Hắc võng mạc trung tâm thanh dịch là một bệnh lý xảy ra khi dịch tích tụ bất thường dưới lớp võng mạc cảm thụ thần kinh khiến võng mạc bị tách nhẹ khỏi lớp biểu mô sắc tố bên dưới. Nguyên nhân của hiện tượng này thường liên quan đến tình trạng rò rỉ dịch từ các mạch máu ở lớp hắc mạc, phá vỡ hàng rào bảo vệ tự nhiên của võng mạc.
Khi dịch tích tụ tại vùng hoàng điểm tức khu vực quan trọng giúp mắt nhìn rõ chi tiết thì thị lực trung tâm của người bệnh sẽ bị ảnh hưởng. Người bệnh có thể cảm thấy hình ảnh nhìn thấy không còn sắc nét hoặc bị biến dạng. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, bệnh có thể diễn tiến tương đối chậm và đôi khi tự cải thiện sau một thời gian.
Các bác sĩ nhãn khoa thường chia bất thường này thành hai dạng chính. Thể cổ điển thường xuất hiện một hoặc vài điểm rò rỉ dịch tại lớp biểu mô sắc tố võng mạc. Trong khi đó, một số trường hợp có thể đi kèm rối loạn lan tỏa của biểu mô sắc tố, khiến võng mạc bị tách rộng hơn và kéo dài lâu hơn.
Sự tích tụ dịch tích tụ dưới lớp võng mạc sẽ khiến thị lực trung tâm của người bệnh kém đi
Theo các bác sĩ chuyên khoa Mắt của Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, đây là bệnh lý xuất hiện khá âm thầm và có biểu hiện khác nhau ở mỗi người. Dấu hiệu phổ biến nhất là nhìn mờ ở vùng trung tâm. Thị lực của người bệnh thường giảm ở mức vừa phải, ước tính khoảng 5/10 đến 6/10. Tuy nhiên, nếu bệnh tái phát nhiều lần hoặc kéo dài, thị lực có thể bị suy giảm nhiều hơn.
Một số người bệnh nhận thấy hình ảnh trong tầm nhìn bị biến dạng. Ví dụ, các đường thẳng có thể trông cong hoặc gợn sóng khi nhìn. Đây là dấu hiệu cho thấy vùng hoàng điểm đang bị ảnh hưởng. Ngoài ra, màu sắc của vật thể cũng có thể trở nên nhạt hơn hoặc thay đổi, đặc biệt là các màu sáng như vàng.
Ngoài ra, người bệnh còn thấy xuất hiện đốm đen hoặc vùng mờ ngay trước tầm nhìn được gọi là ám điểm trung tâm. Dấu hiệu này có thể được phát hiện rõ hơn khi kiểm tra bằng bảng ô vuông Amsler – công cụ thường dùng để kiểm tra biến dạng hình ảnh.
Bên cạnh các biểu hiện về thị lực, một số người còn cảm thấy nhức mắt nhẹ hoặc đau đầu. Tuy nhiên, những triệu chứng này thường không rõ rệt nên dễ bị bỏ qua.
Hiện nay, nguyên nhân chính xác gây ra bệnh lý này vẫn chưa được xác định hoàn toàn. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy bệnh có liên quan đến rối loạn vận mạch ở lớp hắc mạc và sự suy yếu của “hàng rào máu” ở võng mạc. Khi hệ thống này bị rối loạn, dịch từ mạch máu có thể rò rỉ vào bên dưới võng mạc và gây ra hiện tượng bong nhẹ võng mạc.
Ngoài ra, một số yếu tố được cho là có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh như stress, mất ngủ, người bị trầm cảm, rối loạn lo âu,...
Đồng thời, thói quen sinh hoạt cũng đóng vai trò quan trọng. Người thường xuyên hút thuốc lá, sử dụng rượu bia hoặc có lối sống thiếu điều độ có thể dễ gặp tình trạng rối loạn tuần hoàn mạch máu hơn. Bên cạnh đó, một số bệnh lý toàn thân hoặc yếu tố cơ địa đặc biệt cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Xem thêm: Rách võng mạc có nguy hiểm không? Phải điều trị như thế nào?
Theo thống kê, bệnh được ghi nhận đã xuất hiện ở nhiều quốc gia trên thế giới, đặc biệt là khu vực Đông Nam Á như Nhật Bản, Trung Quốc và Việt Nam. Bệnh thường xuất hiện ở người trưởng thành từ khoảng 20 tuổi trở lên.
Nam giới có nguy cơ mắc bệnh cao hơn nữ giới. Ngoài ra, bệnh ít gặp ở trẻ em và người lớn tuổi. Đặc điểm thường thấy của bệnh là chỉ ảnh hưởng đến một mắt, tuy nhiên trong một số trường hợp hiếm, cả hai mắt có thể bị ảnh hưởng.
Như đã đề cập đến ở trên, những người có tính cách dễ xúc động, thường xuyên căng thẳng hoặc chịu áp lực công việc lớn cũng được ghi nhận có nguy cơ mắc bệnh cao hơn. Bên cạnh đó, người hút thuốc lá, mất ngủ kéo dài hoặc có bệnh lý toàn thân cũng dễ gặp phải tình trạng này.
