Hội chứng đau cổ vai cánh tay: Nguyên nhân, triệu chứng và điều trị

Hội chứng đau cổ vai cánh tay là gì?

Hội chứng đau cổ vai cánh tay là thuật ngữ chỉ một nhóm triệu chứng đau lan từ cổ xuống vai và cánh tay, kèm theo tê bì, yếu cơ hoặc rối loạn cảm giác. Tình trạng này thường khởi phát do bệnh lý cột sống cổ, đặc biệt khi có sự xuất hiện của tổn thương rễ thần kinh, tuỷ sống cổ hoặc đĩa đệm.

Hội chứng đau cổ vai cánh tay là tình trạng tê, bì yếu cơ, rối loạn cảm giác khu vực

Hội chứng này không liên quan đến các bệnh lý viêm bên trong cơ thể, chủ yếu do nguyên nhân cơ học hoặc thoái hoá. Đối tượng dễ bị đau cổ vai cánh tay có thể kể đến như nhân viên văn phòng, người lao động nặng, duy trì tư thế sai lệch kéo dài hoặc người bước qua tuổi trung niên.

Nguyên nhân đau cổ vai gáy cánh tay

Cột sống cổ, rễ thần kinh có thể bị ảnh hưởng bởi một hoặc cả hai yếu tố cơ học, thoái hoá xương khớp. Dưới đây là những nguyên nhân làm khởi phát hội chứng đau cổ vai cánh tay:

Thoái hoá cột sống cổ

Khoảng 70 - 80% bệnh nhân thoái hóa cột sống cổ gặp các triệu chứng hội chứng cổ vai cánh tay. Quá trình thoái hóa làm hẹp ống sống, chèn ép rễ hoặc dây thần kinh cột sống cổ gây đau nhức lan tỏa xuống vai và tay.

Ước tính 70 - 80% người bệnh thoái hóa cột sống cổ bị đau vai cánh tay

Thoái hoá khớp liên đốt và liên mỏm

Thoái hóa khớp liên đốt và liên mỏm thường xảy ở nhóm người trung niên và cao tuổi. Theo tiến trình lão hóa tự nhiên, các khớp nhỏ giữa đốt sống cổ giảm khả năng đệm, mất tính linh hoạt cột sống gây cứng cổ, đau vai và hạn chế tầm vận động.

Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ

Ước tính có khoảng 20 - 25% hội chứng cổ vai cánh tay khởi phát từ thoát vị đĩa đệm cột sống cổ. Thoát vị có thể xảy ra ở một hoặc nhiều vị trí, do đĩa đệm giữa các đốt sống cổ tổn thương và trượt khỏi vị trí giải phẫu ban đầu.

Nguyên nhân do thoát vị đĩa đệm cột sống cổ chiếm 20 - 25%

Một số nguyên nhân hiếm gặp

Dù tỷ lệ gây bệnh thấp nhưng những nguyên nhân dưới đây vẫn có khả năng gây đau cổ vai cánh tay:

• Chấn thương cổ do lao động gắng sức, vận động sai tư thế, tai nạn giao thông hoặc tai nạn sinh hoạt.
• Tại vùng rễ hoặc dây thần kinh xuất hiện khối u, chèn ép gây đau.
• Dị tật bẩm sinh vùng cổ.
• Bệnh lý viêm, nhiễm trùng.

Triệu chứng đau cổ vai cánh tay

Biểu hiện hội chứng đau cổ vai cánh tay tương đối đa dạng, tuỳ vào vị trí, nguyên nhân và mức độ tổn thương. Song tựu chung đều tác động trực tiếp đến vùng cổ, vai và tay, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và khả năng sinh hoạt người bệnh.

Hội chứng đau cổ vai cánh tay còn có thể gây các triệu chứng toàn thân khác như sụt cân nhanh chóng, đổ mồ hôi về đêm, rét run, sốt,... Tình trạng này dễ bị nhầm lẫn với nhiễm trùng, dẫn đến chủ quan tự ý dùng thuốc thay vì thăm khám y tế Cơ - Xương - Khớp.

