Hẹp lỗ liên hợp: Triệu chứng, chẩn đoán và hướng điều trị

Bệnh hẹp lỗ liên hợp đốt sống là gì?

Hẹp lỗ liên hợp đốt sống (Foraminal Stenosis) là tình trạng thu hẹp xảy ra ở các vị trí quanh dây thần kinh đi ra từ tủy sống. Đốt sống cổ và đốt sống thắt lưng dễ bị hẹp do thường xuyên phải chịu tác động từ bên ngoài, dẫn tới tổn thương và gây áp lực lên các rễ thần kinh.

Lỗ liên hợp là nơi dây thần kinh tủy sống thoát ra ngoài cột sống, lan tỏa đến các vùng bộ phận khác. Tùy theo vị trí trên cột sống, kích thước của lỗ cũng sẽ có sự thay đổi cơ bản và quyết định đến loại hẹp gặp phải.

Dưới đây là những dạng lỗ liên hợp mà bạn có thể gặp phải:

• Cột sống cổ khi bị hẹp thường gây các vấn đề như đau cổ, vai, nghiêm trọng hơn có thể đau lan xuống cánh tay và gây tê.
• Cột sống ngực ít gặp tình trạng hẹp lỗ liên hợp, bệnh nhân có thể nhận diện dựa vào triệu chứng đau tức vùng ngực hoặc đau lan quanh sườn.
• Cột sống thắt lưng là bộ phận chịu nhiều trọng lực của cơ thể, dễ bị hẹp nhất. Người bệnh khi này phải đối mặt với với các vấn đề như lưng dưới đay nhức, vùng hông, mông, đùi hoặc chân bị tê bì.
• Cột sống cùng S1 - S5 khi bị hẹp có thể khiến mông, hông đau nhức, một số trường hợp có thể bị rối loạn cảm giác ở chân.
• Cột sống cụt là phần cuối cùng của cột sống, rất hiếm khi lỗ liên hợp ở đây bị hẹp nhưng nếu xảy ra có thể dẫn đến đau mỏi, đặc biệt khi ngồi lâu.

Các dạng hẹp lỗ liên hợp đốt sống thường gặp

Thực tế, đa số bệnh nhân gặp tình trạng lỗ liên hợp hẹp không phát hiện mắc bệnh, ngay cả khi vùng hẹp tiến triển nghiêm trọng. Vậy nên, công tác tầm soát sức khỏe định kỳ đóng vai trò quan trọng, giúp phát hiện sớm và giảm ngừa các vấn đề phát sinh không mong muốn về sau.

Triệu chứng hẹp lỗ liên hợp

Lỗ liên hợp hẹp thường tiến triển âm thầm, rất khó nhận biết ngay cả ở giai đoạn muộn. Tuy nhiên vẫn có số ít trường hợp khởi phát triệu chứng hoặc khi lỗ hẹp chèn ép nghiêm trọng lên rễ thần kinh.

Dưới đây là những nhóm triệu chứng bệnh nhân có thể gặp phải:

Đau cổ liên tục

Cổ đau nhức, khó chịu là triệu chứng điển hình ở người bệnh hẹp lỗ liên hợp đốt sống. Phần lớn xảy ra do dây thần kinh, mạch máu bị chèn ép khiến con đường lưu thông máu bị tắc nghẽn.

Đau cổ liên tục cảnh báo tình trạng lỗ liên hợp bị chít hẹp

Tình trạng này kéo dài trong nhiều ngày, không can thiệp sớm sẽ khiến bệnh tình ngày càng tiến triển nặng. Bệnh nhân có thể kiểm soát bằng cách dùng thuốc giảm đau nhưng nguy cơ tái phát rất cao.

Cổ co cứng, khó vận động

Lỗ liên hợp hẹp thường khiến vùng cổ người bệnh bị đau nhức, co cứng, khó xoay và di chuyển. Hiện tượng này thường gặp nhất sau mỗi lần ngủ dậy vào sáng sớm, ngồi lâu ở một tư thế.

Cánh tay tê bì

Tê bì cánh tay thường xảy ra khi bệnh tiến triển nặng, dây thần kinh cột sống bị chèn ép nghiêm trọng. Một số bệnh nhân còn gặp khó khăn khi kiểm soát vận động, tự chủ di chuyển của cánh tay.

Tê bì cánh tay thường xảy ra khi dây thần kinh cột sống bị chèn ép nghiêm trọng

Hoa mắt, chóng mặt, đau đầu

Ngoài gây đau nhức, tê bì, việc các dây thần kinh và mạch máu bì chèn ép còn làm gia tăng nguy cơ thiếu máu lên não. Các cơ quan không được cung cấp đủ máu sẽ khiến bệnh nhân rơi vào trạng thái khó chịu, mệt mỏi, hoa mắt và chóng mặt.

Nguyên nhân lỗ liên hợp bị hẹp

Có nhiều nguyên nhân và yếu tố nguy cơ khiến lỗ liên hợp đốt sống bị thu hẹp, dưới đây là một số thông tin bạn có thể tham khảo:

• Chấn thương vùng lưng khiến cấu trúc giải phẫu bị biến dạng, gây thoát vị hoặc phình đĩa đệm, xương cột sống gãy. Tất cả các yếu tố này đều có nguy cơ làm lỗ liên hợp bị thu hẹp, chèn ép lên dây thần kinh.
• Độ tuổi càng cao nguy cơ hẹp lỗ liên hợp càng cao, do xương và mô liên kết quanh cột sống dần thoái hóa như một cơ chế tự nhiên, thường xuất hiện ở người trên 55 tuổi.
• Bệnh lý cơ xương khớp như thoái hóa đĩa đệm, viêm cột sống dính khớp, bệnh Paget xương làm thay đổi cấu trúc cột sống, khiến lỗ liên hợp dần bị thu hẹp lại.
• Phẫu thuật cột sống thất bại hoặc kỹ thuật kém làm để lại mô sẹo, từ hội chứng đau cột sống mạn tính dẫn tới nguy cơ lỗ liên hợp đốt sống hẹp.
• Sự phát triển bất thường của khối u trong đốt sống, chèn ép lên dây thần kinh hoặc xâm lấn rễ thần kinh và gây bệnh.
• Bẩm sinh là nguyên nhân tương đói hiếm gặp, một số ít người ngay từ khi sinh ra cấu trúc cột sống đã khác biết, dễ bị hẹp lỗ liên hợp.

