Theo thời gian khi tuổi tác tăng lên các mô của võng mạc bị thoái hóa hoặc võng mạc bị ảnh hưởng do sự lắng đọng của các chất bất thường có thể dẫn đến bệnh thoái hóa võng mạc chu biên. Bất thường này sẽ gây ra tổn thương nặng nề lên toàn bộ võng mạc, dẫn đến triệu chứng ruồi bay trong tầm nhìn, chớp sáng trong mắt và xuất hiện vùng đen trong tầm nhìn.
Võng mạc là lớp mô mỏng nằm phía trong nhãn cầu, đóng vai trò tiếp nhận ánh sáng và truyền tín hiệu hình ảnh lên não. Trong đó, vùng võng mạc chu biên nằm ở rìa ngoài cùng của đáy mắt, ít tham gia vào thị lực trung tâm nhưng lại rất quan trọng trong việc duy trì cấu trúc toàn bộ võng mạc.
Thoái hóa võng mạc chu biên xảy ra khi khu vực này bị thiếu nuôi dưỡng, trở nên mỏng và yếu dần theo thời gian. Các vùng võng mạc có thể xuất hiện những mảng teo, lỗ nhỏ hoặc rách vi thể mà người bệnh khó tự nhận biết.
Điều đáng lưu ý là tình trạng này có thể làm tăng nguy cơ bong võng mạc. Đây là biến chứng nghiêm trọng có thể gây suy giảm thị lực nặng hoặc mất thị lực vĩnh viễn nếu không điều trị kịp thời.
Theo thống kê trên lâm sàng, người bị cận thị, đặc biệt cận thị nặng thường có nguy cơ mắc bệnh cao hơn do trục nhãn cầu dài khiến võng mạc bị kéo giãn và mỏng đi theo thời gian.
Vùng võng mạc chu biên có thể bị thoái hóa do thiếu máu nuôi dưỡng
Ở giai đoạn sớm, bệnh thường không gây đau hay đỏ mắt nên rất dễ bị bỏ qua. Tuy nhiên, cơ thể vẫn có thể gửi đi một số tín hiệu cảnh báo bất thường mà người bệnh nên chú ý như sau:
Nhiều người bất chợt nhận thấy trước mắt xuất hiện những chấm đen nhỏ, vệt dài hoặc hình ảnh giống như ruồi, muỗi bay lơ lửng. Đây được gọi là hiện tượng “ruồi bay”.
Tình trạng này xảy ra khi các vùng võng mạc bị thiếu nuôi dưỡng hoặc thoái hóa, khiến những mảnh nhỏ trong dịch kính trôi nổi bên trong mắt. Khi ánh sáng chiếu vào, người bệnh sẽ nhìn thấy các chấm đen di chuyển theo hướng nhìn, đặc biệt rõ khi nhìn nền sáng hoặc ra ngoài trời nắng.
Phần lớn hiện tượng ruồi bay liên quan đến quá trình lão hóa tự nhiên và thường xuất hiện sớm hơn ở người cận thị. Vì không gây đau đớn hay giảm thị lực ngay lập tức nên nhiều người dễ chủ quan. Tuy nhiên, nếu các chấm đen xuất hiện đột ngột, tăng nhanh hoặc đi kèm cảm giác chớp sáng trong mắt, người bệnh nên đi khám và soi võng mạc chu biên sớm để loại trừ nguy cơ tổn thương võng mạc.
Một dấu hiệu khác bạn cần lưu ý là cảm giác nhìn thấy ánh sáng lóe lên trong mắt dù không có nguồn sáng thật bên ngoài.
Bệnh nhân thường mô tả hiện tượng này giống như đom đóm bay, tia chớp hoặc vệt sáng lóe nhanh, dễ nhận thấy khi ở trong bóng tối hoặc thậm chí khi đã nhắm mắt. Nguyên nhân là do dịch kính co kéo lên vùng võng mạc đang yếu hoặc bị thoái hóa.
Nếu chớp sáng xuất hiện thường xuyên, ngày càng rõ hoặc tập trung tại một vị trí cố định, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo tổn thương võng mạc đang tiến triển. Lúc này, việc khám đáy mắt và kiểm tra võng mạc càng sớm càng giúp phát hiện bệnh kịp thời và hạn chế biến chứng nguy hiểm.
Bạn có thể gặp tình trạng thấy ánh sáng lóe lên trong mắt dù không có nguồn sáng ở ngoài
Bên cạnh rồi bay và chớp sáng, khuyết thị trường cũng là một trong số các triệu chứng của bệnh thoái hóa võng mạc chu biên. Biểu hiện này có xu hướng nghiêm trọng hơn khi người bệnh bắt đầu thấy một vùng tối hoặc khoảng trống xuất hiện trong tầm nhìn.
