Chèn ép tủy sống gây liệt: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Chèn ép tủy sống là gì?

Tuỷ sống là một bó dây thần kinh trung tâm có vai trò truyền dẫn tín hiệu từ não bộ đến cơ bắp và các mô mềm trong cơ thể, đồng thời tiếp nhận thông tin cảm giác theo chiều ngược lại. Cấu trúc này được bảo vệ bởi hệ thống các đốt sống tạo thành cột sống. Từ tuỷ sống, các rễ thần kinh đi qua những khe hở giữa các đốt sống để chi phối hoạt động vận động và cảm giác của toàn bộ cơ thể.

Chèn ép tuỷ sống xảy ra khi có một yếu tố bất thường tạo áp lực trực tiếp lên tủy hoặc các rễ thần kinh. Những tác nhân thường gặp bao gồm mảnh xương phát triển bất thường, máu tụ do vỡ mạch, thoát vị đĩa đệm hoặc khối u. Tình trạng này có thể xuất hiện tại bất kỳ vị trí nào dọc theo cột sống, từ vùng cổ cho tới lưng dưới. Khi sự chèn ép kéo dài hoặc tiến triển nặng, người bệnh có nguy cơ cao gặp biến chứng chèn ép tủy sống gây liệt.

Về mặt lâm sàng, các triệu chứng có thể xuất hiện đột ngột hoặc tiến triển âm thầm theo thời gian. Mức độ biểu hiện phụ thuộc vào nguyên nhân, vị trí và mức độ chèn ép, từ những rối loạn cảm giác nhẹ cho tới suy giảm vận động nghiêm trọng, thậm chí liệt hoàn toàn.

Chèn ép tủy sống là tình trạng có yếu tố tạo áp lực lên tủy và rễ thần kinh

Nguyên nhân chèn ép tủy sống gây liệt

Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất dẫn tới chèn ép tuỷ sống gây liệt là quá trình thoái hóa cột sống theo tuổi tác. Tình trạng này thường gặp ở người trên 50 tuổi, khi các cấu trúc xương và đĩa đệm bị bào mòn dần theo thời gian.

Ngoài ra, chèn ép tuỷ sống còn có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác, với tốc độ tiến triển nhanh hoặc rất đột ngột, bao gồm:

• Bất thường trong cấu trúc và trục cột sống như vẹo cột sống.
• Chấn thương cột sống do tai nạn hoặc ngã mạnh.
• Khối u phát triển trong hoặc xung quanh cột sống.
• Các bệnh lý xương khớp mạn tính.
• Viêm khớp dạng thấp gây biến dạng cột sống.
• Nhiễm trùng ảnh hưởng đến đốt sống hoặc mô quanh tủy.

Những nguyên nhân này nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể dẫn tới tổn thương tủy không hồi phục.

Các triệu chứng của chèn ép tuỷ sống

Áp lực từ sự chèn ép có thể tác động trực tiếp lên rễ thần kinh và tuỷ sống với mức độ từ nhẹ đến nặng. Trong giai đoạn nhẹ, người bệnh có thể chỉ gặp các biểu hiện thoáng qua như đau lưng, đau cổ, yếu cơ nhẹ hoặc thay đổi cảm giác.

Khi tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn, các triệu chứng thường rõ ràng và ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hàng ngày, bao gồm:

• Đau và co cứng cơ vùng cổ, lưng hoặc thắt lưng.
• Cơn đau lan xuống tay, mông hoặc chân, thường gặp trong đau thần kinh tọa.
• Cảm giác tê bì, chuột rút hoặc yếu cơ ở tay và chân.
• Giảm hoặc mất cảm giác ở bàn chân.
• Khó khăn trong việc phối hợp vận động tinh tế của tay và chân.
• Yếu một bên chân khiến dáng đi không vững.
• Giảm ham muốn tình dục.

Trong trường hợp chèn ép xảy ra tại vùng thắt lưng và ảnh hưởng đến bó rễ thần kinh chùm đuôi ngựa, người bệnh có thể xuất hiện biến chứng chèn ép tuỷ sống gây liệt rất nguy hiểm. Cần đến cơ sở y tế ngay khi có các dấu hiệu sau:

• Mất kiểm soát đại tiện hoặc tiểu tiện.
• Tê bì nghiêm trọng vùng giữa hai chân, mặt trong đùi hoặc phía sau chân.
• Đau dữ dội kèm yếu rõ rệt ở một hoặc cả hai chân, gây khó khăn khi di chuyển hoặc thay đổi tư thế.