Phương pháp chẩn đoán

Chẩn đoán tìm nguyên nhân hội chứng cổ vai cánh tay cần được phối hợp giữa khám lâm sàng và xét nghiệm cận lâm sàng. Công tác này giúp đánh giá chính xác vị trí, mức độ tổn thương và kịp thời phát hiện biến chứng nếu có.

Nghiệm pháp lâm sàng

Một số nghiệm pháp lâm sàng sẽ được chỉ định dựa trên thông tin bệnh sử, triệu chứng và thói quen sinh hoạt của người bệnh:

• Nghiệm pháp Spurling: Người bệnh ngồi hoặc nằm nghiêng về bên đau nhức, dùng tay ép lên đỉnh đầu. Nếu thấy cơn đau lan xuống vai hoặc cánh tay cùng bên, nghi ngờ chèn ép rễ thần kinh cổ.
• Nghiệm pháp dạng vai. Bệnh nhân ngồi, nâng cánh tay bên đau ôm lấy gáy hoặc đỉnh đầu. Ở tư thế này triệu chứng thuyên giảm, biến mất có thể gợi ý rễ thần kinh cổ C5, C6 bị chèn ép.
• Nghiệm pháp kéo giãn cổ: Người bệnh nằm ngửa, bác sĩ dùng tay giữa vùng chẩm và cằm rồi nhẹ nhàng kéo theo trục dọc. Cơn đau giảm, cơ thể nhẹ nhõm cho biết chèn ép dây thần kinh do thoát vị đĩa đệm.

Chẩn đoán tìm nguyên nhân với các nghiệm pháp lâm sàng

Xét nghiệm hình ảnh

Bên cạnh các phương pháp thăm khám lâm sàng, bệnh nhân sẽ được chỉ định thêm các xét nghiệm cận lâm sàng như:

• Chụp X-quang phát hiện tổn thương cột sống do thoái hoá, bệnh lý ác tính hay chấn thương.
• Chụp CT-Scan xem xét các tổn thương xung quanh cấu trúc xương cổ vai gáy.
• Chụp MRI phù hợp với những trường hợp đau kéo dài trong 4 - 6 tuần không thuyên giảm, nghi ngờ bệnh lý tuỷ cổ, ác tính hoặc nhiễm trùng.
• Chụp xạ hình xương khi nghi ngờ viêm đĩa đệm cột sống, cốt tuỷ viêm hoặc ung thư di căn.
• Điện cơ chẩn đoán phân biệt bệnh lý rễ và dây thần kinh ngoại biên với bệnh lý tuỷ cổ.
• Xét nghiệm máu phát hiện cơ thể người bệnh có đang bị nhiễm trùng hay không.

Điều trị hội chứng đau cổ vai cánh tay

Điều trị hội chứng cổ vai cánh tay tuân theo nguyên tắc giảm nhẹ, chấm dứt triệu chứng kèm theo nguyên nhân gây bệnh (nếu có). Bác cũng cũng có thể dựa vào tình trạng tổn thương, sức khoẻ tổng thể để chỉ định áp dụng một hoặc kết hợp nhiều phương pháp.

Dùng thuốc

Người bệnh dùng thuốc điều trị đau cổ vai cánh tay cần tuân theo đơn kê bác sĩ, không tự ý dùng gây các tác dụng phụ không mong muốn. Các nhóm thuốc thường được xem xét sử dụng:

• Thuốc giảm đau, kháng viêm không steroid như Ibuprofen, Dicloprofen, Meloxicam,...
• Thuốc giãn cơ phù hợp bệnh nhân có triệu chứng co cứng, gồm Tolperisone, Eperisone, Thiocolchicoside,...
• Thuốc giảm đau thần kinh Gabapentin, Pregabalin với trường hợp có tổn thương rễ thần kinh.
• Vitamin nhóm B1, B6 và B12 giúp hỗ trợ phục hồi và nuôi dưỡng hệ thần kinh.
• Thuốc chống trầm cảm 3 vòng liều thấp Amitriptyline với bệnh nhân đau mạn tính, giúp cải thiện giấc ngủ và giảm đau.

