Rát mắt: Nguyên nhân thường gặp và cách khắc phục đơn giản tại nhà

Tại sao mắt bị rát? 

Rát mắt là cảm giác nóng, xót, cộm hoặc khó chịu ở mắt mà nhiều người từng gặp phải. Tình trạng này có thể xuất hiện thoáng qua do tác động từ môi trường, nhưng cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo mắt đang gặp vấn đề cần được chú ý.

Có dị vật trong mắt

Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất khiến mắt bị rát là do dị vật xâm nhập vào mắt. Dị vật có thể rất nhỏ như bụi, cát, sợi lông, lông thú, sợi vải từ khăn mặt, chăn gối hoặc thậm chí là mỹ phẩm, sữa rửa mặt vô tình rơi vào mắt. 

Khi dị vật bám trên bề mặt mắt, mắt sẽ phản ứng bằng cách chảy nước mắt, đỏ, cộm và rát để đẩy chúng ra ngoài. Nếu không được xử lý đúng cách, giác mạc có thể bị trầy xước, làm cảm giác rát mắt kéo dài hơn.

Dị vật bay vào mắt có thể làm người bệnh cảm thấy rát ở mắt 

Bị dị ứng

Với những người có cơ địa dị ứng, mắt rất dễ bị kích ứng khi tiếp xúc với phấn hoa, khói bụi, lông thú, mỹ phẩm, thuốc nhỏ mắt hoặc hóa chất trong không khí. Lúc này, mắt thường có cảm giác rát, ngứa, đỏ và chảy nước mắt nhiều. 

Cảm giác rát trong mất do dị ứng thường xuất hiện nhanh sau khi tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng và có thể tái phát nhiều lần nếu không tránh được nguyên nhân.

Mắt bị cháy nắng

Ánh nắng mặt trời, đặc biệt là tia UV, không chỉ gây hại cho da mà còn có thể làm tổn thương mắt. Khi đi ngoài trời nắng gắt trong thời gian dài mà không có kính bảo vệ, mắt dễ bị khô, nhạy cảm hơn và xuất hiện cảm giác bỏng rát, đau nhức. 

Triệu chứng của nhiều bệnh lý khác

Rát mắt cũng có thể là dấu hiệu của một số bệnh lý về mắt. Viêm mi mắt thường gây rát, ngứa, nhiều gỉ mắt, đặc biệt là sau khi ngủ dậy. Viêm kết mạc, hay còn gọi là đau mắt đỏ, khiến mắt đỏ, sưng, rát, chảy nước mắt và có dịch. 

Ngoài ra, khô mắt, nhiễm trùng mắt hoặc kích ứng giác mạc cũng có thể gây cảm giác rát kéo dài. Trong những trường hợp này, đây không chỉ đơn thuần là khó chịu mà còn là dấu hiệu cảnh báo cần được theo dõi cẩn thận.

Xem thêm: Viêm mí mắt trên là bệnh gì? Có triệu chứng nhận biết không?

4 cách chữa rát mắt đơn giản, an toàn tại nhà

Khi cảm thấy mắt bị rát, điều quan trọng là không nên dụi mắt mạnh vì có thể làm tổn thương giác mạc và khiến tình trạng nặng hơn. Tùy vào nguyên nhân, bạn có thể áp dụng một số biện pháp chăm sóc phù hợp.

Loại bỏ các tác nhân gây dị ứng

Nếu nghi ngờ rát mắt do dị ứng, bạn cần nhanh chóng ngừng tiếp xúc với các tác nhân nghi ngờ như mỹ phẩm, khói bụi, lông thú hoặc hóa chất. Sau đó, bạn có thể rửa mắt nhẹ nhàng bằng nước muối sinh lý để làm sạch bề mặt mắt và giảm kích ứng. Đây là một trong số các cách chữa rát mắt dễ làm nhất mà bạn có thể tham khảo. 

Chườm ấm, chườm lạnh

Chườm ấm hoặc chườm lạnh là cách đơn giản giúp giảm cảm giác rát, sưng và khó chịu ở mắt. Bạn có thể dùng khăn sạch, mềm, nhúng nước ấm hoặc nước lạnh, vắt ráo rồi đặt nhẹ lên mắt trong khoảng 5–10 phút. Phương pháp này giúp mắt thư giãn và dễ chịu hơn, đặc biệt khi rát mắt kèm theo sưng đau.

Bạn có thể chườm mắt với nước ấm hoặc nước lạnh để giảm cảm giác rát ở mắt 

Vệ sinh mắt

Giữ mắt sạch sẽ là yếu tố rất quan trọng khi bị rát mắt. Sau khi ngủ dậy hoặc sau khi ra ngoài, bạn nên rửa mắt bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý, nhẹ nhàng loại bỏ ghèn, bụi bẩn quanh mí mắt. 

