Herpes mắt: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Herpes mắt là bệnh gì?

Herpes mắt là tình trạng virus herpes tấn công trực tiếp vào các cấu trúc của mắt và vùng da xung quanh mắt. Đây không phải là bệnh lý mắt thông thường, mà là một bệnh nhiễm virus có khả năng gây tổn thương nghiêm trọng đến thị lực nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Bệnh có thể do hai nhóm virus chính gây ra. Phổ biến nhất là virus Herpes simplex, đặc biệt là HSV-1 – loại virus thường gây mụn rộp môi. Khi virus này xâm nhập hoặc tái hoạt động tại mắt, bệnh được gọi là herpes simplex ở mắt. Ngoài ra, virus Varicella zoster, tác nhân gây bệnh thủy đậu và zona thần kinh, cũng có thể gây herpes mắt khi tái hoạt động và lan theo dây thần kinh lên vùng mắt.

Điểm đáng lo ngại là bệnh lý này có thể gây viêm giác mạc, loét giác mạc, viêm các cấu trúc sâu trong mắt và trong những trường hợp nặng, bệnh có thể dẫn đến suy giảm thị lực kéo dài hoặc thậm chí mù lòa. Vì vậy, đây được xem là bệnh lý cần theo dõi và can thiệp y tế sớm, không nên chủ quan hay tự điều trị tại nhà.

Virus Herpes tấn công trực tiếp vào vùng mắt sẽ gây ra tình trạng mụn rộp ở mắt 

Triệu chứng của bệnh herpes mắt là gì?

Triệu chứng của bệnh lý này khá đa dạng và dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh lý mắt khác như viêm kết mạc hay đau mắt đỏ. Các biểu hiện có thể xuất hiện ở mắt, mí mắt hoặc vùng da xung quanh, và thường chỉ ảnh hưởng đến một bên mắt.

Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể cảm thấy đau nhức mắt, cộm như có dị vật trong mắt và mắt đỏ kéo dài. Mắt trở nên nhạy cảm hơn với ánh sáng, dễ chảy nước mắt và nhanh mỏi khi nhìn. Một số trường hợp xuất hiện sưng hoặc viêm mí mắt, kèm theo viêm kết mạc khiến mắt đỏ và khó chịu.

Khi bệnh tiến triển, herpes mắt có thể gây nổi các mụn nước nhỏ hoặc mụn mủ trên mí mắt, quanh hốc mắt hoặc vùng da lân cận. Những tổn thương này có thể vỡ ra, đóng vảy và gây đau rát. Nếu virus xâm nhập sâu vào giác mạc, người bệnh có nguy cơ bị loét giác mạc, làm thị lực giảm dần và nhìn mờ rõ rệt.

Với các trường hợp bệnh lý liên quan đến virus zona thần kinh, triệu chứng không chỉ xuất hiện ở mắt mà còn lan ra da mặt, đặc biệt là vùng trán và sống mũi. Người bệnh có thể bị phát ban, mụn nước thành từng dải theo đường đi của dây thần kinh, kèm theo cảm giác đau rát, ngứa hoặc mệt mỏi toàn thân trước khi tổn thương da xuất hiện.

Nguyên nhân dẫn đến bệnh Herpes mắt là gì?

Nguyên nhân gây bệnh chủ yếu đến từ sự xâm nhập hoặc tái hoạt động của virus herpes trong cơ thể. Các virus này có đặc điểm chung là sau khi nhiễm lần đầu, chúng không bị loại bỏ hoàn toàn mà sẽ “ngủ yên” trong hệ thần kinh và có thể tái hoạt động khi cơ thể suy giảm miễn dịch.

Đối với virus HSV-1, con đường lây nhiễm thường gặp nhất là từ tay lên mắt. Việc chạm vào vết mụn rộp ở môi, sau đó dụi tay vào mắt có thể tạo điều kiện cho virus xâm nhập. Ngoài ra, HSV-1 cũng dễ lây qua nước bọt, dùng chung đồ cá nhân hoặc tiếp xúc gần với người đang có tổn thương hoạt động.

Virus HSV-2 ít gặp hơn trong herpes mắt, nhưng vẫn có thể lây truyền qua dịch cơ thể. Trường hợp này thường gặp ở trẻ sơ sinh hoặc trẻ nhỏ do lây truyền từ mẹ trong quá trình mang thai hoặc sinh nở. Đây là nguyên nhân hiếm nhưng cần đặc biệt cảnh giác vì có thể gây tổn thương mắt sớm và nặng.

Virus Varicella zoster gây bệnh thủy đậu trong lần nhiễm đầu tiên. Sau nhiều năm, virus này có thể tái hoạt động và gây bệnh zona thần kinh. Khi zona lan theo dây thần kinh vùng mặt và ảnh hưởng đến mắt, người bệnh sẽ mắc herpes mắt do zona. Nguy cơ này tăng cao ở người lớn tuổi hoặc người có hệ miễn dịch suy yếu.

Ngoài yếu tố virus, một số điều kiện thuận lợi có thể làm tăng nguy cơ khởi phát herpes như căng thẳng kéo dài, mệt mỏi, suy giảm miễn dịch, mắc bệnh mạn tính hoặc sử dụng thuốc ức chế miễn dịch. Những yếu tố này khiến virus dễ tái hoạt động và gây tổn thương tại mắt.