Điều trị chứng đau cổ vai cánh tay bằng thuốc

Y học cổ truyền

Châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt, giác hơi là một trong những liệu pháp Y học cổ truyền hỗ trợ cải thiện tình trạng đau nhức cổ vai cánh tay. Tuy nhiên chỉ thực hiện tại cơ sở y tế uy tín với đầy đủ trang thiết bị và chuyên gia lành nghề, không tự ý thao tác tại nhà.

Vật lý trị liệu

Khi tập vật lý trị liệu người bệnh sẽ được hướng dẫn các bài tập phù hợp với mức độ tổn thương, sức khoẻ. Phương pháp này nhằm mục đích giảm đau, giảm áp lực lên cổ, từ đó cải thiện sức mạnh nhóm cơ.

Ngoại khoa

Với trường hợp điều trị bảo tồn không đạt hiệu quả, thần kinh tổn thương nặng, tuỷ cổ bị chèn ép đáng kể, can thiệp ngoại khoa là giải pháp tối ưu. Phẫu thuật giúp giải phóng dây thần kinh bị chèn ép, loại bỏ nhân nhầy và giữ vững cột sống.

Một số phương pháp được xem xét thực hiện như:

• Nội soi giải ép lỗ liên hợp có mức độ xâm lấn ít, đường mổ chỉ khoảng 0,5cm nên khả năng phục hồi nhanh, ít bị tổn thương. Dưới sự hỗ trợ của thiết bị hiện đại, bác sĩ dễ dàng khoan mài mở rộng lỗ liên hợp, loại bỏ gai xương và mảnh đĩa đệp chèn ép thần kinh.
• Mổ giải ép cột sống cổ lối sau chỉ định với trường hợp đau cổ vai cánh tay nặng, hẹp ống sống nhiều vị trí hoặc không thể tiếp cận bằng đường trước. Kỹ thuật gián tiếp giải ép rễ thần kinh, ống thần kinh bị chèn ép.
• Mổ cắt đĩa đệm và hàn đốt sống cổ lồi trước thường được thực hiện, tiếp cận vùng đĩa đệm hư tổn bằng đường mổ trước cổ. So với mổ lối sau, phương pháp này hạn chế các tổn thương nhóm cơ xung quanh và cấu trúc thần kinh vùng cổ vai cánh tay.

Can thiệp ngoại khoa với những tổn thương nặng

Phòng ngừa hội chứng đau cổ vai cánh tay

Chủ động phòng tránh hội chứng cổ vai cánh tay không đơn thuần giảm nguy cơ tái phát mà còn duy trì chức năng vận động linh hoạt. Những biện pháp dưới đây tuy đơn giản, nhưng nếu thực hiện đều đặn sẽ mang lại hiệu quả lâu dài:

• Tập giữ tư thế đúng trong mọi hoạt động sinh hoạt và làm việc.
• Xoa bóp, massage cổ nhẹ nhàng sau khi ngồi lâu, hỗ trợ lưu thông khí huyết.
• Thể dục thể thao hàng ngày để tăng cường vận chuyển máu đến cơ và mô mềm.
• Lựa chọn bài tập với thể trạng sức khoẻ, người mới bắt đầu nên tăng dần cường độ và thời gian tập luyện.
• Bổ sung đầy đủ các nhóm chất dinh dưỡng cần thiết cho sức khỏe xương khớp như canxi, protein, vitamin D, kẽm, Omega-3,...

Biện pháp phòng ngừa hội chứng cổ vai cánh tay

Hội chứng đau cổ vai cánh tay là hệ quả của các vấn đề cơ xương khớp, thần kinh như thoái hóa cột sống cổ, thoát vị đĩa đệm hoặc chèn ép rễ thần kinh. Việc phát hiện sớm, điều trị đúng cách kết hợp chế độ sinh hoạt, dinh dưỡng hợp lý sẽ giúp cải thiện triệu chứng và ngăn ngừa biến chứng.