Hội chứng ống cổ tay có nguyên nhân không? Biện pháp điều trị là gì?

Hội chứng ống cổ tay là gì?

Hội chứng ống cổ tay (Carpal Tunnel Syndrome) là tình trạng dây thần kinh giữa ở cổ tay bị chèn ép khi đi qua đường hầm nhỏ gọi là ống cổ tay. Khi dây thần kinh này bị ép lâu ngày, bạn sẽ cảm thấy tê, đau, yếu hoặc mất cảm giác ở bàn tay, đặc biệt là vùng ngón cái, ngón trỏ và ngón giữa.

Bệnh thường gặp ở những người phải sử dụng cổ tay liên tục như nhân viên văn phòng, người làm việc máy tính, thợ may, người dùng điện thoại nhiều,... Theo các thống kê tại Mỹ, cứ 1.000 người thì có khoảng 50 người mắc và ở nhóm làm việc cường độ cao với cổ tay, tỷ lệ này có thể lên tới 500/1.000 người.

Triệu chứng điển hình của bệnh lý này là cảm giác tê, đau tay và yếu cơ 

Nguyên nhân gây ra hội chứng ống cổ tay

Trên thực tế, đây không phải là hội chứng không phải lúc nào cũng có nguyên nhân gây bệnh cụ thể. Đa số các trường hợp mắc bệnh không có nguyên nhân, số còn lại có thể do các nguyên nhân nội sinh hoặc ngoại sinh. 

Nguyên nhân không rõ ràng (vô căn)

Ước tính có khoảng ⅔ bệnh nhân mắc bệnh mà không tìm được nguyên nhân chính xác. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy hiện tượng viêm bao hoạt dịch và tăng áp lực trong ống cổ tay có thể khiến dây thần kinh giữa bị chèn ép. Khi được điều trị bằng thuốc chống viêm hoặc tiêm vào ống cổ tay, triệu chứng thường giảm rõ rệt.

Nguyên nhân từ bên ngoài (ngoại sinh)

Một số yếu tố từ bên ngoài có thể tác động, gián tiếp khiến dây thần kinh giữa bị chèn ép, bao gồm:

• Chấn thương và biến dạng khớp cổ tay như gãy xương quay, gãy xương cổ tay, viêm khớp, hoặc trật khớp vùng cổ tay,... tất cả đều có thể làm hẹp ống cổ tay và gây chèn ép thần kinh.
• Các khối u hoặc nang chẳng hạn như u bao gân, u mạch máu, u hạt tophi (do gout), u xương,… Khi phát triển, những khối này chiếm chỗ trong ống cổ tay, gây áp lực lên dây thần kinh giữa.
• Một số bệnh lý khác ví dụ như bệnh máu khó đông (Hemophilia), u tủy xương,... cũng có thể gián tiếp ảnh hưởng và gây chèn ép vùng cổ tay.
  

Nguyên nhân từ bên trong cơ thể (nội sinh)

Ngoài các nguyên nhân kể trên, một số bất thường về tình trạng sức khoẻ chung sau cũng có thể khiến bạn gặp bất thường ở cổ tay, cụ thể như sau:

• Phụ nữ mang thai: Cơ thể dễ bị ứ dịch trong thai kỳ, làm tăng áp lực trong ống cổ tay, từ đó chèn ép dây thần kinh.
• Bệnh gout: Các tinh thể urat tích tụ trong gân hoặc bao gân gây viêm, phì đại gân, dẫn đến chèn ép thần kinh giữa.
• Suy giáp: Sự tích tụ chất nhầy (myxedema) ở dây chằng ngang cổ tay làm hẹp không gian trong ống cổ tay.
• Viêm khớp dạng thấp: Gây sưng, viêm và ứ dịch trong bao gân, làm tăng áp lực lên dây thần kinh.
• Người chạy thận nhân tạo: Bệnh nhân suy thận mạn tính dễ gặp các rối loạn thần kinh ngoại biên, trong đó có tình trạng chèn ép thần kinh giữa do tăng ure máu.

