Thoái hoá cột sống và gai cột sống khác nhau như thế nào?

Thoái hoá cột sống là bệnh gì?

Thoái hoá cột sống là tình trạng cột sống bị “hao mòn” theo thời gian, làm tổn thương cả xương và phần mềm quanh cột sống. Quá trình này thường diễn ra tự nhiên khi tuổi tác tăng cao, nhưng cũng có thể đến sớm hơn nếu cột sống chịu nhiều áp lực trong vận động.

Thoái hoá có thể xảy ra ở bất kỳ đoạn nào, nhưng phổ biến nhất là thoái hoá cột sống cổ (vùng cao nhất) và thoái hoá cột sống thắt lưng (vùng thấp nhất). Trong khi đó, cột sống ngực ít bị thoái hoá hơn nhờ được lồng xương sườn “bảo vệ” và giữ ổn định.

Ai dễ bị thoái hoá cột sống?

Bệnh thường gặp nhất ở người trên 45 tuổi, tuy nhiên người trẻ vẫn có thể mắc nếu có nhiều yếu tố nguy cơ như vận động nặng lâu ngày, thừa cân béo phì. Ngoài ra, những người đã trải qua chấn thương cột sống hoặc sinh ra trong gia đình có tiền sử mắc các bệnh lý xương khớp cũng có nguy cơ bị thoái hoá cột sống cao hơn. 

Xem thêm: Thoái hóa cột sống thắt lưng: Nguyên nhân, triệu chứng và hướng điều trị

Triệu chứng của bệnh thoái hoá cột sống và gai cột sống?

Không phải ai bị gai cột sống cũng xuất hiện triệu chứng. Nhiều người chỉ tình cờ phát hiện khi chụp X-quang hoặc MRI trong dịp khám sức khỏe chuyên sâu. Đa số các triệu chứng sẽ xuất hiện khác nhau tuỳ thuộc vào từng ca bệnh, khu vực cột sống bị thoái hoá và các cấu trúc bị ảnh hưởng. 

Dấu hiệu thường gặp nhất là cảm giác đau đớn, vận động khó khăn, kém linh hoạt. Cá biệt những người còn có các biểu hiện như cảm giác lạo xạo, cứng khớp khi cử động, nhưng không phải lúc nào cũng liên quan đến tổn thương thần kinh.

Trong khi đó, người bị thoái hoá cột sống có biểu hiện điển hình là đau và cứng khớp cùng cổ hoặc thắt lưng (tuỳ vị trí thoái hoá). Ngoài ra, người bệnh có thể có các triệu chứng như sau:

• Đau cổ, khó xoay, cúi, ngửa, nghiêng cổ.
• Nếu chèn ép dây thần kinh: đau, tê, ngứa ran lan xuống cánh tay.
• Trường hợp nặng: chèn ép tủy sống, gây yếu cơ, giảm khả năng vận động tay, hoặc các triệu chứng bệnh lý tủy cổ.

Thoái hoá và gai cột sống là hai bệnh lý có triệu chứng khác nhau 

Các dấu hiệu nhận biết của thoái hóa cột sống và gai cột sống

Theo các bác sĩ chuyên khoa Cơ xương khớp, một số triệu chứng của các bệnh lý kể trên bao gồm: 

• Đau thắt lưng kéo dài, tăng khi vận động nhiều.
• Đau lan xuống hông, mông, chân (đau thần kinh toạ).
• Tê rần, ngứa ran hoặc yếu cơ do chèn ép dây thần kinh vùng thắt lưng.

Bệnh gai cột sống có nguy hiểm không?

Gai cột sống có thể biểu hiện với mức độ khác nhau tùy vào thời điểm phát hiện và tình trạng bệnh. Trong một số trường hợp, bệnh có thể gây ra các vấn đề sức khoẻ khá nặng nề như:

• Yếu tay chân, khó nhấc ngón chân hoặc bàn chân lên khỏi sàn.
• Rối loạn tiểu tiện, đại tiện: dễ gặp tình trạng không kiểm soát được.
• Mất thăng bằng: đi đứng loạng choạng, dễ bị ngã.
• Tê rần, châm chích ở tay chân.
• Đau dữ dội như có dòng điện chạy qua cơ thể.
• Đau lan xuống tay hoặc chân, không cải thiện dù đã áp dụng các biện pháp không phẫu thuật như vật lý trị liệu hay thuốc giảm đau.

