Bỏ lỡ thời điểm vàng can thiệp cho con có rối loạn phổ tự kỷ - Nỗi đau day dứt

Lê Thảo

03-04-2025

goole news
16

Bài viết được chia sẻ bởi ThS.BS Nội trú Nguyễn Đình Nam - Trung Tâm chăm sóc sức khỏe tinh thần.

Câu chuyện của bé Minh – Khi cha mẹ vô tình bỏ lỡ cơ hội vàng 

Gia Minh (5 tuổi – đã đổi tên) là một bé trai ít nói, gần như không bao giờ chủ động giao tiếp và tương tác với ai. Từ nhỏ, bé chỉ thích ngồi một chỗ, không chơi với bạn bè, hạn chế tương tác mắt và không có phản ứng khi được gọi tên. Gia đình Minh nghĩ rằng cháu chỉ hơi chậm nói đơn thuần và sẽ tự phát triển theo thời gian. ‘

Nhưng khi Minh vào mẫu giáo, cô giáo nhận thấy cháu có nhiều biểu hiện bất thường, không tham gia các hoạt động chung, không biết cách diễn đạt nhu cầu của mình, thậm chí không có sự gắn kết với những người xung quanh. Mãi đến khi Minh tròn 5 tuổi, bố mẹ mới đưa cháu đi khám. Kết quả khiến họ bàng hoàng: Minh được chẩn đoán rối loạn phổ tự kỷ (RLPTK). 

Phát hiện sớm RLPTK để có can thiệp kịp thời

Phát hiện sớm RLPTK để có can thiệp kịp thời

Dù ngay lập tức được can thiệp, nhưng vì đã qua thời điểm vàng, sự tiến triển của của cháu rất chậm. Đến năm 7 tuổi, Minh vẫn chưa thể theo học cùng các bạn đồng trang lứa, việc giao tiếp vẫn rất hạn chế, cháu bị cô lập và khó khăn trong việc duy trì các mối quan hệ.

Theo Ths.BSNT. Nguyễn Đình Nam - Bệnh viện Đa khoa Phương Đông chia sẻ: Minh có những dấu hiệu điển hình của trẻ rối loạn phổ tự kỷ như:

- Không phản ứng với tên gọi, gọi không quay lại

- Hạn chế giao tiếp bằng mắt

- Ít hoặc không có nhu cầu tương tác với người khác

- Không biết cách chơi giả vờ hay tương tác xã hội

- Chậm nói, chậm hiểu ngôn ngữ

"Thời điểm vàng can thiệp cho trẻ tự kỷ là không thể bỏ lỡ!". Thời điểm vàng để can thiệp hiệu quả nhất là trước 3 tuổi. Đây là giai đoạn bộ não có khả năng tiếp thu và phát triển tốt nhất. Nếu trẻ được can thiệp kịp thời, khả năng cải thiện giao tiếp, tương tác xã hội và hòa nhập sẽ cao hơn nhiều. Ngược lại, nếu phát hiện muộn, việc can thiệp sẽ khó khăn và hiệu quả bị hạn chế."

Với Minh, bác sĩ Nam đề xuất những khuyến nghị để can thiệp bao gồm:

Can thiệp chuyên môn:

  • Âm ngữ trị liệu: Giúp trẻ phát triển khả năng giao tiếp và sử dụng ngôn ngữ hiệu quả.
  • Trị liệu hành vi và kỹ năng xã hội: Hướng dẫn trẻ cách tương tác xã hội, kiểm soát cảm xúc và quản lý hành vi phù hợp.

Can thiệp đúng cách để cơ hội phát triển tốt hơn

 

Can thiệp đúng cách để cơ hội phát triển tốt hơn

  • Hoạt động giáo dục đặc biệt: Tập trung can thiệp toàn diện trên các lĩnh vực như giao tiếp, nhận thức, xã hội hóa và vận động.
  • Duy trì học hòa nhập kết hợp can thiệp theo giờ: Tăng cường rèn luyện các kỹ năng ngôn ngữ, nhận thức, cùng với việc giáo dục về quy tắc và hành vi ứng xử.
  • Tham gia lớp kỹ năng xã hội nhóm: Phát triển khả năng tập trung chú ý và kiểm soát cảm xúc thông qua các hoạt động nhóm.
  • Vai trò của gia đình: 
  • Thiết lập môi trường gia đình hỗ trợ: Giảm sự chiều chuộng quá mức, tích cực hướng dẫn con, thiết lập các nội quy và quy tắc rõ ràng. Đảm bảo sự nhất quán trong phương pháp giáo dục.
  • Cân nhắc trị liệu tâm lý gia đình: Tham gia các buổi can thiệp hướng ngoại, nơi cha mẹ học cách hỗ trợ và quản lý con tại gia đình một cách hiệu quả.

