Phẫu thuật chỉ là bước khởi đầu trong điều trị thoát vị màng não tủy. Trên thực tế, khả năng vận động, kiểm soát đại tiểu tiện và chất lượng sống lâu dài của người bệnh phụ thuộc rất lớn vào phục hồi chức năng sau điều trị. Nếu phục hồi không đúng mục tiêu hoặc triển khai muộn, nguy cơ để lại di chứng thần kinh vĩnh viễn là rất cao.
Phục hồi chức năng là một yếu tố then chốt trong quản lý và điều trị sau phẫu thuật thoát vị màng não tủy vì bản chất của bệnh gây tổn thương thần kinh và các cơ quan/chức năng chịu ảnh hưởng kéo dài dù phẫu thuật đã đóng khe hở cột sống.
Thoát vị màng não tủy là một dị tật bẩm sinh nghiêm trọng, trong đó tủy sống và rễ thần kinh bị lộ ra ngoài, dẫn tới liệt vận động, mất cảm giác chi dưới, rối loạn đại – tiểu tiện, biến dạng chi, teo cơ và các khiếm khuyết thần kinh khác; ngay cả khi phẫu thuật sửa cấu trúc giải phẫu thành công, nhiều di chứng chức năng vẫn còn tồn tại do tổn thương thần kinh không hồi phục hoàn toàn.
Vì vậy, phục hồi chức năng được xem là quá trình cần thiết để tối ưu hóa chức năng vận động, kiểm soát cơ bản các hoạt động hàng ngày và ngăn ngừa biến chứng thứ phát. Chương trình phục hồi chức năng sớm và liên tục — thường bao gồm vận động trị liệu, kích thích cơ – thần kinh, chỉnh hình bàn chân, tập cơ đáy chậu và kỹ năng đại – tiểu tiện — giúp trẻ cải thiện sức cơ, duy trì phạm vi vận động khớp, giảm co cứng, đồng thời hỗ trợ trẻ học lại các kỹ năng vận động độc lập trong giới hạn chức năng còn lại.
Nếu không được phục hồi chức năng đúng cách và kịp thời, bệnh nhân thoát vị màng não tủy dễ gặp các hậu quả lâu dài như teo cơ, biến dạng chân, loét tỳ đè do mất cảm giác, nhiễm khuẩn tiết niệu tái phát, rối loạn cơ tròn mạn tính, giảm chất lượng cuộc sống và phụ thuộc hoàn toàn vào người chăm sóc; việc phục hồi chức năng giúp giảm thiểu các biến chứng này và là nền tảng để trẻ có thể hòa nhập xã hội, duy trì khả năng vận động tối đa, và cải thiện chất lượng sống tổng thể.
Mục tiêu của việc phục hồi chức năng sau thoát vị màng não tuỷ là tối ưu hoá khả năng hoạt động và chất lượng sống của người bệnh trong giới hạn tổn thương thần kinh hiện có chứ không chỉ đơn thuần phục hồi giải phẫu sau phẫu thuật. Cụ thể:
Phục hồi chức năng sau thoát vị màng não tủy là nhằm khôi phục và cải thiện khả năng vận động, cảm giác và chức năng thần kinh của bệnh nhân
Xem thêm:
Phục hồi chức năng cho bệnh nhân thoát vị màng não tủy cần được triển khai càng sớm càng tốt ngay sau phẫu thuật, nhằm tối ưu khả năng hồi phục vận động, cảm giác và hạn chế tối đa các di chứng lâu dài do tổn thương hệ thần kinh trung ương và ngoại biên gây ra.
Tùy thuộc vào tình trạng chức năng còn lại của trẻ sau can thiệp phẫu thuật, bác sĩ chuyên khoa phục hồi chức năng sẽ xây dựng phác đồ tập luyện cá thể hóa, phù hợp với từng mức độ tổn thương và khả năng đáp ứng của người bệnh. Các phương pháp phục hồi chức năng thường được áp dụng bao gồm:
Ở những trường hợp trẻ có biểu hiện yếu cơ, liệt hai chi dưới, biến dạng bàn chân hoặc teo cơ chân, vận động trị liệu đóng vai trò nền tảng. Trẻ sẽ được tập các bài tăng sức mạnh cơ, kéo giãn cơ và giải phóng tình trạng co rút tại các vùng chi dưới bị biến dạng nhằm cải thiện tầm vận động và khả năng kiểm soát chi. Trong một số trường hợp cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng nẹp chỉnh hình hoặc dụng cụ hỗ trợ để giúp trẻ đứng, đi và duy trì tư thế sinh lý đúng.
Ngoài ra, với những bệnh nhân bị tổn thương não do thoát vị màng não tủy điều trị muộn, gây ảnh hưởng đến vận động hai tay hoặc chậm phát triển vận động toàn thân, chương trình vận động trị liệu sẽ được xây dựng toàn diện hơn, tập trung vào cải thiện khả năng phối hợp, thăng bằng và chức năng vận động tổng thể.
Vật lý trị liệu thường được phối hợp song song nhằm hỗ trợ quá trình phục hồi vận động. Bệnh nhân có thể được chỉ định các phương pháp kích thích điện xung lên các nhóm cơ yếu hoặc teo ở chi dưới, giúp tăng cường sức mạnh cơ, cải thiện trương lực cơ và hạn chế tiến triển teo cơ do bất động kéo dài.
Rối loạn chức năng bàng quang và ruột là biến chứng thường gặp ở bệnh nhân thoát vị màng não tủy. Người bệnh cần được hướng dẫn tập các bài làm mạnh cơ đáy chậu, kết hợp với các phương pháp kích thích điện phù hợp như kích thích điện hậu môn, kích thích thần kinh vùng thắt lưng – cùng hoặc vùng bụng, nhằm cải thiện khả năng kiểm soát đại tiểu tiện và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Bên cạnh các kỹ thuật trên, bệnh nhân và gia đình còn được hướng dẫn:
Phục hồi chức năng sau thoát vị màng não tủy không chỉ giúp người bệnh lấy lại khả năng vận động mà còn đóng vai trò quyết định trong việc hạn chế di chứng thần kinh và cải thiện chất lượng sống lâu dài. Việc xác định đúng mục tiêu phục hồi và lựa chọn phương pháp phù hợp theo từng giai đoạn là yếu tố then chốt để đạt hiệu quả điều trị tối ưu.
Qua bài viết này của Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, hy vọng đã cung cấp những thông tin hữu ích về cách phục hồi chức năng sau thoát vị màng não tủy. Nếu Quý khách có bất kỳ thắc mắc nào có thể liên hệ BVĐK Phương Đông qua Hotline 1900 1806 hoặc Đặt lịch khám để được nhân viên tư vấn và hỗ trợ nhanh chóng.
BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG
Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.
Thoát vị não diễn tiến nhanh là tình trạng cấp cứu thần kinh thực sự, có thể để lại di chứng nặng nề hoặc tử vong nếu không được xử...