Lưu ý rằng bệnh lý này có thể tái phát. Một số nghiên cứu cho thấy khoảng 30% trường hợp có thể tái phát trong vòng hai năm. Vì vậy, người bệnh không nên chủ quan ngay cả khi triệu chứng đã cải thiện.
Người hay bị stress có nguy cơ mắc bệnh cao hơn
Để chẩn đoán chính xác bệnh lý này, bác sĩ nhãn khoa sẽ tiến hành thăm khám mắt và thực hiện một số xét nghiệm chuyên sâu. Trước hết, bác sĩ sẽ kiểm tra đáy mắt để quan sát vùng hoàng điểm. Trong nhiều trường hợp, vùng này có thể xuất hiện màu sẫm hơn và ánh phản xạ trung tâm giảm hoặc mất.
Khi khám bằng sinh hiển vi, bác sĩ có thể nhận thấy võng mạc bị tách thành hai lớp. Lớp võng mạc phía trong có xu hướng lồi về phía buồng dịch kính, trong khi lớp biểu mô sắc tố nằm phía dưới và giữa hai lớp là dịch tích tụ. Sau khoảng 3 – 4 tuần, đôi khi xuất hiện các chấm lắng cặn nhỏ màu vàng tại vùng tổn thương.
Để xác định chính xác hơn, bác sĩ thường chỉ định chụp cắt lớp quang học (OCT). Đây là kỹ thuật hiện đại giúp quan sát chi tiết từng lớp võng mạc và xác định vị trí dịch tích tụ. Ngoài ra, trong những trường hợp bệnh kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, phương pháp chụp mạch huỳnh quang có thể được sử dụng để tìm điểm rò rỉ dịch từ mạch máu.
Những kỹ thuật này không chỉ giúp chẩn đoán chính xác bệnh hắc võng mạc trung tâm thanh dịch, mà còn hỗ trợ bác sĩ theo dõi tiến triển bệnh và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Việc điều trị phụ thuộc vào mức độ bệnh và thời gian diễn tiến. Trong nhiều trường hợp, bệnh có thể tự cải thiện sau khoảng 4 – 6 tháng mà không cần can thiệp phẫu thuật. Vì vậy, bác sĩ thường theo dõi tiến triển của bệnh trong giai đoạn đầu trước khi quyết định điều trị chuyên sâu.
Các phương pháp điều trị chủ yếu nhằm hỗ trợ võng mạc phục hồi nhanh hơn và giảm nguy cơ tái phát. Người bệnh có thể được chỉ định sử dụng thuốc giúp giãn mạch, giảm phù nề và tăng cường dinh dưỡng cho võng mạc.
Trong những trường hợp bệnh kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, bác sĩ có thể cân nhắc thực hiện quang đông laser để xử lý vị trí rò rỉ dịch. Phương pháp này giúp bịt kín điểm rò, từ đó hạn chế sự tích tụ dịch dưới võng mạc. Tuy nhiên, do laser có thể gây một số biến chứng nhất định, việc điều trị cần được cân nhắc kỹ lưỡng và thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa.
Bên cạnh điều trị y khoa, người bệnh cũng cần chú ý nghỉ ngơi, giảm căng thẳng, tránh rượu bia và thuốc lá. Những thay đổi nhỏ trong lối sống có thể góp phần hỗ trợ quá trình hồi phục của mắt.
Xem thêm: Chụp OTC (chụp cắt lớp võng mạc): Đối tượng, quy trình và kết quả
Hãy dành thời gian nghỉ ngơi và thư giãn sau những giờ làm việc căng thẳng
Phần lớn các ca bệnh được đánh giá là bệnh lý tương đối lành tính và không quá nguy hiểm. Nhiều người bệnh có thể tự hồi phục thị lực sau một thời gian mà không cần điều trị phức tạp. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là người bệnh nên chủ quan.
Một số trường hợp bệnh có thể kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, gây tổn thương lâu dài cho võng mạc. Khi tình trạng này xảy ra, các tế bào võng mạc có thể bị teo hoặc mất chức năng, từ đó làm giảm thị lực vĩnh viễn.
Theo các nghiên cứu, khoảng 15% người bệnh có thể gặp tình trạng tái phát. Vì vậy, việc thăm khám mắt định kỳ và tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ là rất quan trọng. Khi phát hiện sớm và chăm sóc đúng cách, người bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát các triệu chứng của bệnh và bảo vệ thị lực lâu dài.
Có thể nói, hắc võng mạc trung tâm thanh dịch tuy không đe dọa đến tính mạng nhưng phải được điều trị càng sớm càng tốt. Đặc biệt, việc điều trị phải thực hiện trong thời gian dài để hỗ trợ người bệnh điều trị dứt điểm và hạn chế nguy cơ tái phát.
BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG
Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.
Hắc võng mạc trung tâm thanh dịch có triệu chứng đặc trưng là suy giảm thị lực, không ít thị lực của ca bệnh chỉ còn 5/10 tới 6/10