Khi nghe bác sĩ kết luận, mẹ Minh bật khóc nức nở: "Tôi cứ nghĩ con trai mình ngoan, ít nói là do tính cách. Không ngờ, chính sự chủ quan của gia đình tôi đã khiến con bỏ lỡ cơ hội tốt nhất để phát triển. Giá như tôi đưa con đi khám sớm hơn, giá như tôi nhận ra các dấu hiệu từ trước”

Sự hối hận, day dứt của chị cũng là bài học cảnh tỉnh cho nhiều bậc phụ huynh khác: đừng chủ quan khi con có dấu hiệu bất thường, vì mỗi ngày trôi qua là một cơ hội bị bỏ lỡ.

Đừng vì chủ quan mà bỏ lỡ thời điểm vàng can thiệp cho con

Đừng vì chủ quan mà bỏ lỡ thời điểm vàng can thiệp cho con

ThS. Hoàng Quốc Lân, chuyên gia tâm lý lâm sàng trẻ em và vị thành niên – Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, nhấn mạnh: “Cha mẹ cần quan sát con kỹ lưỡng và lưu ý đến những dấu hiệu cờ đỏ của rối loạn phổ tự kỷ như:

  • 12 tháng tuổi: Không bập bẹ, không chỉ tay hoặc có giao tiếp mắt kém.
  • 16 tháng tuổi: Không nói được từ đơn nào. 
  • 24 tháng tuổi: Không biết nói cụm từ hai từ có nghĩa.
  • Trẻ không quan tâm đến người khác, không thích chơi cùng bạn bè.
  • Có những hành vi lặp đi lặp lại như xoay vòng, đập tay liên tục.
  • Nhạy cảm quá mức hoặc thờ ơ với âm thanh, ánh sáng, môi trường xung quanh. 

Nếu trẻ có bất kỳ dấu hiệu nào trong số này, cha mẹ cần đưa con đi thăm khám chuyên khoa để được tư vấn và can thiệp sớm.”

Hệ quả của rối loạn phổ tự kỷ nếu không được can thiệp kịp thời

Nếu trẻ không được phát hiện và can thiệp sớm, rối loạn phổ tự kỷ có thể để lại những hậu quả nghiêm trọng:

  • Giao tiếp kém: Trẻ không biết cách diễn đạt nhu cầu, cảm xúc.
  • Hạn chế kỹ năng xã hội: Không thể kết bạn, khó hòa nhập.
  • Ảnh hưởng học tập: Trẻ có thể bị chậm phát triển nhận thức, khó theo kịp chương trình học.
  • Tâm lý phụ huynh: Cha mẹ thường bị căng thẳng, lo lắng kéo dài.

Lời nhắc đến tất cả cha mẹ

Rối loạn phổ tự kỷ không phải là bệnh vì thế không thể "tự khỏi", nhưng can thiệp sớm sẽ giúp trẻ có cơ hội phát triển tốt hơn. Nếu phát hiện sớm các dấu hiệu chậm nói, chậm giao tiếp, hạn chế tương tác xã hội ở trẻ, hãy đưa con đến gặp bác sĩ và chuyên gia ngay. Đừng để sự chủ quan khiến con bỏ lỡ thời điểm vàng – điều đó có thể trở thành nỗi đau day dứt suốt đời!

32

Bài viết hữu ích?

Đăng ký nhận tư vấn

Vui lòng để lại thông tin và nhu cầu của Quý khách để được nhận tư vấn

ThS.BS Nội trú

NGUYỄN ĐÌNH NAM

Trung tâm chăm sóc sức khỏe tinh thần

ThS.BS Nội trú

NGUYỄN ĐÌNH NAM

Trung tâm chăm sóc sức khỏe tinh thần
19001806 Đặt lịch khám