Liệt nửa người khiến bệnh nhân mất đi khả năng vận động, tự chăm sóc và dễ rơi vào hàng loạt biến chứng nguy hiểm như loét tì đè, viêm phổi, co cứng cơ hay suy giảm nhận thức. Vì vậy, việc chăm sóc đúng cách không chỉ giúp người bệnh phục hồi chức năng nhanh hơn mà còn quyết định chất lượng cuộc sống lâu dài. Bài viết này sẽ tổng hợp 4 nguyên tắc quan trọng giúp bạn chăm sóc bệnh nhân liệt nửa người đúng chuẩn, khoa học, an toàn.
Chăm sóc bệnh nhân sau tai biến mạch máu não, đặc biệt là người bị liệt nửa người, đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên trì và tuân thủ chặt chẽ các nguyên tắc chăm sóc y khoa. Việc áp dụng đúng phương pháp không chỉ giúp người bệnh phục hồi chức năng tốt hơn mà còn giảm nguy cơ biến chứng và tái phát đột quỵ.
Quá trình phục hồi chức năng ở bệnh nhân liệt nửa người không thể đạt kết quả trong thời gian ngắn. Các hoạt động như tập vận động, luyện nói, rèn luyện kỹ năng sinh hoạt hằng ngày cần được thực hiện đúng kỹ thuật, đều đặn và kéo dài liên tục.
Người chăm sóc cần hiểu rằng tiến triển của bệnh nhân thường diễn ra chậm, đôi khi chỉ biểu hiện bằng những thay đổi rất nhỏ như cử động nhẹ của bàn tay hoặc khả năng phát âm rõ hơn. Sự kiên nhẫn, động viên đúng lúc sẽ giúp người bệnh duy trì tinh thần tích cực, hạn chế tâm lý chán nản và bỏ cuộc trong quá trình phục hồi.
Chăm sóc toàn diện là rất cần thiết, bao gồm cả thể chất, tinh thần và xã hội
Chăm sóc bệnh nhân liệt nửa người không chỉ tập trung vào vận động mà cần được xây dựng theo hướng toàn diện và lâu dài. Kế hoạch chăm sóc nên kết hợp đồng thời nhiều yếu tố, bao gồm:
Cách tiếp cận đa chiều này giúp người bệnh không chỉ cải thiện thể chất mà còn ổn định tinh thần, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống và khả năng hòa nhập sinh hoạt hằng ngày.
Phần lớn bệnh nhân tai biến mạch máu não bị liệt nửa người đều có bệnh lý nền đi kèm như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu hoặc bệnh tim mạch. Đây là những yếu tố nguy cơ hàng đầu làm tăng khả năng đột quỵ tái phát.
Việc theo dõi y tế cần được thực hiện nghiêm túc và liên tục, bao gồm:
Bệnh nhân cần được hỗ trợ trong các hoạt động hàng ngày để tránh tình trạng loét do tì đè và các biến chứng khác
Do hạn chế khả năng vận động và tự chăm sóc, bệnh nhân liệt nửa người có nguy cơ cao gặp các biến chứng nếu không được hỗ trợ đúng cách. Việc đảm bảo an toàn trong sinh hoạt hằng ngày là yếu tố then chốt nhằm giảm tỷ lệ biến chứng và kéo dài thời gian hồi phục.
Các vấn đề cần đặc biệt lưu ý bao gồm phòng ngừa té ngã, loét tì đè, viêm phổi do nằm lâu, huyết khối tĩnh mạch sâu, nhiễm trùng, đồng thời chú trọng vệ sinh răng miệng, kiểm soát đường huyết và đánh giá tình trạng dinh dưỡng định kỳ để kịp thời điều chỉnh.
Xem thêm:
Quá trình hồi phục ở bệnh nhân liệt nửa người sau tai biến mạch máu não không diễn ra đồng thời mà được chia thành nhiều giai đoạn khác nhau. Mỗi giai đoạn phục hồi có mục tiêu chăm sóc và chiến lược can thiệp riêng biệt. Việc chăm sóc đúng thời điểm và đúng cách đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế biến chứng sớm, thúc đẩy phục hồi chức năng và cải thiện chất lượng cuộc sống lâu dài cho người bệnh.
