Chỉ định và chống chỉ định khâu phủ kết mạc với trường hợp nào?

Chỉ định và chống chỉ định khâu phủ kết mạc

Bác sĩ thường chỉ định khâu phủ kết mạc với những trường hợp rách giác mạc, tổn thương mi mắt hoặc các chấn thương giác mạc nghiêm trọng khác. Phương pháp này có tác dụng giảm kích thích, khó chịu do vết thương gây ra, đồng thời hỗ trợ quá trình làm lành diễn ra nhanh chóng.

Chỉ định

Cụ thể hơn, khâu phủ kết mạc được chỉ định với những trường hợp dưới đây:

• Bảo vệ giác mạc với những vết thương mất nhiều tổ chức không khâu kín được, hoặc những vết thương không khâu được ở mi mắt.
• Giác mạc bỏng gây loét, dọa thủng hoặc đã thủng.
• Chấn thương giác mạc, giác củng mạc, củng mạc khiến hai mép vết thương không kín.

Chỉ định khâu phủ kết mạc với những vết thương hở, loét hoặc thủng giác mạc

Chống chỉ định

Bên cạnh những trường hợp được cân nhắc, xem xét khâu phủ kết mạc, những ca bệnh dưới đây thường không được khuyến khích:

• Chức năng mắt mất hoàn toàn.
• Tình trạng vỡ nhãn cầu tiến triển nặng, việc khâu bảo tồn khó kèm nguy cơ nhiễm trùng và nhãn viêm giao cảm cao.
• Xuất hiện tổn thương tại kết mạc.
• Tình trạng dính mi cầu.
• Bệnh lý nền, thể trạng toàn thân không đáp ứng phẫu thuật.

Quy trình tiến hành khâu phủ kết mạc

Khâu phủ kết mạc là kỹ thuật quan trọng trong xử trí vết thương nhãn cầu, đặc biệt với những tổn thương tại giác mạc, củng mạc tiềm ẩn nguy cơ phòi kẹt tổ chức nội nhãn. Việc can thiệp cần được tiến hành theo nguyên tắc quy chuẩn, đảm bảo đạt kết quả phục hồi, bảo tồn chức năng thị giác và hạn chế biến chứng hậu phẫu.

Nguyên tắc khâu phủ kết mạc

Nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ giác mạc bằng phương pháp khâu phủ kết mạc, dưới đây là những nguyên tắc cần tuân thủ khi thực hành lâm sàng:

• Làm sạch tối đa mép vết thương, loại bỏ dị vật và tổ chức hoại tử.
• Xử trí tổ chức phòi kẹt theo hướng cắt lọc tối thiểu, bảo tồn tối đa.
• Tái cấu trúc giải phẫu nhãn cầu về đúng vị trí.
• Khâu kín vết thương đảm bảo độ kín tối đa, tránh rò rỉ dịch nội nhãn.

Nguyên tắc cắt lọc tối thiểu và bảo tồn tối đa trong khâu phủ kết mạc

Chuẩn bị trước thủ thuật

Trước khi thực hiện thủ thuật, bệnh nhân cần được khám mắt toàn diện để đánh giá chính xác mức độ tổn thương. Đồng thời khai thác tiền sử bệnh lý, yếu tố nguy cơ liên quan nhằm đảm bảo tăng hiệu quả điều trị và giảm tối đa biến chứng có thể gặp phải.

Đa số các trường hợp khâu phủ kết mạc chỉ cần vô cảm bằng phương pháp gây tê tại chỗ. Chỉ một số ca bệnh như trẻ em, nhãn cầu vỡ nặng buộc phải gây mê, hạn chế tổn thương thứ phát hoặc không hợp tác trong thời gian phẫu thuật.

Quy trình kỹ thuật

Về cơ bản, quy trình kỹ thuật khâu phủ kết mạc bao gồm bốn bước như sau:

• Bước 1: Hai mi mắt được cố định bằng chỉ xuyên bờ mi hoặc dùng vành mi tự động để bộc lộ nhãn cầu, tạo trường quan sát rộng và ổn định cho cuộc phẫu thuật.
• Bước 2: Vệ sinh vết thương phẫu thuật bằng cách gắp bỏ các dị vật, dịch bẩn hoặc chất xuất tiết bám tại mép vết thương.
• Bước 3: Bác sĩ sử dụng dụng cụ chuyên dụng spatul để tách dính phần mống mắt và bờ vết thương, đặc biệt vị trí bờ sau.
• Bước 4: Tiến hành phẫu tích kết mạc, bao gồm tenon và tổ chức thượng củng mạc từ trước ra sau. Quá trình bóc tách cần được thực hiện song song với việc bộc lộ vết thương.

