Đôi mắt bị kích ứng, sưng húp, chảy và ngứa nước mắt là một trong số các triệu chứng của phù kết mạc mi mắt. Khi được chẩn đoán mắc bệnh lý này, không ít người cảm thấy lo lắng. Tuy nhiên, theo các bác sĩ chuyên khoa, đây là bệnh lý lành tính và có thể tự khỏi sau khoảng 1 tuần.
Phù kết mạc là tình trạng kết mạc tức lớp màng mỏng trong suốt bao phủ lòng trắng và mặt trong mí mắt bị sưng phồng do ứ dịch. Khi xảy ra tình trạng này, bề mặt mắt có thể trông như nổi một lớp mụn nước lớn hoặc phồng lên bất thường.
Ở mức độ nhẹ, phù kết mạc chỉ biểu hiện bằng một vùng lồi nhỏ, hơi ngả vàng và khó nhận thấy nếu không quan sát kỹ. Tuy nhiên, khi tình trạng tiến triển nặng hơn, mí mắt có thể sưng húp rõ rệt, người bệnh cảm thấy cộm, khó chịu, thậm chí khó nhắm kín mắt và ảnh hưởng đến tầm nhìn.
Đây không phải là một bệnh lý riêng lẻ mà thường là dấu hiệu cho thấy mắt đang bị kích ứng, viêm kết mạc hoặc liên quan đến bệnh lý toàn thân.
Kết mạc bị phù nặng sẽ khiến mí mắt sưng húp, cộm, khó chịu và hạn chế tầm nhìn
Theo các bác sĩ chuyên khoa, có nhiều nguyên nhân có thể kích thích khiến kết mạc bị tổn thương, có thể kể đến như sau:
Vi khuẩn và virus là nguyên nhân phổ biến gây viêm kết mạc hay còn gọi là đau mắt đỏ. Khi kết mạc bị nhiễm trùng, phản ứng viêm sẽ khiến các mạch máu giãn ra và dịch thoát ra nhiều hơn, dẫn đến phù kết mạc mi mắt.
Ngoài ra, nhiễm trùng ở các vùng xung quanh mắt, chẳng hạn như viêm mô tế bào hốc mắt, cũng có thể làm mắt sưng phồng rõ rệt và cần được điều trị sớm để tránh biến chứng.
Dị ứng là một trong những nguyên nhân thường gặp nhất gây phù ở kết mạc, đặc biệt ở người có cơ địa nhạy cảm. Phấn hoa, lông động vật, bụi nhà, thực phẩm hoặc mỹ phẩm có thể kích thích kết mạc, khiến mắt sưng, ngứa và chảy nước mắt.
Trong trường hợp này, kết mạc bị phù thường đi kèm cảm giác ngứa nhiều và có thể tái phát theo mùa hoặc khi tiếp xúc lại với các tác nhân gây dị ứng.
Xem thêm: Bệnh viêm kết mạc dị ứng: Phân loại, triệu chứng và cách điều trị
Các chấn thương tại mắt như va đập, cọ xát mạnh, móng tay, dằm gỗ hoặc mảnh kim loại nhỏ rơi vào mắt đều có thể làm tổn thương kết mạc. Khi đó, cơ thể phản ứng bằng cách gây viêm và phù nề tại chỗ để bảo vệ mô tổn thương.
Khói bụi, không khí ô nhiễm hoặc các hóa chất trong sinh hoạt hằng ngày có thể bám vào bề mặt mắt và gây kích ứng kết mạc. Đặc biệt, khi mắt tiếp xúc với hóa chất mạnh như chất tẩy rửa, dung môi hoặc hơi cay, bệnh có nguy cơ cao xuất hiện và diễn biến nhanh chóng hơn, kèm theo cảm giác xót và rát mắt dữ dội. Những trường hợp này cần được xử trí sớm để hạn chế tổn thương lâu dài cho mắt.
Nếu không may bị dung dịch tẩy rửa bắn vào, kết mạc có thể bị kích ứng
Một số thủ thuật và phẫu thuật vùng mắt, chẳng hạn như phẫu thuật mí mắt, có thể gây phù kết mạc sau can thiệp. Nguyên nhân thường do phản ứng viêm hoặc tình trạng ứ dịch tạm thời trong giai đoạn hồi phục. Kết mạc bị phù trong trường hợp này thường giảm dần khi mắt lành lại nhưng vẫn cần theo dõi để loại trừ nguy cơ nhiễm trùng.
Các bệnh tự miễn khiến hệ miễn dịch tấn công nhầm vào mô khỏe mạnh của cơ thể, trong đó có mô mắt. Khi kết mạc bị ảnh hưởng, phản ứng viêm kéo dài có thể gây phù nề. Một ví dụ điển hình là bệnh Graves, trong đó rối loạn miễn dịch không chỉ ảnh hưởng đến tuyến giáp mà còn gây tổn thương và sưng phù các mô quanh mắt.
Tổn thương dây thần kinh ngoại biên, đặc biệt là các dây thần kinh kiểm soát vận động và cảm giác của mắt, có thể làm rối loạn chức năng bảo vệ tự nhiên của mắt. Khi đó, kết mạc dễ bị khô, kích ứng hoặc phù nề hơn bình thường, dẫn đến tình trạng phù kéo dài nếu không được điều trị đúng cách.
Một số loại thuốc, nhất là thuốc nhỏ mắt hoặc thuốc mỡ tra mắt, có thể gây phù ở kết mạc như một tác dụng phụ. Tình trạng này thường gặp ở những người nhạy cảm hoặc dị ứng với thành phần trong thuốc. Nếu sau khi dùng thuốc mà mắt sưng nhiều, cộm hoặc khó chịu tăng lên, người bệnh không nên tự ý tiếp tục sử dụng mà cần đi khám để được đổi thuốc phù hợp hơn.
