Giác mạc nhân tạo: Chỉ định, phương pháp và kỹ thuật thực hiện

Giác mạc nhân tạo là gì?

Giác mạc nhân tạo là giác mạc được cấu tạo từ xốp không phân hủy hoặc vật liệu tổng hợp, có chức năng tương tự giác mạc tự nhiên của con người. Vật liệu thay thế này thường được sử dụng trong những ca bị sẹo giác mạc, biến dạng giác mạc không có mô hay giác mạc hiến tặng phù hợp.

Giác mạc nhân tạo là vật liệu y sinh có chức năng hoạt động tương tự giác mạc thật

Khi được đặt đúng vị trí, giác mạc nhân tạo có khả năng tích hợp với các mô sống trong mắt và tế bào lân cận, kích thích quá trình tăng sinh tế bào tự nhiên. Nhờ đặc tính tương thích sinh học cao, nguy cơ xuất hiện phản ứng miễn dịch hay hiện tượng thải ghép là rất thấp.

Chỉ định ghép giác mạc nhân tạo

Mắt có cấu trúc giải phẫu tương đối phức tạp, trong đó giác mạc được ví như lớp kính nằm phía đằng trước. Vị trí này khiến những tác động xấu từ môi trường xung quanh dễ dàng xâm nhập, gây hại hoặc làm tổn thương nghiêm trọng bộ phận này.

Khi giác mạc bị hư hỏng đến một mức độ nào đó, không thể cải thiện bằng thuốc hoặc phẫu thuật chỉnh hình thông thường, ghép giác mạc nhân tạo sẽ được xem xét. Cụ thể với một số trường hợp dưới đây:

• Giác mạc hình chóp, có nghĩa bề mặt giác mạc có hình nón làm cản trở quá trình thu và xử lý thông tin hình ảnh.
• Thủng giác mạc hoặc có nguy cơ cao bị thủng.
• Mắc bệnh loạn dưỡng giác mạc kế sinh trùng di truyền.
• Nhiễm trùng, chấn thương làm hình thành sẹo giác mạc.
• Loét, viêm giác mạc nghiêm trọng.
• Biến chứng giác mạc sau khi thực hiện phẫu thuật mắt.

Những trường hợp được xem xét cấy ghép giác mạc giả

Người bệnh cần thăm khám Nhãn khoa ngay khi có biểu hiện đau nhức mắt, cộm, xốn và nhạy cảm với ánh sáng. Việc trì hoãn có thể khiến mắt tổn thương nặng nề hơn, gây đỏ mắt kéo dài, đốm trắng trên giác mạc hoặc nhìn mờ.

Ý nghĩa phẫu thuật ghép giác mạc

Ghép giác mạc nhân tạo là phương pháp hiện đại, mang lại hiệu quả khôi phục độ trong suốt giác mạc và nâng cao thị lực bên mắt bị ảnh hưởng. Trong quá trình can thiệp, bác sĩ sẽ tiến hành thay thế một phần hoặc toàn bộ giác mạc mờ đục bằng vật liệu y sinh.

Ghép giác mạc mở ra cơ hội khôi phục thị lực ở bên mắt bị ảnh hưởng

Trước khi phẫu thuật người bệnh cần thực hiện các xét nghiệm, đánh giá toàn diện sức khỏe trước mổ. Các thông tin thường xoay quanh tiền sử bệnh lý, chất lượng màng nước mắt, mức độ tổn thương giác mạc; kết hợp yếu tố tuổi tác và đặc thù công việc.

Những trường hợp có dấu hiệu của khô mắt, tăng nhãn áp sẽ được cảnh báo trước về kết quả và tiên lượng hồi phục sau điều trị. Hoặc nguy cơ viêm nhiễm, xuất huyết nội nhãn ở nhóm bệnh lý toàn thân như đái tháo đường và huyết áp cao.

Phương pháp ghép giác mạc nhân tạo

Mỗi phương pháp ghép giác mạc đều có ưu, nhược điểm nhất định, phù hợp với từng mức độ tổn thương, phạm vi ảnh hưởng và tình trạng nhãn cầu. Bệnh nhân nên thăm khám, nhận tư vấn tại cơ sở Nhãn khoa chuyên môn, đảm bảo khả năng phục hồi thị lực và giảm nguy cơ biến chứng.

Cấy ghép giác mạc toàn phần

Cấy ghép giác mạc toàn phần thường được chỉ định với trường hợp tổn thương cả hai lớp giác mạc. Phần giác mạc bị hư hỏng sẽ được loại bỏ, vật liệu nhân tạo được thay thế vào đúng vị trí giải phẫu ban đầu để tái lập cấu trúc và chức năng bị mất.

Cấy ghép giác mạc nhân tạo toàn phần chỉ định với người bị tổn thương cả hai lớp giác mạc

Phương pháp này có thời gian hồi phục kéo dài, nguy cơ thải ghép cao do phạm vi can thiệp rộng hơn kỹ thuật khác. Người bệnh cần theo dõi, khám định kỳ, chăm sóc liên tục trong khoảng 12 tháng để đảm bảo quá trình liền sẹo và ổn định thị lực.

Cấy ghép giác mạc lớp

Đối với ca bệnh tổn thương lớp nhu mô hoặc lớp tế bào nội mô giác mạc, bác sĩ sẽ chỉ định ghép giác mạc lớp. Phương pháp này chỉ can thiệp, thay thế một phần, nhờ vậy hiệu quả cải thiện thị lực và hồi phục diễn ra nhanh chóng.

Cách chăm sóc sau ghép giác mạc nhân tạo

Giai đoạn chăm sóc hậu phẫu ghép giác mạc nhân tạo rất quan trọng, đặc biệt trong 3 - 6 tháng đầu. Người bệnh chú ý các vấn đề dưới đây để giữ mảnh ghép hoạt động ổn định:

• Sử dụng nước mắt nhân tạo theo chỉ định y tế, đảm bảo bề mặt nhãn cầu được cung cấp độ ẩm cần thiết trong thời gian hồi phục.
• Tập thói quen chớp mắt, tránh tiếp xúc với gió, bụi, môi trường điều hòa nhằm bảo vệ giác mạc mới ghép.
• Tránh xảy ra các chấn thương vùng đầu, cổ, mặt làm tăng nguy cơ đứt chỉ khâu, xô lệch mảnh ghép.
• Tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ dùng thuốc, tái khám định kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ.
• Nếu nhận thấy biểu hiện nhìn mờ, đỏ mắt, cộm, chảy nước mắt bất thường, cần tái khám và xử trí ngay.

Hướng dẫn chăm sóc hậu cấy ghép giác mạc y sinh

Giác mạc nhân tạo là kỹ thuật Nhãn khoa chuyên sâu, mở ra cơ hội bảo tồn và cải thiện thị lực cho những trường hợp tổn thương nghiêm trọng. Tuy nhiên hiệu quả điều trị chỉ đảm bảo khi người bệnh được đánh giá sức khỏe toàn diện, tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn chăm sóc và tái khám định kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ.