Tăng huyết áp kéo dài có thể gây ra biến chứng tại mất, đặc biệt là ở võng mạc. Bệnh võng mạc tăng huyết áp là một ví dụ điển hình, huyết áp tăng cao khiến mạch máu ở mắt bị tắc nghẽn gây ra chảy máu trong, phù gai thị,... và các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng khác.
Bệnh võng mạc tăng huyết áp là tình trạng tổn thương các mạch máu ở võng mạc do huyết áp tăng cao kéo dài. Đây là một biến chứng thường gặp ở người bị cao huyết áp nhưng lại dễ bị bỏ qua vì giai đoạn đầu hầu như không có triệu chứng rõ ràng.
Võng mạc là lớp mô nằm phía sau mắt, có nhiệm vụ tiếp nhận ánh sáng và truyền tín hiệu hình ảnh lên não. Trên thực tế, võng mạc cũng là nơi duy nhất trên cơ thể cho phép bác sĩ quan sát trực tiếp hệ thống mạch máu. Vì vậy, những thay đổi ở mạch máu võng mạc thường phản ánh tình trạng mạch máu toàn thân.
Khi huyết áp tăng cao trong thời gian dài, thành mạch máu võng mạc sẽ dày lên và hẹp lại. Dòng máu nuôi dưỡng võng mạc bị giảm. Một số trường hợp còn xuất hiện phù nề hoặc xuất huyết. Theo thời gian, tổn thương này ảnh hưởng đến chức năng nhìn và tạo áp lực lên thần kinh thị giác.
Huyết áp tăng cao trong thời gian dài sẽ khiến thành mạch máu dày lên và hẹp lại
Ở giai đoạn sớm, bệnh lý võng mạc tăng huyết áp thường diễn tiến âm thầm. Người bệnh vẫn nhìn bình thường nên thường chủ quan.
Khi huyết áp duy trì ở mức cao trong thời gian dài, các mạch máu bắt đầu thay đổi. Lúc này, người bệnh có thể xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo như nhìn mờ thoáng qua, cảm giác mắt nặng hoặc đau đầu đi kèm tăng huyết áp.
Nhiều trường hợp chỉ phát hiện bệnh khi đi khám mắt định kỳ hoặc kiểm tra biến chứng của tăng huyết áp. Vì vậy, người bị cao huyết áp lâu năm cần kiểm tra mắt thường xuyên, ngay cả khi chưa có triệu chứng nhìn mờ.
Nguyên nhân chính gây ra bệnh là tăng huyết áp kéo dài. Khi áp lực máu trong động mạch luôn ở mức cao, thành mạch phải chịu lực căng liên tục. Theo thời gian, thành mạch sẽ có xu hướng dày lên, mất tính đàn hồi và dễ tổn thương.
Dòng máu lưu thông kém khiến võng mạc không nhận đủ oxy và dưỡng chất. Điều này dẫn đến hàng loạt biến đổi ở hệ mạch mắt.
Ngoài ra, một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh gồm lối sống ít vận động, thừa cân, ăn nhiều muối, căng thẳng kéo dài, hút thuốc lá và sử dụng nhiều rượu bia. Đồng thời, các bệnh lý như tiểu đường, xơ vữa động mạch, rối loạn mỡ máu hay bệnh tim mạch cũng làm nguy cơ tổn thương võng mạc tăng lên.
Nói cách khác, bất kỳ yếu tố nào khiến huyết áp khó kiểm soát đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến mắt.
Triệu chứng của bệnh thường chỉ xuất hiện khi tổn thương đã rõ rệt. Người bệnh có thể nhận thấy thị lực giảm dần hoặc nhìn không còn sắc nét như trước.
Một số trường hợp xuất hiện nhìn đôi, đau đầu hoặc cảm giác mắt sưng nặng. Khi mạch máu bị tổn thương nghiêm trọng, có thể xảy ra xuất huyết võng mạc khiến tầm nhìn bị che mờ.
Về mặt chuyên môn, bác sĩ có thể quan sát thấy nhiều dấu hiệu đặc trưng khi soi đáy mắt. Các động mạch võng mạc bị co hẹp và trở nên cứng hơn. Hiện tượng bắt chéo động – tĩnh mạch xuất hiện do thành mạch dày lên chèn ép tĩnh mạch. Ngoài ra còn có các đốm xuất huyết, xuất tiết trắng dạng bông, xuất tiết cứng màu vàng hoặc phù đĩa thị trong giai đoạn nặng.