Phụ nữ mang thai có thể mắc hội chứng này 

Triệu chứng thường gặp của hội chứng ống cổ tay

Hội chứng này có thể gây ra nhiều biểu hiện khác nhau như viêm, đau, tê hay hẹp ống cổ tay. Điều này là do dây thần kinh giữa đảm nhiệm cùng lúc 3 chức năng: cảm giác, vận động và điều hòa thần kinh thực vật.
Đặc biệt, vì dây thần kinh giữa bắt nguồn từ các rễ thần kinh ở cột sống cổ, nên đôi khi người bệnh có thể gặp các triệu chứng chồng chéo, hoặc bị chèn ép cùng lúc ở nhiều vị trí (hiện tượng “chèn ép kép”).

Triệu chứng bệnh được chia ra thành rối loạn cảm giác và rối loạn vận động là chủ yếu:

Rối loạn cảm giác

Người bệnh thường cảm thấy tê, nhói, rát bỏng hoặc châm chích như kim đâm ở vùng da do dây thần kinh giữa chi phối bao gồm ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa và nửa ngón áp út. Cảm giác khó chịu này có thể lan từ cổ tay đến các ngón tay.

Đặc biệt, triệu chứng thường nặng hơn về đêm, khiến người bệnh phải thức giấc hoặc mất ngủ. Khi gấp hoặc duỗi cổ tay quá mức, lái xe máy lâu, hoặc tỳ tay lên bàn, cảm giác tê nhức có thể tăng lên nhưng sẽ giảm khi nghỉ ngơi hoặc vẩy nhẹ bàn tay.

Rối loạn vận động

Đây là dấu hiệu của giai đoạn muộn, khi dây thần kinh giữa bị ảnh hưởng nặng hơn. Người bệnh có thể nhận thấy bàn tay yếu, vụng về, cầm nắm kém chắc, hay làm rơi đồ vật. Những động tác nhỏ như cài cúc áo, viết hoặc gõ bàn phím cũng trở nên khó khăn hơn.

Biến chứng của hội chứng ống cổ tay

Khi dây thần kinh giữa bị chèn ép kéo dài, người bệnh sẽ dần gặp tình trạng đau, tê và mất cảm giác ở các ngón tay do vùng này bị thần kinh giữa chi phối. Lâu ngày, các cơ ở bàn tay có thể bị teo lại khiến việc cầm nắm, xoay cổ tay hay làm việc bằng tay trở nên khó khăn hơn rất nhiều.

Cách chẩn đoán hội chứng ống cổ tay như thế nào?

Để chẩn đoán bệnh cho bệnh nhân, bác sĩ sẽ kết hợp thăm khám lâm sàng (quan sát, hỏi triệu chứng) với các xét nghiệm chuyên sâu như điện sinh lý thần kinh.

Việc chẩn đoán thường dựa vào một số tiêu chí sau:

Triệu chứng người bệnh cảm nhận được (triệu chứng cơ năng)

Người bệnh có thể gặp ít nhất một trong các dấu hiệu sau:

• Đau nhức ở vùng cổ tay.
• Tê bì, ngứa ran hoặc cảm giác kim châm ở bàn tay.
• Giảm hoặc mất cảm giác ở các ngón tay do thần kinh giữa chi phối (ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa, nửa ngón áp út).
• Yếu tay, khó cầm nắm, đôi khi tê cả ngày hoặc rõ hơn về đêm.

Cảm giác yếu tay, khó cầm nắm có thể là dấu hiệu sớm hội chứng này  

Triệu chứng bác sĩ quan sát hoặc kiểm tra được (triệu chứng thực thể)

Ngoài các triệu chứng kể trên, bác sĩ có thể thực hiện một số nghiệm pháp kiểm tra chuyên biệt để đánh giá mức độ chèn ép dây thần kinh giữa:

• Nghiệm pháp Phalen: Người bệnh gập hai cổ tay lại với nhau (khoảng 90 độ) và giữ trong 60 giây. Nếu cảm thấy tê, đau hoặc ngứa ran ở các ngón tay, kết quả được xem là dương tính – dấu hiệu cho thấy có thể bị hội chứng ống cổ tay.
• Nghiệm pháp Tinel: Bác sĩ dùng tay hoặc búa nhỏ gõ nhẹ vào vùng ống cổ tay. Nếu khi gõ vào mà bàn tay có cảm giác tê lan theo các ngón, nghĩa là thần kinh giữa đang bị chèn ép.
• Nghiệm pháp Durkan: Bác sĩ dùng ngón cái ấn trực tiếp lên giữa cổ tay bệnh nhân trong khoảng 30 giây.