Đây là giai đoạn nguy cơ cao, người bệnh cần được theo dõi chặt chẽ tại cơ sở y tế hoặc dưới sự giám sát liên tục của nhân viên y tế. Mục tiêu trọng tâm trong giai đoạn này là đảm bảo an toàn tính mạng và kiểm soát các biến chứng cấp tính có thể xảy ra.
Việc chăm sóc tập trung vào duy trì đường thở thông thoáng, ổn định tuần hoàn và huyết áp, đồng thời theo dõi sát tình trạng tri giác, thân nhiệt, đường huyết và các dấu hiệu nhiễm trùng. Người bệnh cần được xoay trở đúng kỹ thuật, thay đổi tư thế đều đặn khoảng mỗi 2–3 giờ nhằm giảm nguy cơ loét tì đè và hạn chế ứ đọng đờm gây viêm phổi.
Song song đó, các bài tập vận động thụ động cho chi liệt nên được triển khai sớm để phòng ngừa co rút khớp và teo cơ. Chế độ dinh dưỡng cần đảm bảo dễ tiêu, đủ năng lượng; với những trường hợp rối loạn nuốt, việc đánh giá kỹ càng là cần thiết để hạn chế nguy cơ sặc và viêm phổi hít.
Khi tình trạng toàn thân đã ổn định, bệnh nhân bước sang giai đoạn phục hồi chức năng tích cực. Mục tiêu chính lúc này là cải thiện khả năng vận động, tăng mức độ tự lập trong sinh hoạt và hỗ trợ phục hồi giao tiếp.
Trong giai đoạn này, các bài tập vận động chủ động có trợ giúp được tăng dần về cường độ và thời gian, kết hợp tập ngồi, tập đứng và tập đi khi thể trạng cho phép. Đồng thời, người bệnh cần được luyện tập ngôn ngữ, chức năng nuốt và các hoạt động sinh hoạt cơ bản như ăn uống, vệ sinh cá nhân nhằm từng bước lấy lại khả năng tự chăm sóc.
Người chăm sóc cần theo dõi sát các biểu hiện như mệt mỏi, đau khớp hoặc co cứng cơ để điều chỉnh cường độ tập luyện phù hợp. Bên cạnh phục hồi thể chất, hỗ trợ tâm lý cũng giữ vai trò quan trọng, bởi nhiều bệnh nhân dễ xuất hiện lo âu hoặc trầm cảm trong giai đoạn này nếu không được động viên và đồng hành đúng cách.
Ở giai đoạn này, mục tiêu chăm sóc hướng đến việc duy trì các chức năng đã phục hồi, phòng ngừa tái phát tai biến và nâng cao chất lượng cuộc sống về lâu dài. Phần lớn quá trình chăm sóc được thực hiện tại nhà với sự phối hợp giữa gia đình và đội ngũ y tế.
Người bệnh cần duy trì vận động thường xuyên, xây dựng lối sống lành mạnh và tuân thủ điều trị các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc rối loạn lipid máu. Chế độ ăn uống hợp lý, kiểm soát cân nặng và tránh các yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, sử dụng rượu bia là những yếu tố then chốt giúp giảm nguy cơ tái phát tai biến mạch máu não.
Ngoài ra, việc tái khám định kỳ giúp bác sĩ theo dõi tiến triển phục hồi, điều chỉnh phác đồ điều trị và tư vấn thêm các biện pháp hỗ trợ phù hợp với từng người bệnh.
Chăm sóc bệnh nhân liệt nửa người đòi hỏi sự kiên nhẫn, hiểu biết và tuân thủ đúng các nguyên tắc y khoa. Việc chú trọng từ dinh dưỡng, luyện tập, phòng ngừa biến chứng đến chăm sóc tâm lý không chỉ hỗ trợ phục hồi mà còn giúp người bệnh lấy lại được sự chủ động trong cuộc sống. Điều quan trọng nhất là luôn theo dõi sát sao và phối hợp với nhân viên y tế để đảm bảo người bệnh được hỗ trợ đúng cách và kịp thời.
BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG
Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.
Thoát vị đĩa đệm cổ chèn ép tủy là bệnh lý ảnh hưởng đến chức năng vận động và thần kinh, là một biến chứng nguy hiểm của thoát vị...
