Hội chứng rễ thần kinh: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị bệnh

Hội chứng rễ thần kinh là gì?

Hội chứng rễ thần kinh là thuật ngữ dùng để chỉ nhóm bệnh lý xảy ra khi các rễ thần kinh bị viêm, tổn thương hoặc chèn ép tại cột sống. Tình trạng này thường bắt nguồn từ các bệnh lý cơ xương khớp như lệch đĩa đệm, thoát vị đĩa đệm, gai xương cột sống hoặc thoái hóa cột sống. Trong số đó, đau thần kinh tọa là dạng phổ biến nhất, thường tiến triển âm thầm trong nhiều năm và gây ra những cơn đau dữ dội vùng thắt lưng, sau đó lan xuống một hoặc cả hai chi dưới.

Khi rễ thần kinh bị tổn thương, người bệnh có thể xuất hiện các rối loạn cảm giác, yếu cơ hoặc thậm chí tê liệt tại vùng cơ thể do rễ thần kinh đó chi phối. Hội chứng rễ thần kinh nếu không được phát hiện và điều trị sớm có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng vận động, sinh hoạt hàng ngày và làm suy giảm chất lượng cuộc sống. Chính vì vậy, can thiệp kịp thời giúp kiểm soát triệu chứng, làm chậm tiến triển bệnh và nâng cao khả năng phục hồi chức năng.

Hội chứng rễ thần kinh là tình trạng viêm, tổn thương rễ thần kinh

Nguyên nhân gây hội chứng rễ thần kinh

Nguyên nhân thường gặp nhất của hội chứng rễ thần kinh là thoát vị đĩa đệm và các biến đổi xương khớp do thoái hóa hoặc viêm khớp dạng thấp, đặc biệt tại vùng cổ và vùng thắt lưng. Bệnh xảy ra khi cấu trúc cột sống thay đổi làm chèn ép hoặc làm tổn thương rễ thần kinh.

Một số cơ chế thường gặp bao gồm:

• Hình thành gai xương tại các đốt sống, khiến rễ thần kinh lân cận bị chèn ép, thường gặp ở người mắc hẹp ống sống. 
• Đĩa đệm bị rách hoặc phình ra có thể gây kích thích hoặc đè ép trực tiếp lên rễ thần kinh.
• Liên quan đến các bệnh lý toàn thân như đái tháo đường, nhiễm trùng, viêm cột sống, lao cột sống hoặc khối u phát triển gần tủy sống.

Xem thêm:

• Thoát vị đĩa đệm: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị
  

Triệu chứng thường gặp của hội chứng rễ thần kinh

Biểu hiện lâm sàng của hội chứng rễ thần kinh rất đa dạng và phụ thuộc vào vị trí rễ thần kinh bị ảnh hưởng. Các triệu chứng phổ biến bao gồm:

• Đau nhức vùng lưng, cổ hoặc thắt lưng
• Co cứng cơ, hạn chế vận động cột sống
• Các cơn đau lan dọc theo đường đi của dây thần kinh. 
• Cảm thấy đau tăng khi ấn vào các điểm cạnh cột sống.

Hội chứng rễ thần kinh chi trên

Khi hội chứng rễ thần kinh xảy ra ở vùng cổ, các rễ thần kinh chi trên có thể bị ảnh hưởng với những biểu hiện đặc trưng. 

• Tổn thương rễ thần kinh C5 thường gây đau lan dọc mặt ngoài cánh tay và làm giảm sức mạnh cơ tay. 
• Rễ thần kinh C6, người bệnh thường đau vùng mặt trước cánh tay và gặp khó khăn khi xoay hoặc gập cẳng tay.
• Tổn thương rễ thần kinh C7 thường gây đau lan dọc theo ngón giữa, kèm theo giảm khả năng gập cổ tay và duỗi các ngón tay.

Người bệnh cảm thấy đau dọc cánh tay tùy vào từng rễ thần kinh

Hội chứng rễ thần kinh chi dưới

Hội chứng rễ thần kinh chi dưới thường biểu hiện bằng đau thắt lưng lan xuống mông, đùi và cẳng chân, kèm theo yếu cơ hoặc rối loạn cảm giác. Trong trường hợp nặng, người bệnh có thể xuất hiện co cứng cơ, biến dạng cột sống và đau mạn tính kéo dài.

