Cường giáp mắt lồi có nguy hiểm không? Có điều trị được không?

Khi nào cường giáp gây lồi mắt?

Lồi mắt là biểu hiện ngoài tuyến giáp thường gặp nhất ở người mắc bệnh Basedow, một dạng cường giáp do rối loạn tự miễn. Tuy nhiên, không phải ai bị cường giáp cũng sẽ bị lồi mắt, và cũng có những trường hợp lồi mắt xảy ra ngay cả khi xét nghiệm chức năng tuyến giáp vẫn trong giới hạn bình thường. Điều này khiến nhiều người bệnh cảm thấy hoang mang và chủ quan trong giai đoạn đầu.

Về bản chất, cường giáp mắt lồi liên quan chặt chẽ đến cơ chế tự miễn của cơ thể. Khi mắc bệnh Basedow, hệ miễn dịch tạo ra các kháng thể bất thường tấn công nhầm vào thụ thể hormone kích thích tuyến giáp (TSH). Không chỉ ảnh hưởng đến tuyến giáp, phản ứng tự miễn này còn tác động trực tiếp lên các mô quanh nhãn cầu.

Trong giai đoạn viêm hoạt động, thường kéo dài từ 6 đến 24 tháng, các mô liên kết phía sau nhãn cầu tăng thể tích do phù nề và thấm dịch viêm. Sự gia tăng thể tích này khiến nhãn cầu bị đẩy ra phía trước, từ đó hình thành tình trạng lồi mắt. 

Sau giai đoạn viêm cấp tính, bệnh thường chuyển sang giai đoạn xơ hóa. Lúc này, các triệu chứng viêm không còn rầm rộ nhưng các tổn thương để lại mang tính chất mạn tính. Các mô quanh nhãn cầu bị xơ hóa, biến dạng và khó hồi phục hoàn toàn. Nếu người bệnh được chẩn đoán và điều trị muộn, nguy cơ giảm thị lực hoặc mất thị lực có thể xảy ra.

Nhãn cầu bị lồi ra ngoài là biến chứng phổ biến của bệnh cường giáp

Các yếu tố thúc đẩy diễn ra biến chứng cường giáp mắt lồi 

Không phải người bệnh nào cũng gặp bị lồi mắt  ở một mức độ giống nhau. Một số yếu tố có tính chất thúc đẩy khiến biến chứng lồi mắt tiến triển nhanh và nặng hơn, bao gồm:

• Hút thuốc lá: Đây là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất. Hút thuốc không chỉ làm tăng khả năng xuất hiện lồi mắt mà còn khiến bệnh nặng hơn và khó điều trị hơn.
• Giới tính nữ: Phụ nữ có tỷ lệ mắc bệnh tuyến giáp cao hơn, do đó nguy cơ biến chứng mắt cũng lớn hơn.
• Độ tuổi trung niên: Người ở độ tuổi này dễ gặp biến chứng mắt hơn so với nhóm trẻ tuổi.
• Yếu tố di truyền: Một số gen liên quan đến miễn dịch như HLA-DR3, HLA-B8, CTLA4 có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
• Chức năng tuyến giáp không được kiểm soát tốt: Nồng độ hormone tuyến giáp dao động kéo dài sẽ khiến tình trạng viêm quanh mắt trầm trọng hơn.
• Điều trị bằng i-ốt phóng xạ không phù hợp thời điểm: Phương pháp này có thể làm nặng thêm biến chứng mắt nếu sử dụng trong giai đoạn bệnh đang hoạt động.

Triệu chứng nhận biết tình trạng cường giáp mắt lồi

Các triệu chứng của cường giáp mắt lồi thường tiến triển từ nhẹ đến nặng và không phải lúc nào cũng song hành với mức độ cường giáp trong máu. Ước tính cơ thể sẽ có các biểu hiện khác thường trong vòng 6 tháng sau khi được chẩn đoán mắc cường giáp. Khi đó, người bệnh có thể gặp các vấn đề như sau:

• Cảm giác cộm, kích thích hoặc khó chịu ở mắt
• Đỏ mắt, viêm kết mạc
• Chảy nước mắt nhiều hoặc ngược lại là khô mắt kéo dài
• Sưng mí mắt, cảm giác nặng vùng quanh mắt
• Nhạy cảm với ánh sáng
• Đau hoặc khó chịu khi liếc mắt
• Mắt lồi rõ ra ngoài, dễ nhận thấy khi nhìn nghiêng
• Nhìn đôi, nhìn mờ

Ở giai đoạn nặng, người bệnh có thể không nhắm kín được mắt dẫn đến loét giác mạc. Trường hợp nghiêm trọng hơn, dây thần kinh thị giác bị chèn ép có thể gây suy giảm thị lực hoặc mất thị lực vĩnh viễn nếu không điều trị kịp thời.

Xem thêm: Chảy nước mắt sống: Nguyên nhân, điều trị và phòng ngừa

Đôi mắt của bạn có thể bị cộm, xốn và sưng đỏ 

Chẩn đoán tình trạng cường giáp mắt lồi như thế nào?