Phù kết mạc mi mắt đôi khi không chỉ xuất phát từ vấn đề tại mắt mà còn là dấu hiệu của bệnh lý toàn thân, điển hình là suy tim. Khi tim không bơm máu hiệu quả, cơ thể sẽ giữ lại nhiều dịch hơn, khiến dịch bị ứ đọng lại ở các mô, bao gồm cả kết mạc.
Trong trường hợp này, mắt có thể sưng húp kèm theo phù chân, khó thở hoặc mệt mỏi, và cần được thăm khám sớm để đánh giá tình trạng tim mạch.
Ở giai đoạn đầu, triệu chứng thường khá kín đáo nên nhiều người dễ bỏ qua. Tuy nhiên, bạn nên chú ý nếu mắt xuất hiện những dấu hiệu sau:
Những biểu hiện này có thể xảy ra ở một hoặc cả hai mắt và mức độ nặng nhẹ khác nhau tùy nguyên nhân.
Phần lớn các trường hợp mắc bệnh lý này đều không phải là tình trạng nguy hiểm và hiếm khi đe dọa trực tiếp đến thị lực. Tuy nhiên, người bệnh không nên chủ quan. Nếu phù kết mạc kéo dài, sưng nhiều, kèm đau mắt, giảm thị lực, sợ ánh sáng hoặc tiết nhiều ghèn bất thường, đó có thể là dấu hiệu của bệnh lý mắt nghiêm trọng hơn.
Nhìn mờ là một trong số các biểu hiện của biến chứng kết mạc bị phù
Thời gian hồi phục của mỗi bệnh nhân khác nhau. Với những trường hợp nhẹ, bệnh có thể tự cải thiện sau vài ngày đến khoảng một tuần khi được chăm sóc và nghỉ ngơi hợp lý.
Ngược lại, nếu phù kết mạc mi mắt liên quan đến nhiễm trùng, dị ứng nặng hoặc bệnh lý nền ở mắt, thời gian điều trị có thể kéo dài hơn và cần dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ.
Bệnh thường được bác sĩ nhãn khoa chẩn đoán thông qua khám mắt lâm sàng. Trong quá trình thăm khám, bác sĩ sẽ quan sát trực tiếp tình trạng sưng, đỏ và mức độ phù nề của kết mạc.
Bên cạnh đó, người bệnh sẽ được hỏi kỹ về thời điểm khởi phát triệu chứng, diễn tiến bệnh cũng như tiền sử dị ứng, nhiễm trùng hoặc chấn thương mắt trước đó. Việc cung cấp đầy đủ thông tin giúp bác sĩ xác định đúng nguyên nhân gây phù kết mạc và lựa chọn hướng điều trị phù hợp, tránh dùng thuốc không cần thiết.
Việc điều trị sẽ được cá nhân hóa tùy theo nguyên nhân và mức độ bệnh. Mục tiêu chính là giảm sưng, làm dịu mắt và điều trị các yếu tố gây phù.
Trong trường hợp phù kết mạc liên quan đến dị ứng nhẹ, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng dị ứng đường uống như diphenhydramine để giúp giảm phản ứng phù nề. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc nếu chưa được tư vấn y tế.
Thuốc nhỏ mắt thường được sử dụng để làm dịu, tăng độ ẩm và bôi trơn bề mặt mắt, từ đó giúp giảm cảm giác khó chịu.
Nếu phù kết mạc do vi khuẩn, bác sĩ sẽ kê thuốc nhỏ mắt kháng sinh trong khoảng 7–10 ngày. Với những trường hợp nặng hơn hoặc do virus, thuốc nhỏ mắt chứa steroid có thể được cân nhắc nhưng phải dùng đúng chỉ định, tránh lạm dụng vì có thể gây tác dụng phụ cho mắt.
Chườm lạnh là biện pháp hỗ trợ đơn giản giúp giảm sưng hiệu quả. Người bệnh có thể dùng túi chườm lạnh hoặc túi rau củ đông lạnh đã bọc khăn sạch, chườm nhẹ lên mắt khoảng 15–20 phút mỗi lần. Lưu ý không chườm đá trực tiếp lên da và không chườm quá lâu để tránh gây tổn thương vùng mắt.
Bạn có thể chườm mắt để xoa dịu các triệu chứng của bệnh lý này
Phẫu thuật chỉ được chỉ định trong những trường hợp kết mạc phù rất nặng hoặc mạn tính, không đáp ứng với điều trị nội khoa. Bác sĩ có thể thực hiện dẫn lưu dịch bằng một đường rạch nhỏ để giảm áp lực cho mắt. Với những trường hợp phù nề kéo dài sau phẫu thuật mí mắt, có thể cần can thiệp chỉnh sửa lại mí.
Bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu bạn duy trì những thói quen chăm sóc và bảo vệ mắt đúng cách trong sinh hoạt hằng ngày như sau:
Nhìn chung, phù kết mạc là bệnh lý khiến mắt sưng tấy, phồng rộp và bệnh nhân gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống. Do đó, người bệnh cần thực hiện theo các biện pháp chăm sóc sức khỏe và đi khám theo lịch hẹn với bác sĩ chuyên khoa.
BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG
Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.
Phù kết mạc là bệnh lý có thể tự khỏi sau khoảng 1 tuần nhưng đôi khi bệnh có thể kéo dài hơn phụ thuộc vào từng nguyên nhân gây...