Xem thêm: Vệ sinh mắt an toàn theo từng dạng tổn thương thường gặp

Dùng thuốc nhỏ mắt

Bên cạnh các cách chữa rát mắt kể trên, bạn còn có thể sử dụng nước mắt nhân tạo hoặc thuốc nhỏ mắt không kê đơn để làm dịu cảm giác khô và rát. Tuy nhiên, với các loại thuốc nhỏ mắt có chứa kháng sinh, kháng viêm hoặc corticoid, bạn không nên tự ý sử dụng khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Việc dùng sai thuốc hoặc kéo dài không cần thiết có thể gây tác dụng phụ và ảnh hưởng đến thị lực.

Khi nào phải đi khám bác sĩ?

Phần lớn các trường hợp mắt bị rát là lành tính và có thể cải thiện sau vài ngày nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, bạn nên đi khám bác sĩ chuyên khoa mắt sớm nếu gặp các dấu hiệu sau:

• Mắt bị rát do dị vật nhưng không thể tự lấy ra.
• Đau nhức mắt dữ dội, chảy nước mắt hoặc chảy dịch nhiều.
• Ghèn, mủ ở mắt xuất hiện ngày càng nhiều.
• Thị lực giảm, nhìn mờ hoặc khó tập trung khi nhìn.
• Rát mắt kèm sốt, phát ban hoặc các biểu hiện toàn thân khác.

Bạn nên đi thăm khám nếu triệu chứng này không cải thiện sau vài ngày 

Gói Ortho-K-kính tạo hình giác mạc

Ortho-K (Orthokeratology - tạo hình giác mạc) là phương pháp sử dụng kính áp tròng cứng được thiết kế đặc biệt với mỗi người để...

Phòng ngừa đau rát mắt như thế nào? 

Đây là tình trạng khá phổ biến và có thể tái phát nhiều lần nếu mắt thường xuyên tiếp xúc với các yếu tố kích thích từ môi trường hoặc thói quen sinh hoạt chưa phù hợp. 

Để phòng ngừa triệu chứng này hiệu quả, bạn nên chú ý những vấn đề sau:

• Giữ môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng: Không gian sinh hoạt cần được dọn dẹp thường xuyên, hạn chế bụi bẩn, nấm mốc và vi khuẩn tức các tác nhân dễ gây kích ứng và dị ứng mắt. Với những gia đình sống ở khu vực nhiều khói bụi, có thể cân nhắc sử dụng máy lọc không khí để bảo vệ mắt tốt hơn.
• Xây dựng chế độ dinh dưỡng tốt cho mắt: Việc bổ sung đầy đủ dưỡng chất giúp mắt khỏe từ bên trong, giảm nguy cơ khô và rát mắt. Nên tăng cường các loại cá béo giàu omega-3, rau xanh đậm, trái cây tươi và các loại hạt để hỗ trợ nuôi dưỡng và phục hồi bề mặt mắt.
• Sử dụng đồ dùng cá nhân riêng biệt: Khăn mặt, kính mắt, đồ trang điểm mắt không nên dùng chung với người khác để tránh lây nhiễm vi khuẩn. Khăn mặt cần được giặt sạch và phơi khô dưới nắng thường xuyên nhằm hạn chế vi khuẩn tích tụ gây viêm mắt và đau rát mắt.
• Hạn chế tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng: Với những người có cơ địa dị ứng, cần chủ động tránh khói bụi, lông thú, phấn hoa hoặc hóa chất dễ gây kích ứng. Việc tiếp xúc lặp lại với các yếu tố này có thể khiến tình trạng rát mắt kéo dài và dễ tái phát.
• Giữ tay sạch và hạn chế dụi mắt: Tay là nơi chứa nhiều vi khuẩn nhưng lại thường xuyên tiếp xúc với mắt. Việc rửa tay sạch sẽ và tránh đưa tay lên dụi, gãi mắt sẽ giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng và hạn chế cảm giác rát, cộm khó chịu.
• Bảo vệ mắt khi ra ngoài và khi vận động: Khi đi nắng, đi bơi hoặc chơi thể thao, bạn nên đeo kính mát, kính bơi hoặc kính bảo hộ phù hợp. Điều này giúp hạn chế tác động từ tia UV, khói bụi, nước bẩn và các dị vật gây kích ứng mắt.
• Khám mắt định kỳ: Việc khám mắt mỗi 6 tháng một lần giúp phát hiện sớm các bất thường ở mắt, ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng. Đây là cách đơn giản nhưng rất hiệu quả để phòng ngừa các bệnh lý gây rát mắt và bảo vệ thị lực lâu dài.

Nhìn chung, bạn không nên quá lo lắng nếu đang có triệu chứng rát mắt. Hãy thực hiện theo các hướng dẫn chăm sóc mắt kể trên, đồng thời điều chỉnh thói quen sinh hoạt để cải thiện thói quen theo thời gian.  

Tuy nhiên, khi triệu chứng này kéo dài, kèm theo đau nhức, đỏ nhiều, giảm thị lực hoặc chảy dịch bất thường, bạn nên đi khám chuyên khoa mắt sớm để được chẩn đoán và điều trị phù hợp, tránh biến chứng ảnh hưởng đến thị lực.