Lỗ hoàng điểm và 6 triệu chứng cảnh báo bệnh lý sớm!

Bệnh lỗ hoàng điểm là gì?

Lỗ hoàng điểm là tình trạng xuất hiện một vết rách nhỏ tại hoàng điểm. Biết rằng, hoàng điểm là vùng nằm ở trung tâm võng mạc, đóng vai trò giúp chúng ta nhìn rõ chi tiết khi đọc sách, lái xe hoặc nhận diện khuôn mặt.

Khi khu vực này bị tổn thương, hình ảnh truyền về não không còn sắc nét nữa, khiến người bệnh gặp nhiều khó khăn trong sinh hoạt như sau:

• Nhìn mờ ở vùng trung tâm
• Thấy hình ảnh bị cong, méo hoặc biến dạng
• Khó đọc chữ nhỏ dù vẫn nhìn được xung quanh

Điều đáng nói là bệnh không gây đau, nên nhiều người chỉ phát hiện khi thị lực đã giảm rõ rệt. Ở một số trường hợp nhẹ, vết rách nhỏ có thể tự ổn định. Tuy nhiên, nếu vết rách lớn dần, thị lực trung tâm sẽ suy giảm đáng kể và cần can thiệp y tế.

Vùng trung tâm võng mạc có thể xuất hiện vết rách, khiến thị lực khu vực trung tâm suy giảm 

Nguyên nhân gây ra bệnh lỗ hoàng điểm là gì?

Lỗ hoàng điểm không xuất hiện đột ngột mà thường liên quan đến quá trình thay đổi cấu trúc bên trong mắt theo thời gian hoặc do các yếu tố tác động bên ngoài.

Tuổi tác

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra các vết rách tại vùng thị lực trung tâm. Khi tuổi tác tăng, khối dịch kính trong dần co lại và tách khỏi võng mạc. Phần lớn quá trình này diễn ra bình thường, nhưng đôi khi dịch kính kéo căng vùng hoàng điểm, tạo thành một vết rách.

Trên thực tế, vết rách hoàng điểm thường chỉ xảy ra ở một mắt nên rất dễ bị bỏ qua. Nhiều người cao tuổi còn nhầm lẫn dấu hiệu nhìn mờ với đục thủy tinh thể. Bệnh chủ yếu làm giảm thị lực trung tâm, trong khi vùng nhìn ngoại vi vẫn gần như bình thường.

Cận thị

Người bị cận thị, đặc biệt là cận nặng, có nguy cơ mắc các bất thường ở hoàng điểm cao hơn. Khi trục nhãn cầu dài ra, mắt dễ gặp tình trạng bong dịch kính sớm hơn bình thường.

Đặc biệt, độ cận càng cao, nguy cơ tổn thương võng mạc càng lớn, từ đó làm tăng khả năng hình thành lỗ hoàng điểm. Vì vậy, những người cận thị cần theo dõi mắt thường xuyên để phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe ở mất.

Chấn thương hoặc phẫu thuật mắt

Một cú va chạm mạnh vào mắt hoặc các phẫu thuật trước đó có thể làm thay đổi cấu trúc dịch kính – võng mạc. Lực co kéo này đôi khi gây tổn thương tế bào cảm thụ ánh sáng tại hoàng điểm và tạo thành lỗ.

Ngoài các nguyên nhân chính, một số yếu tố sau cũng là các nhân tố kích thích, khiến người bệnh dễ bị tổn thương võng mạc và hình thành các vết rách trên hoàng điểm hơn, bao gồm:

• Tiểu đường

• Tắc tĩnh mạch võng mạc
• Viêm mắt (đặc biệt viêm màng bồ đào)
• Tiền sử bong võng mạc
• Phù võng mạc trung tâm
• Sự co kéo bất thường giữa dịch kính và hoàng điểm
• Phù hoàng điểm dạng nang

Người có tiền sử tiểu đường có nguy cơ gặp các bất thường ở hoàng điểm cao hơn 

Các giai đoạn của bệnh lỗ hoàng điểm

Đây là bệnh diễn biến âm thầm, rất khó phát hiện và gây ra nhiều khó khăn cho bác sĩ trong quá trình chẩn đoán. Dựa vào diễn biến, Kelly và Wendel - những người đã tìm ra cách điều trị bệnh đã chia bệnh lý này thành 3 giai đoạn như sau: 

Triệu chứng báo hiệu bệnh lỗ hoàng điểm

Bệnh lý không gây ra cảm giác đau đớn nên các triệu chứng cảnh báo bất thường chủ yếu liên quan đến thị lực, cụ thể như sau:

• Nhìn mờ ở trung tâm tầm nhìn
• Hình ảnh bị cong hoặc lượn sóng
• Khó đọc chữ nhỏ dù ánh sáng đủ
• Màu sắc nhìn khác so với thực tế
• Nhạy cảm với ánh sáng, dễ chói
• Xuất hiện điểm tối hoặc điểm mù ở giữa tầm nhìn (giai đoạn muộn)

Điểm quan trọng là thị lực chung vẫn duy trì ổn định nên nhiều người bệnh chủ quan và trì hoãn thăm khám khiến bệnh phát hiện vào giai đoạn muộn, việc điều trị gặp rất nhiều khó khăn. 

