Trật khớp cổ chân: Triệu chứng, nguyên nhân và điều trị

Trật khớp cổ chân là gì?

Trật khớp cổ chân là tình trạng các xương vùng mắt cá chân bị lệch khỏi vị trí giải phẫu ban đầu. Chấn thương này có thể tồn tại ở hai dạng, trật khớp đơn thuần không kèm gãy xương hoặc trật khớp kèm theo gãy xương.

Trật khớp cổ chân là một dạng chấn thương, do xương mắt cá chân lệch khỏi vị trí giải phẫu ban đầu

Dạng trật khớp này xảy ra do cổ chân phải chịu một lức tác động mạnh hoặc thao tác lặp lại nhiều lần khiến các mặt xương, mạch máu, dây chằng và dây thần kinh xung quanh bị tổn thương. Người bệnh có thể gặp thêm một số vấn đề như bong gân, gãy xương mắt cá chân.

Trật khớp chân có thể gặp ở mọi lứa tuổi, không phân biệt người già xương khớp yếu hay trẻ nhỏ hiếu động. Sau khi chấn thương, người bệnh cảm nhận rõ rệt cơn đau, vùng mắt cá chân sưng to hoặc mất khả năng vận động tạm thời.

Xem thêm: 

• Bong gân và trật khớp trong chấn thương thể thao
• Rạn xương mắt cá chân: Lưu ý gì khi chăm sóc và phục hồi cho người bệnh?

Triệu chứng trật khớp chân

Theo như thông tin đã chia sẻ ở trên, khớp cổ chân bị trật có thể dẫn đến những khó chịu lập tức hoặc âm ỉ kéo dài ngay cả khi không vận động. Một số triệu chứng lâm sàng khác cũng có thể xuất hiện như:

• Khu vực da quanh khớp cổ chân bị bầm tím, sưng phù.
• Tại vị trí chấn thương bị chảy máu.
• Khớp cổ chân gặp khó khăn, không thể cử động.
• Khi di chuyển hoặc chạm nhẹ vào cổ chân sẽ cảm thấy đau.
• Với trường hợp kèm theo gãy xương, khớp cổ chân có thể bị biến dạng hoặc xương đâm xuyên qua da.
• Khớp cổ chân yếu sức, căng cứng.

Dấu hiệu nhận biết khớp cổ chân bị sai lệch

Nếu xuất hiện các triệu chứng nêu trên, người bệnh tuyệt đối không tự nắn khớp hoặc cố gắng vận động. Việc bạn cần làm khi này là nhanh chóng di chuyển đến cơ sở y tế, tiếp nhận thăm khám và xử lý giảm nguy cơ tổn thương.

Nguyên nhân khớp cổ chân bị trật

Trật khớp chân là hậu quả các dạng chấn thương đột ngột, lực tác động mạnh khiến xương lệch khỏi vị trí giải phẫu và tổn thương dây chằng quanh khớp. Một số nguyên nhân điển hình:

• Va chạm mạnh, té ngã chèn ép lên khớp cổ chân, khiến xương lệch khỏi vị trí ban đầu.
• Chấn thương thể thao, đặc biệt dễ gặp ở các bộ môn đòi hỏi bật nhảy, xoay người hoặc tiếp đất nhiều.
• Luyện tập quá sức, sai tư thế gây áp lực đột ngột lên khớp cổ chân.
• Tai nạn giao thông hoặc tai nạn lao động cũng là nhóm nguyên nhân không thể bỏ qua.

Chấn thương, va đập mạnh là nguyên nhân chính khiến khớp cổ chân bị trật

Ngoài ra, nếu nằm trong nhóm đối tượng nguy cơ cao dưới đây bạn cần thận trọng trong việc đi đứng, di chuyển:

• Người thường xuyên chơi thể thao hoặc vận động viên bóng đá, bóng rổ hoặc chạy bộ địa hình.
• Người bệnh có tiền sử gãy xương cổ chân, trật khớp hoặc bong gân.
• Người mắc hội chứng Ehlers-Danlos, chứng bệnh làm giảm sản xuất collagen khiến mô và khớp suy yếu, dễ xảy ra tổn thương.
• Người sở hữu thể trạng thừa cân, béo phì do phần lớn trọng lượng cơ thể dồn xuống khớp cổ chân, làm vượt mức khả năng chịu tải thông thường.
• Người hút thuốc lá hoặc tiếp xúc nhiều với khói thuốc lá có thể làm suy yếu cấu trúc khớp, tăng nguy cơ té ngã.

