực tế, trước khi bước tay vào thực hiện thủ thuật này, các bác sĩ sẽ tiến hành chuẩn bị cho người bệnh. Cụ thể, trước khi thực hiện, bác sĩ sẽ yêu cầu bệnh nhân:

• Thăm khám tổng quát và chỉ định các xét nghiệm máu, chẩn đoán hình ảnh (X-quang, MRI hoặc CT).
• Đánh giá mức độ lún xẹp, tình trạng loãng xương và sức khỏe toàn diện.
• Bệnh nhân cần cung cấp đầy đủ thông tin về tiền sử bệnh, thuốc đang dùng, tình trạng dị ứng, cũng như thông báo nếu đang mang thai.
• Ngưng sử dụng aspirin, NSAIDs hoặc thuốc chống đông theo chỉ định trước khi thủ thuật.

Chuẩn bị trang thiết bị để bơm xi măng cột sống như thế nào?

Để thực hiện bơm xi măng sinh học điều trị lún xẹp cột sống, bác sĩ cần chuẩn bị một số trang thiết bị chuyên dụng, bao gồm:

• Xi măng sinh học Polymethylmethacrylate (PMMA): loại vật liệu đặc biệt này sẽ được bơm vào vùng xương bị tổn thương và nhanh chóng đông cứng, giúp cố định và nâng đỡ đốt sống.
• Kim rỗng hoặc ống rỗng (trocar): dụng cụ giúp đưa xi măng vào đúng vị trí bên trong đốt sống.
• Bóng nong: được sử dụng để tạo khoảng trống trong thân đốt sống, từ đó xi măng có thể lấp đầy hiệu quả hơn.
• Máy X-quang kết nối màn hình video: cho phép bác sĩ quan sát trực tiếp toàn bộ quá trình, đảm bảo xi măng được bơm chính xác vào vùng xẹp lún.

Bên cạnh đó, để theo dõi toàn diện tình trạng sức khỏe của bệnh nhân trong suốt quá trình thực hiện, bác sĩ còn cần đến máy siêu âm, thiết bị đo nhịp tim, huyết áp và các thiết bị máy móc khác.

Quy trình thực hiện

Trên thực tế lâm sàng, kỹ thuật bơm xi măng sinh học được tiến hành theo các bước dưới đây:

• Chuẩn bị người bệnh: Bệnh nhân nằm sấp trên bàn thủ thuật, được kết nối với các thiết bị theo dõi nhịp tim, huyết áp, nhịp thở để đảm bảo an toàn trong suốt quá trình.
• Xác định vị trí: Bác sĩ dùng máy X-quang C-arm để định vị chính xác điểm vào của thân đốt sống bị lún xẹp.
• Sát trùng và gây tê: Vùng chọc kim được sát khuẩn sạch sẽ và gây tê tại chỗ để giảm đau.
• Đưa kim vào đốt sống: Trocar (kim rỗng) được đưa xuyên qua cuống cung, đi vào trung tâm thân đốt sống.
• Kiểm tra khoang: Bác sĩ bơm thuốc cản quang và sử dụng bóng nong để tạo khoảng trống, đồng thời kiểm tra độ phồng đạt yêu cầu.
• Chuẩn bị xi măng: Xi măng sinh học được pha trộn đúng tỷ lệ.
• Bơm xi măng: Xi măng được bơm chậm rãi qua kim định vị, dưới sự giám sát liên tục của máy C-arm và theo dõi phản ứng của bệnh nhân (cảm giác đau, cử động chân…).
• Đánh giá kết quả: Bác sĩ kiểm tra thêm một lần nữa bằng C-arm để chắc chắn xi măng chỉ nằm gọn trong thân đốt sống, không tràn ra ngoài.
• Hoàn tất thủ thuật: Kim được rút ra, vết chọc được băng ép cầm máu.

Sau thủ thuật, xi măng sẽ đông cứng hoàn toàn trong khoảng 2 – 3 giờ. Người bệnh có thể ngồi dậy, đi lại bình thường và cảm nhận tình trạng đau giảm rõ rệt.

Các bác sĩ sẽ đánh giá sự phục hồi của đốt sống sau khi bơm xi măng qua phim chụp 

Bơm xi măng cột sống có nguy hiểm không?

Mặc dù được các bác sĩ chuyên khoa Cột sống - Thần kinh công nhận là thủ thuật an toàn, tuy nhiên bệnh nhân vẫn có thể gặp một số rủi ro về mặt sức khoẻ như sau:

• Nhiễm trùng tại vị trí chọc.
• Rò rỉ xi măng ra ngoài thân đốt sống (đa phần không nguy hiểm, trừ khi lan vào ống tủy hay mạch máu).
• Chảy máu, đau tăng hoặc rối loạn thần kinh nhẹ.
• Dị ứng thuốc gây tê hoặc thuốc cản quang.
• Nguy cơ liệt (rất hiếm gặp).

Tuy nhiên, tỷ lệ biến chứng thấp hơn nhiều so với các ca phẫu thuật mở truyền thống nên bạn không cần quá lo lắng. 

Lưu ý sau khi dùng bơm xi măng sinh học

Một trong số những điều quan trọng là người bệnh cần tiếp tục điều trị loãng xương để ngăn ngừa tái lún hoặc gãy các đốt sống khác. Đồng thời, bạn cũng phải tránh hoạt động mạnh, té ngã hoặc va chạm trong thời gian đầu.

Bên cạnh đó, điều cuối cùng là bạn nên duy trì tái khám theo lịch hẹn với bác sĩ chuyên khoa để theo dõi diến biến bệnh và nâng cao chất lượng điều trị.

Như vậy, bơm xi măng cột sống là phương pháp hiện đại, an toàn và hiệu quả trong điều trị lún xẹp đốt sống, đặc biệt là các ca lún xẹp đốt sống do loãng xương. Nhờ ưu điểm giảm đau nhanh, phục hồi vận động sớm và ít biến chứng, đây hiện là lựa chọn ưu tiên của nhiều bác sĩ chuyên khoa trong hỗ trợ người bệnh lấy lại khả năng đi lại và nâng cao chất lượng cuộc sống.