Chỉ số Bilirubin vàng da ở trẻ sơ sinh

Ngày: 08/03/2021

Vàng da ở trẻ sơ sinh là tình trạng quá trình chuyển hóa bilirubin dư thừa không xảy ra. Vàng da bệnh lý ở trẻ sơ sinh có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng như biến chứng vàng da nhân não, thậm chí có thể đe dọa tinh mạng bệnh nhi.  Chính vì vậy cha mẹ cần hiểu rõ về chỉ số bilirubin vàng da ở trẻ sơ sinh cũng như phân biệt được vàng da sơ sinh và vàng da bệnh lý.

Những điều cần biết về chỉ số Bilirubin vàng da ở trẻ sơ sinh

Những điều cần biết về chỉ số Bilirubin vàng da ở trẻ sơ sinh

Chỉ số Bilirubin là gì?

Bilirubin là một sắc tố mật hình thành từ sự thoái hoá của hồng cầu. Bilirubin sẽ được gan xử lý vào bài tiết qua phân và nước tiểu. Xét nghiệm bilirubin có ý nghĩa trong việc chẩn đoán phân biệt một số bệnh vàng da. Bởi nồng độ bilirubin trong cơ thể cao hơn mức bình thường có thể gây ra tình trạng vàng da, nước tiểu đậm, xuất hiện các vết bầm tím có màu vàng.

Hiện tượng vàng da thường xảy ra ở trẻ sơ sinh, đặc biệt là trẻ sinh thiếu tháng bởi lượng tế bào hồng cấu cao và thương xuyên bị phá vỡ, thay mới. Tuy nhiên lúc này gan của trẻ chưa hoàn thiện và không có khả năng lọc bỏ tất cả bilirubin ra khỏi máu vì vậy gây ra tình trạng vàng da.

Chỉ số Bilirubin bình thường

Bilirubin toàn phần

Trẻ sơ sinh chỉ số bilirubin thường nằm trong khoảng < 10 mg/dl hay < 171μmol/L.

Trẻ trên 1 tháng tuổi: 0.3 – 1.2 mg/dl hay 5.1 – 20.5 μmol/L.

Bilirubin trực tiếp

Chỉ số bình thường: 0 – 0.4 mg/dl hay 0 - 7 μmol/L

Bilirubin gián tiếp

Chỉ số bình thường: 0.1 -1.0 mg/dL hay 1 - 17 μmol/L

Tỷ lệ Bilirubin trực tiếp/ Bilirubin toàn phần

Bình thường: < 20 %.

Phân loại và nhận biết các loại vàng da ở trẻ sơ sinh

Vàng da ở trẻ sơ sinh được chia thành 2 loại là vàng da bệnh lý và vàng da sinh lý.

Vàng da sinh lý

Vàng da sinh lý là tình trạng vàng da xuất hiện sau 24 giờ sinh và thường tự biến mất trong khoảng 1-2 tuần. Vàng da sinh lý có thể xuất hiện ở cả trẻ đủ tháng và trẻ thiếu tháng. Tuy nhiên thời gian vàng da biến mất ở trẻ thiếu tháng thường sẽ lâu hơn.

Vàng sa sinh lý có mức độ nhẹ, thường chỉ biểu hiện đơn thuần ở vùng da mặt, cổ, ngực, bụng, nước tiểu màu vàng mà không kèm theo triệu chứng bất thường nào khác.

Nồng độ bilirubin không quá 12mg% ở trẻ đủ tháng và không vượt 14mg% đối với những trẻ sinh thiếu tháng. Và tốc độ tăng bilirubin không vượt 5mg%/24h.

Nguyên nhân gây ra vàng da sinh lý: sự tích tụ bilirubin được sinh ra từ những tế bào hồng cầu bị phá vỡ. Trong khi đó gan của trẻ chưa phát triển hoàn thiện và chưa có khả năng xử lý bilirubin.

Mức độ nguy hiểm: Bệnh thường không gây nguy hiểm và có thể tự khỏi trong 2 tuần.

Vàng da bệnh lý

Vàng da bệnh lý là biểu hiện của một căn bệnh nào đó đang tiềm tàng trong cơ thể. Tình trạng này sẽ xuất hiện ngay trong 24h sau sinh và không tự biến mất. Mức độ vàng da nghiêm trọng khi trẻ vàng toàn thân, lòng bàn chân, tay và cả vàng mắt. Bên cạnh đó trẻ còn có các dấu hiệu như mệt mỏi, lừ đừ, bỏ bú, co giật.

Vàng da bệnh lý gây nhiều hậu quả nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời

Vàng da bệnh lý gây nhiều hậu quả nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời

Nguyên nhân gây vàng da sơ sinh bệnh lý:

Bất đồng nhóm giữa mẹ và bé

Bệnh lý tan máu

Xuất huyết dưới da

Chậm đi phân su

Nhiễm virus bào thai

Mắc bệnh lý gan mật bẩm sinh

Mức độ nguy hiểm: Nếu không được xử lý sớm, vàng da bệnh lý có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm như nhiễm độc thần kinh khiến trẻ tử vong hoặc bại não.

Dấu hiệu vàng da trẻ cần đi khám

Vàng da xuất hiện trong vòng 48 giờ kể từ khi sinh.

Vàng da toàn thân bao gồm cả lòng bàn tay, chân.

Tình trạng vàng da kéo dài trên 1 tuần với những trẻ sinh đủ tháng, trên 2 tuần với trẻ sinh non.

Vàng da cùng một số dấu hiệu bất thường như bỏ bú, co giật, sốt, phân bạc,...

Vàng da rất dễ nhận biết bằng mắt thường. Vì vậy cha mẹ nên quan sát, theo dõi sự thay đổi của bé mỗi ngày. Khi có một trong những dấu hiệu trên, cha mẹ cần nhanh chóng đưa trẻ tới những cơ sở y tế uy tìn thăm khám và điều trị kịp thời.

Phòng ngừa tình trạng vàng da sơ sinh

Chăm sóc thai kỳ toàn diện với chế độ dinh dưỡng, luyện tập khoa học đồng thời khám thai đầy đủ đúng hẹn.

Cho trẻ bú sữa non ngay sau sinh

Giữ ấm cho trẻ nhằm tránh tình trạng hạ thân nhiệt, hạ đường huyết và đi phân su sớm ngay sau sinh.

Cho trẻ tắm nắng mỗi ngày và bổ sung vitamin D theo chỉ định của bác sĩ

Theo dõi sự thay đổi của trẻ mỗi ngày.

Nếu nghi vấn trẻ có vàng da bệnh lý, cha mẹ cần đưa trẻ tới thăm khám tại bệnh viện có chuyên khoa Nhi như BVĐK Phương Đông. Bác sĩ sẽ thăm khám, phân tích các triệu chứng bệnh. Qua đó sẽ chẩn đoán đúng mức độ bệnh và tiến hành điều trị sớm nhất, với phác đồ phù hợp nhất. 

Quý khách có thể đặt lịch khám thông qua Hotline 1900 1806.