Điều trị trật khớp cổ chân

Ngay khi phát hiện trật khớp cổ chân, người bệnh cần nhanh chóng sở cứu nhằm giảm tổn thương, kiểm soát cơn đau và đảm bảo khả năng phục hồi chức năng vận động. Tiếp đến di chuyển đến cơ sở y tế để được chẩn đoán, đánh giá mức độ lệch trước khi xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.

Nguyên tắc sơ cứu

Sơ cứu trật khớp cổ chân cần tuân theo nguyên tắc RICE, đảm bảo vùng tổn thương được kiểm soát hiệu quả. Cụ thể:

• R (Rest - Nghỉ ngơi): Bệnh nhân trật khớp cần được nằm bật động một chỗ, tránh cử động cổ chân hay nắn bóp khiến tình trạng chấn thương trở nên nghiêm trọng hơn.
• I (Ice - Chườm lạnh): Sử dụng túi đá chườm quanh cổ chân 15 - 20 phút để tiêu sưng, giảm đau và co mạch máu.
• C (Compression - Băng ép): Quấn quanh cổ chân bị trật khớp bằng băng thun hoặc băng y tế, chú ý lực thao tác vừa phải, đi dần từ bàn chân đến phần dưới gối. Thao tác này giúp giảm phù nề và tụ máu vùng tổn thương.
• E (Elevation - Kê cao chân): Kê cao chân bệnh nhân khoảng 10 - 20cm, nhằm tăng tuần hoàn máu và giảm sưng tấy.

Nguyên tắc sơ cứu khi khớp cổ chân bị trật

Phương pháp điều trị

Khi di chuyển đến bệnh viện, người bệnh sẽ được thăm khám lâm sàng và cận lâm sàng để đưa kết quả chính xác nhất. Dựa trên mức độ, vị trí tổn thương, bác sĩ sẽ đưa chỉ định điều trị phù hợp.

• Nắn chỉnh khớp phù hợp với ca bệnh trật đơn thuần không kèm theo gãy xương. Bác sĩ sẽ thao tác đưa khớp trở về vị trí giải phẫu ban đầu, tuyệt đối không tự ý tác động khiến vùng tổn thương nghiêm trọng hơn.
• Cố định khớp cổ chân bằng cách bó bột hoặc dùng đai cố định, thường thực hiện sau bước nắn chỉnh. Các dụng cụ này có chức năng ổn định cấu trúc khớp, hỗ trợ quá trình làm lành xương.
• Khi khớp cổ chân dần hồi phục, người bệnh có thể bắt đầu tập luyện nhẹ nhàng, nên tham khảo hướng dẫn y tế. Lưu ý không vận động gắng sức, tránh tái phát tình trạng trật khớp.

Xem thêm: Siêu âm khớp cổ chân: Kết quả, Đối tượng, Quy trình thực hiện

Trật khớp cổ chân được ưu tiên điều trị bảo tồn

Trật khớp chân thường được hướng dẫn điều trị bảo tồn nên đòi hỏi người bệnh kiên trì, tuân thủ y lệnh. Đồng thời kết hợp với chế độ ăn uống giàu dưỡng chất, đặc biệt giàu vitamin D, canxi nhằm thúc đẩy quá trình tái tạo mô xương.

Trật khớp cổ chân bao lâu thì lành hẳn?

Khớp cổ chân bị trật cần ít nhất 6 - 12 tuần điều trị và phục hồi chức năng chuyên sâu. Khoảng thời gian này có thể thay đổi theo từng trường hợp cụ thể, ví dụ như mức độ tổn thương, phương pháp điều trị hay khả năng tuân thủ chỉ định y tế của người bệnh.

Kết luận

Trật khớp cổ chân là một dạng chấn thương thường gặp, đặc biệt ở người thường xuyên vận động mạnh hoặc vận động viên. Tình trạng tuy không đe doạ đến tính mạng người bệnh, có tiên lượng điều trị tốt nhưng vẫn cần được can thiệp y tế kịp thời, tránh để lại di chứng ảnh hưởng đến khả năng đi lại và sinh hoạt.