Ở những người đã được chẩn đoán cường giáp, bác sĩ có thể nghi ngờ cường giáp mắt lồi thông qua thăm khám mắt trực tiếp. Các dấu hiệu thường được ghi nhận bao gồm mắt lồi ra trước, mí mắt mở rộng bất thường, sưng nề vùng quanh mắt hoặc hạn chế vận động nhãn cầu. Người bệnh cũng có thể cảm thấy cộm, khô mắt, chảy nước mắt nhiều hoặc nhìn đôi.

Để đánh giá chính xác mức độ tổn thương, bác sĩ có thể chỉ định các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như chụp cắt lớp vi tính (CT scan) hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI) vùng hốc mắt. Những kỹ thuật này giúp quan sát rõ tình trạng sưng viêm của cơ mắt và các cấu trúc phía sau nhãn cầu, từ đó đưa ra hướng điều trị phù hợp.

Gói Ortho-K-kính tạo hình giác mạc

Ortho-K (Orthokeratology - tạo hình giác mạc) là phương pháp sử dụng kính áp tròng cứng được thiết kế đặc biệt với mỗi người để...

Các phương pháp điều trị biến chứng cường giáp mắt lồi 

Mục tiêu chính của điều trị cường giáp là giảm viêm, bảo vệ giác mạc và cải thiện thị lực cho người bệnh. Tùy từng giai đoạn, bác sĩ có thể chỉ định các biện pháp hỗ trợ hoặc can thiệp chuyên sâu hơn. 

Người bệnh tuyệt đối không nên tự điều trị tại nhà khi triệu chứng có xu hướng nặng lên. Cách tốt nhất là bạn nên đến các Bệnh viện uy tín để được thăm khám và các bác sĩ hướng dẫn điều trị. Các phương pháp điều trị bao gồm: 

• Đeo kính râm khi ra ngoài để bảo vệ mắt khỏi tia cực tím, gió và bụi, giúp giảm kích ứng và khô mắt.
• Sử dụng thuốc nhỏ mắt bôi trơn (nước mắt nhân tạo) nhằm giảm khô, rát và hạn chế trầy xước giác mạc, đặc biệt nên dùng trước khi ngủ.
• Nâng cao đầu khi nằm giúp giảm sưng nề vùng quanh mắt và giảm áp lực lên nhãn cầu.
• Đeo kính có lăng kính trong trường hợp người bệnh bị nhìn đôi, giúp hình ảnh hợp nhất tốt hơn.
• Điều trị bằng thuốc steroid (như prednison, hydrocortison) để giảm viêm, sưng mô vùng hậu nhãn cầu khi bệnh tiến triển.
• Phẫu thuật mí mắt nhằm cải thiện khả năng nhắm kín mắt, giảm khô và kích ứng giác mạc.
• Phẫu thuật cơ mắt khi mô sẹo làm cơ mắt co rút, gây hạn chế vận động nhãn cầu và nhìn đôi kéo dài.
• Phẫu thuật giải nén thần kinh thị trong trường hợp thị lực bị đe dọa, giúp giảm áp lực và tạo không gian cho nhãn cầu trở về vị trí gần bình thường.

Hãy chủ động đeo kính râm mỗi khi ra ngoài 

Phòng ngừa bệnh lý cường giáp mắt lồi như thế nào?

Cường giáp mắt lồi là biến chứng miễn dịch nên không thể phòng ngừa hoàn toàn. Tuy nhiên, người bệnh vẫn có thể giảm nguy cơ tiến triển nặng và hạn chế biến chứng nếu kiểm soát tốt bệnh nền. 

Tất nhiên, việc tuân thủ điều trị và theo dõi định kỳ đóng vai trò rất quan trọng. Phát hiện sớm và xử trí đúng cách sẽ giúp bảo vệ thị lực lâu dài. Một số biện pháp giúp hạn chế nguy cơ cường giáp mà bạn có thể tham khảo như sau:

• Kiểm soát tốt hormone tuyến giáp, tuân thủ phác đồ điều trị và tái khám đúng lịch hẹn của bác sĩ.
• Thận trọng khi điều trị bằng i-ốt phóng xạ, đặc biệt ở người đã có dấu hiệu lồi mắt vừa hoặc nặng; cần có chỉ định và theo dõi chặt chẽ từ bác sĩ.
• Sử dụng corticosteroid dự phòng theo chỉ định nếu bắt buộc phải điều trị i-ốt phóng xạ, nhằm giảm nguy cơ nặng thêm biến chứng mắt.
• Bỏ hút thuốc lá và tránh khói thuốc, vì hút thuốc làm tăng nguy cơ và mức độ nặng của biến chứng lồi mắt.
• Thăm khám mắt sớm khi xuất hiện các dấu hiệu như mắt lồi nhanh, đau nhức, khô rát nhiều, nhìn mờ hoặc nhìn đôi.

Nhìn chung, cường giáp mắt lồi là một trong số các biến chứng thường gặp nhất. Trong vài trường hợp, bệnh lý sẽ biểu hiện sớm trong 6 tháng đầu tiên sau chẩn đoán nhưng có thể chỉ phát hiện sau 1 -2 năm điều trị cường giáp. Để hận chế tổn thương tiến triển thành dạng mãn tính, mất thị lực thì người bệnh nên thăm khám thường xuyên để phát hiện và được điều trị đúng cách.