Người bệnh bị đau và co cứng dọc cột sống (cổ, lưng và thắt lưng)

Chẩn đoán chèn ép tuỷ sống

Việc chẩn đoán chèn ép tuỷ sống được thực hiện thông qua sự kết hợp giữa thăm khám lâm sàng và các phương tiện cận lâm sàng chuyên sâu. Trước tiên, bác sĩ sẽ khai thác chi tiết tiền sử bệnh và các triệu chứng mà người bệnh đang gặp phải.

Sau đó, một số phương pháp chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm chức năng có thể được chỉ định, bao gồm:

• Chụp X quang cột sống hoặc CT scan để đánh giá cấu trúc xương và sự bất thường giữa các đốt sống.
• Chụp cộng hưởng từ MRI nhằm xác định mức độ chèn ép dây thần kinh và tổn thương tuỷ sống.
• Đo điện cơ EMG để phân tích hoạt động của hệ thống cơ và dây thần kinh.

Dựa trên kết quả tổng hợp, bác sĩ sẽ xác định nguyên nhân, mức độ tổn thương và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cho từng người bệnh.

Phương pháp điều trị chèn ép tuỷ sống

Điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ triệu chứng và nguy cơ biến chứng. Các phương pháp có thể được áp dụng từ bảo tồn đến can thiệp xâm lấn, trong đó phẫu thuật thường được cân nhắc sau cùng, trừ các trường hợp cấp cứu.

Các hướng điều trị thường bao gồm:

Điều trị bằng thuốc

Thuốc chống viêm không steroid giúp giảm đau và giảm viêm. Trong một số trường hợp, tiêm steroid được sử dụng để kiểm soát triệu chứng. Nếu nguyên nhân là khối u hoặc áp xe, có thể cần áp dụng các biện pháp đặc hiệu như xạ trị nhằm làm giảm áp lực lên tủy sống.

Sử dụng thuốc giúp giảm đau và giảm viêm

Vật lý trị liệu

Các bài tập chuyên biệt giúp tăng cường sức mạnh cơ lưng, cơ bụng và cơ chân, đồng thời cải thiện khả năng vận động và phòng ngừa tái phát.

Điều trị phẫu thuật

Phẫu thuật có thể bao gồm loại bỏ gai xương, giải phóng chèn ép, mở rộng ống sống hoặc cố định cột sống bằng cách nối các đốt sống nhằm đảm bảo sự ổn định lâu dài.

Các phương pháp hỗ trợ khác

Một số người bệnh có thể đáp ứng tốt với châm cứu hoặc chỉnh hình cột sống khi được chỉ định phù hợp.

Ngăn ngừa chèn ép tủy sống gây liệt

Mặc dù không thể phòng tránh hoàn toàn mọi nguyên nhân, người bệnh có thể giảm nguy cơ chèn ép tủy sống gây liệt do thoái hóa bằng cách duy trì lối sống lành mạnh và bảo vệ cột sống đúng cách. Các biện pháp khuyến nghị bao gồm:

• Tập luyện thể dục thường xuyên để tăng cường sức mạnh cơ nâng đỡ cột sống và duy trì độ linh hoạt.
• Giữ tư thế đúng trong sinh hoạt và lao động, học cách nâng vật nặng an toàn, ngủ trên nệm phù hợp và sử dụng ghế hỗ trợ đường cong sinh lý của lưng.
• Duy trì cân nặng hợp lý, bởi thừa cân và béo phì làm tăng áp lực lên cột sống và thúc đẩy tiến triển bệnh.

Duy trì lối sống lành mạnh giúp hạn chế nguy cơ mắc bệnh

Thông qua việc nhận biết sớm và điều trị đúng cách, nhiều trường hợp chèn ép tuỷ sống có thể được kiểm soát hiệu quả. Tuy nhiên, khi xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng, đặc biệt liên quan đến vận động và kiểm soát cơ tròn, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay để tránh những biến chứng nặng nề do chèn ép tủy gây liệt.

Qua bài viết này của Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, hy vọng đã cung cấp những thông tin hữu ích về chèn ép tủy gây tê liệt. Nếu Quý khách xuất hiện các triệu chứng của bệnh và có nhu cầu thăm khám, có thể liên hệ BVĐK Phương Đông qua Hotline 1900 1806 hoặc Đặt lịch khám để được nhân viên tư vấn và hỗ trợ nhanh chóng.