• Tổn thương rễ thần kinh L4 thường gây đau vùng trước đùi và cẳng chân, có thể lan đến mặt trong mắt cá chân hoặc ngón chân giữa. 
• Rễ thần kinh L5, cơn đau thường lan từ đùi xuống cẳng chân và mu bàn chân, ảnh hưởng đến các ngón chân từ 1-3. 
• Khi rễ thần kinh S1 bị tổn thương, đau thường tập trung ở cẳng chân và mắt cá, lan ra mặt sau đùi, đồng thời gây yếu cơ mông khiến người bệnh khó đứng bằng mũi chân.

Chẩn đoán hội chứng rễ thần kinh

Chẩn đoán hội chứng rễ thần kinh chủ yếu dựa vào thăm khám lâm sàng, khai thác tiền sử bệnh và đánh giá triệu chứng thực thể. Trong nhiều trường hợp, người bệnh có thể cải thiện khi nghỉ ngơi, điều chỉnh sinh hoạt và dùng thuốc, nên chưa cần thực hiện các phương tiện chẩn đoán hình ảnh.

Nếu triệu chứng kéo dài hoặc nghi ngờ tổn thương nghiêm trọng, bác sĩ có thể chỉ định các cận lâm sàng phù hợp như chụp cộng hưởng từ để đánh giá cấu trúc cột sống và rễ thần kinh. Ngoài ra, điện cơ là phương pháp đo hoạt động điện của cơ và dây thần kinh, giúp xác định mức độ tổn thương và vị trí rễ thần kinh bị ảnh hưởng.

Phương pháp điều trị bệnh

Điều trị hội chứng rễ thần kinh phụ thuộc vào nguyên nhân và giai đoạn bệnh, thường được chia thành điều trị không phẫu thuật và điều trị phẫu thuật.

Điều trị không phẫu thuật

Điều trị không phẫu thuật bao gồm vật lý trị liệu và các bài tập phục hồi chức năng nhằm ổn định cột sống, giảm chèn ép và cải thiện biên độ vận động. Các bài tập kéo giãn và thư giãn cơ được thiết kế phù hợp giúp giảm đau và hỗ trợ phục hồi trong giai đoạn cấp.

Bên cạnh đó, thuốc điều trị được sử dụng để kiểm soát triệu chứng như thuốc chống viêm không steroid giúp giảm viêm và đau, thuốc giảm đau nhằm cải thiện chất lượng sinh hoạt. Trong một số trường hợp, tiêm steroid ngoài màng cứng hoặc tiêm trực tiếp vào rễ thần kinh có thể được chỉ định để giảm phù nề và kiểm soát cơn đau lan rộng.

Người bệnh có thể tập vật lý trị liệu giúp giảm đau và hồi phục tình trạng

Điều trị phẫu thuật

Điều trị phẫu thuật chỉ được xem xét khi các biện pháp bảo tồn không mang lại hiệu quả hoặc khi rễ thần kinh bị chèn ép cấp tính sau chấn thương. Mục tiêu của phẫu thuật là giải phóng chèn ép lên dây thần kinh và tái lập sự ổn định cho cột sống, từ đó hạn chế nguy cơ di chứng yếu hoặc liệt cơ kéo dài.

Phát hiện sớm bệnh đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả điều trị và khả năng phục hồi. Dựa trên biểu hiện lâm sàng và kết quả chẩn đoán, bác sĩ sẽ xác định chính xác nguyên nhân, mức độ bệnh và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, giúp người bệnh sớm trở lại cuộc sống sinh hoạt bình thường và cải thiện chất lượng sống lâu dài.

Qua bài viết này của Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, hy vọng đã cung cấp những thông tin hữu ích về hội chứng rễ thần kinh. Nếu Quý khách có bất kỳ thắc mắc nào liên quan có thể liên hệ BVĐK Phương Đông qua Hotline 1900 1806 hoặc Đặt lịch khám để được nhân viên tư vấn và hỗ trợ nhanh chóng.