Kết quả điện sinh lý thần kinh

Bác sĩ có thể chỉ định đo tốc độ dẫn truyền thần kinh. Nếu chỉ số thần kinh giữa cao hơn bình thường so với thần kinh trụ, điều đó cũng ủng hộ chẩn đoán hội chứng ống cổ tay.

Phương pháp điều trị hội chứng ống cổ tay như thế nào

Tùy vào mức độ bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp. Nhìn chung, có hai hướng chính là điều trị nội khoa (không phẫu thuật) và điều trị ngoại khoa (phẫu thuật).

Điều trị nội khoa cho giai đoạn nhẹ

Ở giai đoạn sớm, khi người bệnh mới có cảm giác đau, tê nhẹ, bác sĩ thường sẽ:

• Kê thuốc chống viêm, giảm đau (thuộc nhóm không chứa steroid hoặc corticoid đường uống) để làm giảm tình trạng viêm và sưng chèn ép thần kinh.
• Hướng dẫn hạn chế các động tác gấp, duỗi cổ tay quá mức – những động tác này khiến áp lực trong ống cổ tay tăng lên và làm triệu chứng nặng hơn.

Dùng nẹp cổ tay

Đây là phương pháp hỗ trợ đơn giản nhưng hiệu quả. Người bệnh có thể đeo nẹp vào ban đêm hoặc đeo cả ngày tùy theo hướng dẫn của bác sĩ. Việc cố định cổ tay giúp giảm áp lực lên dây thần kinh giữa và hạn chế vận động quá mức.
Theo nghiên cứu, sau khoảng 4 tuần đeo nẹp, phần lớn bệnh nhân cảm thấy triệu chứng giảm rõ rệt.

Đeo nẹp cổ tay cũng là một trong số các phương pháp điều trị hữu hiệu  

Điều trị ngoại khoa khi bệnh đã nặng

Nếu người bệnh bị rối loạn cảm giác, teo cơ, hoặc điều trị nội khoa nhiều tháng mà không cải thiện, bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật giải phóng chèn ép.Trước đây, phương pháp phổ biến là mổ mở, nhưng hiện nay mổ nội soi đang được áp dụng rộng rãi nhờ nhiều ưu điểm vượt trội:

• Đường mổ rất nhỏ, chỉ khoảng 1cm, ít xâm lấn.
• Giảm nguy cơ nhiễm trùng, ít để lại sẹo, và thời gian hồi phục nhanh hơn.
• Người bệnh có thể xuất viện trong ngày và sớm quay lại sinh hoạt bình thường.

Cách phòng ngừa hội chứng ống cổ tay

Để tránh rơi vào tình trạng đau tê, mỏi nhức cổ tay, bạn có thể thực hiện theo hướng dẫn dưới đây:

• Sử dụng chuột và bàn phím phù hợp: Nếu công việc buộc bạn phải gõ phím hoặc dùng chuột liên tục, hãy chọn loại chuột vừa vặn với bàn tay, giúp thao tác thoải mái và giảm áp lực lên cổ tay.
• Cho tay nghỉ ngơi thường xuyên: Sau mỗi 15–30 phút làm việc, hãy duỗi nhẹ các ngón tay, xoay cổ tay và xoa bóp trong 10–30 giây. Việc này giúp máu lưu thông tốt hơn và giảm nguy cơ tê mỏi.
• Giữ tư thế ngồi đúng: Ngồi sai tư thế trong thời gian dài có thể chèn ép dây thần kinh vùng cổ – vai, gián tiếp ảnh hưởng đến tay. Hãy giữ lưng thẳng, vai thả lỏng và cổ ở tư thế tự nhiên để tránh tác động xấu đến hệ thần kinh.

Có thể nói, hội chứng ống cổ tay là một bệnh lý rất phổ biến trong thời đại công nghệ, nhưng hoàn toàn có thể phát hiện sớm và điều trị hiệu quả nếu được thăm khám kịp thời. Nếu bạn thường xuyên tê, đau hay yếu tay khi làm việc, đừng chủ quan mà hãy đi thăm khám ngay để được kiểm tra và hướng dẫn điều trị đúng cách.