Virus có thể lây nhiễm bằng cách chạm tay lên mắt 

Chẩn đoán bệnh Herpes mắt như thế nào

Trước tiên, bác sĩ sẽ quan sát vùng da quanh mắt và mí mắt để tìm các dấu hiệu đặc trưng như mụn nước, vết loét, sưng đỏ hoặc thay đổi màu da. Đồng thời, bác sĩ cũng khai thác tiền sử bệnh, các đợt nhiễm trùng gần đây, tình trạng sốt, stress kéo dài hoặc việc sử dụng thuốc có thể làm suy giảm miễn dịch.

Trong trường hợp cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định:

• Lấy mẫu dịch tiết ở bề mặt mắt để xác định virus herpes simplex (HSV) hoặc virus varicella zoster.
• Xét nghiệm máu nhằm kiểm tra tình trạng nhiễm virus hiện tại hoặc kháng thể từ các lần nhiễm trước.
• Khám mắt bằng đèn khe để đánh giá mức độ tổn thương ở giác mạc, màng bồ đào hoặc các cấu trúc sâu hơn trong mắt.

Các phương pháp điều trị bệnh Herpes mắt

Hiện nay, herpes mắt chưa thể điều trị khỏi hoàn toàn vì virus vẫn tồn tại âm thầm trong cơ thể. Tuy nhiên, điều trị đúng cách có thể kiểm soát virus, rút ngắn thời gian bệnh và giảm nguy cơ tái phát.

Phương pháp điều trị chính là sử dụng thuốc kháng virus, nhằm ức chế sự nhân lên của virus và hạn chế tổn thương mắt. Tùy mức độ bệnh, thuốc có thể được dùng dưới dạng uống, nhỏ mắt, thuốc mỡ hoặc truyền tĩnh mạch. Một số thuốc thường được bác sĩ chỉ định bao gồm acyclovir, valacyclovir, famciclovir, ganciclovir hoặc trifluridine.

Ngoài thuốc kháng virus, bác sĩ có thể phối hợp thêm:

• Thuốc chống viêm để giảm sưng đau, kích ứng ở mắt.
• Thuốc kháng sinh trong trường hợp có nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn.
• Các biện pháp can thiệp chuyên sâu hoặc phẫu thuật nếu virus gây tổn thương nghiêm trọng đến giác mạc hoặc các cấu trúc sâu trong mắt.

Người bệnh cần tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn điều trị, không tự ý ngưng thuốc dù triệu chứng đã thuyên giảm. Bởi virus có thể tái hoạt động và gây biến chứng nặng hơn.

Bạn có thể được kê đơn thuốc chống viêm và kháng sinh để hỗ trợ quá trình điều trị 

Phòng ngừa bệnh Herpes mắt như thế nào?

Mặc dù không thể phòng ngừa herpes mắt hoàn toàn, nhưng người bệnh có thể giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh và tái phát bằng những biện pháp đơn giản trong sinh hoạt hằng ngày. Bạn nên tham khảo các biện pháp chăm sóc sức khỏe dưới đây:

• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đặc biệt trước khi chạm vào mắt.
• Không dùng chung đồ cá nhân như khăn mặt, mỹ phẩm, kính áp tròng hoặc dụng cụ ăn uống.
• Tránh tiếp xúc trực tiếp với người đang có mụn nước hoặc vết loét do herpes.
• Tiêm phòng đầy đủ các vaccine liên quan như thủy đậu và zona để giảm nguy cơ virus ảnh hưởng đến mắt.
• Duy trì lối sống lành mạnh, ngủ đủ giấc, hạn chế stress và tăng cường sức đề kháng.

Lưu ý khi điều trị bệnh Herpes mắt là gì? 

Bệnh không đe dọa trực tiếp đến tính mạng nhưng có thể gây mất thị lực vĩnh viễn nếu chủ quan hoặc điều trị muộn. Vì vậy, người bệnh cần đặc biệt lưu ý một số điểm quan trọng trong quá trình điều trị như sau:

• Không nên tự ý mua thuốc nhỏ mắt hoặc dùng lại đơn thuốc cũ khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Việc dùng sai thuốc, đặc biệt là corticosteroid không kiểm soát, có thể khiến tình trạng viêm nặng hơn và làm tăng nguy cơ biến chứng.
• Nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau mắt dữ dội, sợ ánh sáng, nhìn mờ, chảy nước mắt nhiều hoặc nổi mụn nước quanh mắt, người bệnh cần đi khám sớm để được xử trí kịp thời. 
• Nếu herpes mắt xảy ra ở trẻ em càng cần được theo dõi sát vì đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương giác mạc ở trẻ.

Có thể nói, herpes mắt là bệnh lý cần được theo dõi và điều trị sớm để tránh nguy cơ suy giảm thị lực lâu dài. Mặc dù virus gây bệnh không thể loại bỏ hoàn toàn, nhưng việc tuân thủ phác đồ điều trị bằng thuốc kháng virus, kết hợp chăm sóc mắt đúng cách và phòng ngừa tái phát có thể giúp kiểm soát bệnh hiệu quả.