Quy trình kỹ thuật các bước cơ bản khâu phủ kết mạc

Xử trí các tổ chức phòi kẹt còn lại

Chú ý, bóc tách kết mạc đến đâu phải tiến hành khâu vết thương ngay tới đó. Nguyên tắc kỹ thuật này đảm bảo hạn chế tối đa tình trạng phòi kẹt thêm tổ chức nội nhãn. Với những tổ chức phòi kẹt còn lại, hướng xử trí tham khảo như sau:

• Mống mắt: Bệnh nhân tiếp nhận xử trí kịp thời, mống mắt sạch chưa bị hoại tử có thể đưa mống mắt trở lại tiền phòng. Trường hợp can thiệp chậm trễ, mống mắt hư hỏng nặng cần tiến hành cắt bỏ.
• Thể mi: Bảo tồn tối đa thể mi cho người bệnh, chỉ cắt lọc tiết kiệm với trường hợp mi bị hóa mủ hoặc hoại tử.
• Thủy tinh thể đục vỡ: Lấy phần thủy tinh thể vỡ kẹt dính vào mép rách giác mạc; phần còn lại xử trí ở thì phẫu thuật tiếp theo.
• Dịch kính: Phần dịch kính phòi kẹt ra ngoài mép rách giác mạc cần được cắt bỏ, thao tác hạn chế tối đa nguy cơ thoát thêm dịch kính.
• Võng mạc: Ưu tiên bảo toàn tối đa võng mạc, đẩy trở lại nội nhãn nếu còn khả năng.

Theo dõi và chăm sóc hậu phẫu phủ kết mạc

Những bệnh nhân nhận chỉ định khâu phủ kết mạc, hậu phẫu cần theo dõi chặt chẽ các triệu chứng bất thường. Nếu nhận thấy vấn đề tương tự mô tả dưới đây cần nhanh chóng báo với bác sĩ hoặc tái khám trong thời gian gần nhất:

• Mép vết thương xuất hiện tình trạng phù nề, hở.
• Các tổ chức nội nhãn bị kẹt dính vào mép khâu giác mạc.
• Tiền phòng sâu, nông, xẹp do hở mép phẫu thuật.
• Đục thủy tinh thể căng phồng, lệch thủy tinh thể ra trước.
• Dấu hiệu cảnh báo xuất huyết nội nhãn, viêm màng bồ đào hoặc nhiễm trùng.
• Tình trạng tăng sinh dịch kính võng mạc hoặc bong võng mạc.

Những triệu chứng bất thường hậu phẫu cần thông báo ngay với bác sĩ

Để quá trình phục hồi diễn ra thuận lợi và nhanh chóng, người bệnh chú ý tuân thủ đơn thuốc và hướng dẫn chăm sóc mắt. Tùy tình trạng, mức độ tổn thương mà bác sĩ sẽ có đơn kê phù hợp:

• Chống nhiễm trùng với kháng sinh liều cao, kháng sinh phổ rộng tra mắt, tiêm cạnh nhãn cầu, tiêm dưới kết mạc, uống hoặc truyền tĩnh mạch. Trường hợp nguy cơ hoặc xuất hiện viêm nội nhãn, bác sĩ có thể cân nhắc tiêm kháng sinh nội nhãn.
• Chống viêm bằng các loại thuốc tra mắt, tiêm dưới kết mạc, tiêm cạnh nhãn cầu, uống hoặc tiêm cạnh tĩnh mạch chứa steroid, non-steroid.
• Điều trị tiêu máu với trường hợp xuất huyết nội nhãn.
• Thiết lập chế độ dinh dưỡng lành mạnh cho giác mạc nói riêng và thể trạng nói chung.

Phương pháp xử trí tai biến khâu phủ kết mạc

Khi khâu phủ kết mạc, người bệnh có thể đối mặt với những biến chứng tiềm ẩn như xuất huyết, xuất huyết tống khứ hoặc không tái tạo được tiền phòng. Dựa vào tình trạng bệnh thực tế, bác sĩ sẽ áp dụng cách xử trí phù hợp, cụ thể như sau:

• Xuất huyết do cắt, khâu vào các tổ chức còn sống: Trước mắt bơm adrenalin pha loãng theo tỷ lệ 1/3 cùng bơm bóng hơi to vào tiền phòng. Nếu máu vẫn không cầm được, tiến hành đốt điện đông điểm chảy máu hoặc bơm chất nhầy vào tiền phòng.
• Không tái tạo được tiền phòng: Trường hợp do khâu dính mống mắt vào giác mạc, tiến hành khâu phủ kết mạc lại. Hoặc do thuỷ tinh thể đục vỡ, trương lên, tiến hành tái tạo tiền phòng bằng thuỷ tinh thể mới.
• Xuất huyết tống khứ: Đây là biến chứng nguy hiểm nhất sau khâu phủ kết mạc, xuất hiện khi nhãn cầu vỡ rộng, phòi kẹt nhiêu tổ chức nội nhãn. Bệnh nhân cần được khâu kín vết thương giác củng mạc trong thời gian sớm nhất, đồng thời can thiệp hạ huyết áp xuống mức tối thiểu.

Phương pháp xử trí biến chứng sau khâu phủ kết mạc

Chỉ định khâu phủ kết mạc cần được cân nhắc chặt chẽ dựa trên kết quả chẩn đoán, mức độ tổn thương cũng như tình trạng sức khoẻ nền. Việc can thiệp đúng trường hợp, đúng thời điểm giúp nâng cao hiệu quả điều trị và hạn chế tối đa biến chứng tiềm ẩn về sau.