Ban đầu, vùng đen thường nằm ở rìa ngoài và lan dần vào khu vực nhìn trung tâm. Đây có thể là biểu hiện của tình trạng bong hoặc rách võng mạc khi dịch kính tràn vào các vị trí tổn thương.
Nếu nhận thấy tầm nhìn bị che khuất như có màn chắn hoặc bóng đen lan rộng, người bệnh cần đi khám mắt ngay. Việc trì hoãn có thể khiến tổn thương tiến triển nhanh và ảnh hưởng lâu dài đến thị lực.
Phát hiện bệnh khi chưa xảy ra biến chứng luôn mang lại hiệu quả điều trị tốt hơn. Vì vậy, người cận thị, đặc biệt cận thị nặng nên soi võng mạc chu biên định kỳ khoảng 6 tháng/lần để kiểm tra toàn diện sức khỏe mắt.
Xem thêm: Rách võng mạc có nguy hiểm không? Phải điều trị như thế nào?
Theo các bác sĩ chuyên khoa Mắt của Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, có nhiều nguyên nhân có thể đóng vai trò như nhân tố thúc đẩy, kích thích bệnh lý khởi phát và diễn biến nghiêm trọng hơn, bao gồm:
Những nhóm đối tượng này nên kiểm tra mắt định kỳ để phát hiện sớm bất thường ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng.
Việc điều trị còn phụ thuộc vào mức độ tổn thương võng mạc và nguy cơ tiến triển thành bong võng mạc. Các phương pháp điều trị phổ biến được các bác sĩ cân nhắc tiến hành hiện nay bao gồm:
Đây là phương pháp thường được chỉ định khi phát hiện vùng võng mạc yếu hoặc có lỗ rách nhưng chưa bong. Nguyên lý điều trị rất đơn giản, các bác sĩ sẽ tiến hành can thiệp bằng tia laser tạo các điểm hàn nhỏ quanh vùng tổn thương. Thao tác này giúp võng mạc bám chắc hơn vào lớp bên dưới, đồng thời ngăn dịch kính lọt qua gây bong võng mạc.
Phương pháp này được nhiều bác sĩ ưu tiên thực hiện bởi can thiệp laser quang đông diễn ra nhanh chóng, bệnh nhân không có cảm giác đau đớn, không cần nằm viện và có thể sinh hoạt bình thường ngay sau khi điều trị. Lưu ý sau laser, mắt có thể hơi chói hoặc mờ nhẹ trong vài giờ nhưng thường hồi phục nhanh chóng.
Laser quang đông là phương pháp điều trị thoái hóa võng mạc phổ biến nhất
Khi các bác sĩ phát hiện người bệnh đã có dấu hiệu bong võng mạc, bác sĩ sẽ thực hiện phẫu thuật để bảo toàn thị lực tối đa. Một số phương pháp thường được áp dụng gồm:
Với can thiệp ngoại khoa này, bác sĩ sẽ đặt dải silicon bên ngoài nhãn cầu để tạo lực ép giúp đóng lỗ rách. Thao tác này dẽ hỗ trợ đưa võng mạc trở lại vị trí ban đầu.
Nếu bác sĩ phát hiện bệnh nhân có bong võng mạc phức tạp kèm xuất huyết dịch kính thì chỉ định phẫu thuật cắt dịch kính sẽ được đưa ra. Thủ thuật này hỗ trợ loại bỏ phần dịch kính gây co kéo, từ đỏ xử lý điểm rách võng mạc dứt điểm. Tiếp theo, người bệnh sẽ được bơm khí hoặc dầu silicon giữ võng mạc ổn định.
Nhìn chung, thoái hóa võng mạc chu biên là bệnh lý không hiếm gặp nhưng thường bị phát hiện muộn vì triệu chứng ban đầu khá mờ nhạt. Chủ động kiểm tra mắt định kỳ, đặc biệt ở người cận thị hoặc trên 40 tuổi là cách đơn giản nhưng hiệu quả để phòng ngừa biến chứng nguy hiểm.
Nếu xuất hiện các dấu hiệu như ruồi bay tăng nhanh, chớp sáng hoặc vùng nhìn bị che khuất, người bệnh nên đi khám mắt sớm để được đánh giá và xử trí kịp thời, giúp bảo vệ thị lực lâu dài.
BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG
Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.
Bệnh màng trước võng mạc là sự tăng sinh bất thường của lớp mô trên bề mặt võng mạc khiến người bệnh nhìn mờ vùng trung tâm