Các bác chuyên khoa cảnh báo: Những thay đổi này cho thấy tình trạng tổn thương mạch máu không chỉ xảy ra ở mắt mà còn có thể tồn tại ở các cơ quan khác trong cơ thể.
Người bệnh sẽ được soi đáy mắt để đánh giá các bất thường mạch máu ở võng mạc
Bệnh võng mạc cao huyết áp thường được chia thành bốn mức độ theo hệ thống phân loại Keith – Wagener – Barker. Mức độ càng cao thì nguy cơ biến chứng càng lớn.
Có. Tuy nhiên mức độ nguy hiểm của bệnh lý còn phụ thuộc vào thời gian phát hiện và khả năng kiểm soát huyết áp.
Tổn thương võng mạc không chỉ gây giảm thị lực mà còn là dấu hiệu cảnh báo hệ mạch máu toàn thân đang bị ảnh hưởng. Người mắc bệnh có nguy cơ cao gặp các biến chứng nghiêm trọng như bệnh thần kinh thị giác do thiếu máu, tắc mạch võng mạc hoặc giảm thị lực đột ngột.
Trong một số trường hợp hiếm, tăng huyết áp ác tính có thể khiến thị lực giảm nhanh và đe dọa tính mạng. Nhiều nghiên cứu cũng cho thấy bệnh nhân có tổn thương võng mạc do tăng huyết áp dễ gặp đột quỵ và suy tim hơn người bình thường.
Nếu huyết áp tăng nhanh và kéo dài, thị lực của người bệnh sẽ bị ảnh hưởng
Hiện nay, bệnh võng mạc do tăng huyết áp vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Các phương pháp điều trị hiện tại tập trung vào kiểm soát huyết áp ổn định. Khi huyết áp được duy trì ở mức an toàn, các mạch máu trong mắt sẽ giảm áp lực và hạn chế tổn thương.
Ngoài ra, mục tiêu điều trị không chỉ dừng lại ở việc cải thiện thị lực mà còn bảo vệ toàn bộ hệ mạch máu trong cơ thể. Bác sĩ sẽ tập trung xử lý nguyên nhân gốc là tăng huyết áp thông qua thuốc điều trị kết hợp thay đổi lối sống.
Trong một số trường hợp phù hợp, người bệnh có thể được chỉ định thêm thuốc hỗ trợ tuần hoàn máu, thuốc giãn mạch hoặc thuốc giúp tăng độ bền thành mạch. Việc sử dụng các thuốc này luôn cần được cân nhắc và theo dõi bởi bác sĩ chuyên khoa.
Khi bệnh đã xuất hiện biến chứng tại mắt, các phương pháp điều trị chuyên sâu sẽ được áp dụng tùy tình trạng cụ thể. Laser võng mạc có thể được dùng để xử lý biến chứng tắc tĩnh mạch võng mạc. Nếu xảy ra phù hoàng điểm, bác sĩ có thể tiêm thuốc vào buồng dịch kính nhằm giảm phù và cải thiện chức năng nhìn.
Trong trường hợp tắc mạch võng mạc trung tâm gây mất thị lực đột ngột, người bệnh cần được cấp cứu sớm bằng các biện pháp giảm áp lực nội nhãn, kết hợp massage nhãn cầu hoặc can thiệp dẫn lưu dịch theo chỉ định chuyên môn.
Do bệnh thường tiến triển âm thầm, người bị tăng huyết áp không nên chỉ theo dõi huyết áp mà cần khám mắt định kỳ. Việc kiểm tra mắt giúp phát hiện tổn thương sớm ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng. Phát hiện càng sớm thì cơ hội bảo toàn thị lực càng cao.
Có thể nói, với người đã được chẩn đoán bệnh võng mạc tăng huyết áp, việc tuân thủ điều trị đóng vai trò then chốt. Người bệnh cần dùng thuốc đúng hướng dẫn, tái khám đúng hẹn và duy trì kiểm soát huyết áp lâu dài. Đây chính là cách hiệu quả nhất để giảm nguy cơ biến chứng và bảo vệ thị lực bền vững theo thời gian.
BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG
Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.
Viêm gai thị thần kinh có thể liên quan đến bệnh đa xơ cứng, nhiễm trùng hoặc ảnh hưởng do các bệnh lý toàn thân như tiểu đường, viêm động...