Xem thêm: [Bật mí] Những điều cần biết về bệnh viêm cột sống dính khớp

Nguyên nhân khiến lỗ liên hợp bị thu hẹp

Hẹp lỗ liên hợp có nguy hiểm không?

Hẹp lỗ liên hợp không phải bệnh lý quá nghiêm trọng hay phức tạp, song cũng không thể chủ quan. Lỗ liên hợp là nơi bảo vệ nhiều dây thần kinh trọng yếu của cơ thể, nếu không can thiệp điều trị kịp thời sẽ dẫn đến các vấn đề ảnh hưởng vận động.

Các vấn đề nguy cơ mà bạn có thể gặp phải khi không điều trị sớm như liệt, teo cơ, tay mất khả năng cầm nắm. Nếu dây thần kinh bị tổn thương lâu ngày, thậm chí người bệnh còn bị mất cảm giác hoặc rối loạn vận động vĩnh viễn ở chi.

Phương pháp chẩn đoán

Do triệu chứng lỗ liên hợp hẹp tương đồng với nhiều bệnh lý xương khớp khác, nên bác sĩ rất khó đưa kết luận chỉ dựa vào khám lâm sàng. Để chắc chắn hơn về bệnh tình, bệnh nhân sẽ được chỉ định chụp cộng hưởng từ (MRI) hoặc X-quang, xác định chính xác vị trí đốt sống cùng vùng mô mềm bị ảnh hưởng.

Điều trị hẹp lỗ liên hợp cột sống

Điều trị hẹp lỗ liên hợp cột sống cần dựa vào kết quả chẩn đoán, tình trạng sức khỏe bệnh nhân. Tùy theo trường hợp thực tế, bác sĩ sẽ chỉ định can thiệp bảo tồn hoặc phẫu thuật để thuyên giảm triệu chứng, phòng ngừa tối đa các vấn đề có thể phát sinh về sau.

Điều trị bảo tồn

Điều trị bảo tồn thường được áp dụng với những trường hợp hẹp nhẹ, bệnh nhân không thể thực hiện phẫu thuật. Dưới đây là một số phương pháp:

• Dùng thuốc giảm đau, chống viêm theo đơn kê bác sĩ để giảm nhanh các triệu chứng khó chịu.
• Vật lý trị liệu với các bài tập kéo giãn nhẹ nhàng giúp giải phóng các rễ thần kinh bị chèn ép, xử trí vấn đề tê bì, châm chích hoặc giảm đau. Bên cạnh đó tăng cường sức mạnh cơ bắp, khả năng giữ ổn định cấu trúc xương khớp.
• Liệu phép châm cứu, xoa bóp, chườm nóng mang lại hiệu quả kích thích huyệt đạo, thư giãn cơ để cải thiện tình trạng bệnh. Song cần được thực hiện bởi chuyên gia y tế, không nên tự ý tác động tại nhà.
• Thiết lập lối sống khoa học với chế độ dinh dưỡng cân bằng, thể dục thể thao đều đặn để hỗ trợ đẩy lùi các triệu chứng của bệnh.

Hướng dẫn điều trị bảo tồn bằng thuốc, vật lý trị liệu cải thiện lỗ liên hợp

Điều trị phẫu thuật

Phẫu thuật là phương pháp giải quyết nhanh chóng, hiệu quả tình trạng hẹp lỗ tiếp hợp đốt sống. Kỹ thuật này tập trung mở rộng lỗ liên hợp cũng như đường ra của rễ thần kinh, từ đó khắc phục vấn đề bị chèn ép của thần kinh và cột sống.

Song, không phải mọi trường hợp đều có thể tiến hành phẫu thuật. Một số trường hợp dưới đây thường được xem xét mở rộng lỗ liên hợp đốt sống:

• Viêm khớp thoái hóa cột sống.
• Thoái hóa đĩa đệm.
• Dây chằng lân cận sưng nề.
• Cột sống thắt lưng bị thoái hóa.
• Hình thành khối u tại cột sống.
• Bệnh lý về xương như bệnh Paget.

Xem xét phẫu thuật mở rộng lỗ liên hợp đốt sống với những trường hợp nghiêm trọng

Hậu phẫu bệnh nhân chú ý hạn chế cử động, tuân thủ hướng dẫn y tế về việc dùng thuốc, hoạt động thể chất và chăm sóc vết thương. Sau khi về nhà cần tránh bê vác đồ nặng, vận động quá sức khiến quá trình phục hồi bị gián đoạn.

Kết luận

Hẹp lỗ liên hợp là bệnh lý có thể điều trị được nếu phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Ngay khi xuất hiện các triệu chứng đơn giản như đau nhức, tê bì hoặc co cứng, bệnh nhân cần nhanh chóng thăm khám y tế và tiếp nhận xử trí. Tránh tình trạng kéo dài gây biến chứng nặng như mất kiểm soát tiểu tiện, yếu liệt chi hoặc rối loạn vận động.