Chẩn đoán bệnh lỗ hoàng điểm diễn ra như thế nào?

Hiện nay, nhờ sự phát triển của y học hiện đại, việc chẩn đoán đã trở nên đơn giản và chính xác hơn rất nhiều. Khi đến khám, bác sĩ sẽ bắt đầu bằng việc hỏi kỹ về các triệu chứng như nhìn mờ, méo hình, khó đọc chữ hoặc giảm thị lực trung tâm, đồng thời tìm hiểu tiền sử bệnh lý của người bệnh. 

Sau đó, người bệnh sẽ được khám mắt toàn diện, nhỏ thuốc để giãn đồng tử nhằm giúp bác sĩ quan sát rõ hơn cấu trúc bên trong mắt, đặc biệt là vùng hoàng điểm. Để xác định chính xác tình trạng bệnh, người bệnh thường được chỉ định thực hiện thêm một số kỹ thuật chụp chiếu hiện đại như chụp đáy mắt, chụp cắt lớp quang học (OCT) hoặc chụp mạch huỳnh quang. 

Những phương pháp này giúp bác sĩ kiểm tra chuyên sâu từng lớp của võng mạc, từ đó đánh giá chính xác kích thước và mức độ tổn thương của hoàng điểm. 

Bác sĩ sẽ thăm khám và đánh giá kỹ các cấu trúc trong mắt, đặc biệt là vùng hoàng điểm 

Phẫu thuật lỗ hoàng điểm dành cho ai? Diễn ra như thế nào?

Về điều trị, các bệnh lý ở hoàng điểm không phải lúc nào cũng cần can thiệp ngay lập tức. Ở những trường hợp nhẹ, bệnh có thể được theo dõi thêm theo chỉ định của bác sĩ. Tuy nhiên, nếu vết rách trên hoàng điểm lan rộng và gây suy giảm thị lực rõ rệt, người bệnh sẽ cần được điều trị sớm để tránh ảnh hưởng lâu dài đến khả năng nhìn.

Hiện nay, có hai phương pháp điều trị chính là tiêm thuốc nội nhãn và phẫu thuật cắt dịch kính. Trong đó, tiêm thuốc nội nhãn chỉ được áp dụng cho một số trường hợp nhất định, khi có hiện tượng co kéo nhẹ ở dịch kính và nguy cơ hình thành lỗ hoàng điểm. Tuy nhiên, phương pháp này khá hạn chế và không phổ biến.

Phẫu thuật cắt dịch kính được xem là phương pháp hiệu quả nhất hiện nay. Trong quá trình phẫu thuật, bác sĩ sẽ loại bỏ phần dịch kính trong mắt để tiếp cận vùng hoàng điểm, đồng thời gỡ bỏ các màng co kéo nhằm giảm áp lực lên võng mạc. Sau đó, một bóng khí nhỏ sẽ được bơm vào trong mắt để giúp lỗ hoàng điểm khép lại và lành dần. Phương pháp này có tỷ lệ thành công cao và giúp cải thiện thị lực rõ rệt nếu được thực hiện đúng thời điểm.

Lưu ý rằng, thị lực sau điều trị sẽ không cải thiện ngay lập tức mà cần thời gian để phục hồi dần. Mức độ hồi phục phụ thuộc vào nhiều yếu tố như kích thước vết rách trên hoàng điểm, thời gian phát hiện bệnh và sự tuân thủ điều trị của người bệnh. Vì vậy, việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời đóng vai trò rất quan trọng trong việc bảo vệ thị lực.

Phòng ngừa bệnh lỗ hoàng điểm như thế nào? 

Dù không thể phòng tránh hoàn toàn, bạn vẫn có thể hạn chế nguy cơ mắc bệnh bằng các biện pháp chăm sóc sức khỏe đơn giản như sau:

• Khám mắt định kỳ, đặc biệt sau 50 tuổi
• Đeo kính bảo hộ khi chơi thể thao hoặc lao động
• Kiểm soát tốt bệnh tiểu đường
• Bổ sung dinh dưỡng tốt cho mắt (vitamin A, E, lutein…)
• Đi khám ngay khi thấy hình ảnh bị méo hoặc mờ bất thường

Có thể nói, lỗ hoàng điểm là tình trạng tổn thương tại vùng nhìn rõ nhất của mắt, thường liên quan đến tuổi tác, cận thị hoặc chấn thương mắt. Bệnh tiến triển theo từng giai đoạn với dấu hiệu đặc trưng là nhìn mờ, méo hình ảnh ở trung tâm tầm nhìn. Để nâng cao khả năng điều trị và phục hồi thị lực, bạn nên đi khám mắt định kỳ 2 năm/ lần!