Nếu không được điều trị kịp thời, gai cột sống còn có thể dẫn đến hẹp ống sống, thoát vị đĩa đệm hoặc vẹo cột sống, khiến sức khoẻ tổng thể và khả năng vận động của người bệnh suy giảm nghiêm trọng.

Thoái hoá cột sống được chẩn đoán như thế nào?

Để chẩn đoán chính xác thoái hóa cột sống, chụp X-quang thường là phương pháp được ưu tiên. Trước đó, bác sĩ sẽ hỏi về bệnh sử và thăm khám thực thể để kiểm tra các triệu chứng như đau nhức, cứng khớp, hạn chế vận động ở cổ hoặc thắt lưng. Nếu nghi ngờ có liên quan đến thần kinh, bác sĩ cũng sẽ kiểm tra tình trạng yếu cơ, thay đổi phản xạ hoặc mất cảm giác.

Ngoài ra, bác sĩ có thể chỉ định thêm một số xét nghiệm hỗ trợ chẩn đoán:

• Xét nghiệm máu dùng để loại trừ các bệnh lý khác có triệu chứng tương tự.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI) cho hình ảnh chi tiết về đĩa đệm và sự thu hẹp tại các vị trí dây thần kinh đi qua.

Bạn có thể chụp CT để chẩn đoán bệnh thoái hóa cột sống 

Phương pháp điều trị thoái hoá cột sống và gai cột sống 

Trong phần lớn các trường hợp, điều trị gai cột sống tập trung vào việc giảm đau và giúp người bệnh vận động tốt hơn. Ở giai đoạn đầu, bác sĩ sẽ yêu cầu bệnh nhân:

• Giữ cân nặng hợp lý: Nếu bị thừa cân hoặc béo phì, việc giảm cân sẽ giúp giảm áp lực lên cột sống.
• Tập luyện đều đặn: các bài tập nhẹ nhàng như bơi lội, đi bộ, thể dục nhịp điệu không chỉ giúp quản lý cân nặng mà còn cải thiện độ dẻo dai, tăng lưu thông máu, tốt cho tim mạch và tinh thần.

Ngoài ra, để tăng cường hiệu quả điều trị, bệnh nhân cũng nên dành thời gian nghỉ ngơi. Lưu ý: không nên nằm bất động trên giường hoặc sử dụng nẹp, kéo trong thời gian dài vì có thể khiến cột sống kém linh hoạt. Bên cạnh đó, bổ sung dinh dưỡng như sắt, canxi, glucosamine, collagen giúp làm chậm quá trình thoái hóa xương khớp.

Trong một số trường hợp, vật lý trị liệu cũng là một trong số các phương pháp an toàn, được nhiều người lựa chọn. Bệnh nhân có thể dành thời gian đi massage, xoa bóp, chườm ấm hoặc đến phòng khám để áp dụng các kỹ thuật như châm cứu hay kích thích dây thần kinh bằng dòng điện nhẹ (TENS).

Tất nhiên, thuốc giảm đau cũng có thể được chỉ định để hỗ trợ điều trị. Trong đó paracetamol sẽ được kê để giảm đau mức độ nhẹ, nhưng không chống viêm nên hiệu quả hạn chế với gai cột sống. Thuốc chống viêm không steroid (NSAID) như aspirin, diclofenac, meloxicam, ibuprofen cũng có thể được chỉ định để giảm đau và chống viêm nhưng cần thận trọng với tác dụng phụ như đau tim, đột quỵ, loét hoặc chảy máu dạ dày, tổn thương thận.

Mặc dù hầu hết các trường hợp gai và thoái hóa cột sống không cần phẫu thuật. Tuy nhiên, phẫu thuật có thể được chỉ định nếu bệnh tiến triển nặng, gây hẹp ống sống, ảnh hưởng đến chức năng bàng quang – ruột, tổn thương thần kinh, hoặc khi người bệnh gặp khó khăn nghiêm trọng trong việc đi lại.

Trong một số trường hợp, bạn có thể được chỉ định điều trị bằng thuốc 

Có thể nói, thoái hoá cột sống và gai cột sống là bệnh lý xương khớp phổ biến, đặc biệt sau tuổi 45. Bệnh có thể gây đau, tê liệt, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Do đó, chúng ta phải tích cực thay đổi lối sống, tập luyện đều đặn và khám sức khỏe định kỳ để phòng tránh và kiểm soát bệnh.