Co thắt mạch máu não: Nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa bệnh

Co thắt mạch máu não là gì?

Co thắt mạch máu não được xếp vào nhóm tai biến mạch máu não thoáng qua và là một trong những nguyên nhân có thể dẫn đến đột quỵ. Khi tình trạng này xảy ra, các vùng não đảm nhiệm chức năng vận động, cảm giác, ngôn ngữ hoặc thị giác có thể bị ảnh hưởng. Mức độ tổn thương phụ thuộc vào vị trí mạch máu bị co hẹp cũng như diện tích mô não thiếu máu.

Bệnh thường liên quan đến sự xuất hiện của các cục máu đông nhỏ gây tắc mạch trong não, xơ vữa động mạch, tổn thương mạch máu nhỏ ở bệnh nhân tiểu đường, tăng huyết áp kéo dài hoặc hẹp động mạch cảnh. Khi dòng máu lên não bị cản trở, não bộ rơi vào trạng thái thiếu oxy tạm thời, từ đó hình thành các cơn đột quỵ thoáng qua.

Đau đầu vận mạch cũng được xem là một yếu tố gây co thắt mạch máu vùng đầu và não. Trong trường hợp này, các động mạch bị co thắt tạm thời khiến một số vùng não và cơ vùng đầu cổ bị thiếu máu ngắn hạn, gây cảm giác đau dữ dội do thiếu oxy và dưỡng chất.

Co thắt mạch máu não là tình trạng mạch máu bị hẹp khiến các mô bị thiếu oxy và máu cần thiết

Nguyên nhân dẫn đến co thắt mạch máu não

Co thắt mạch máu não có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau.

Tắc mạch máu não 

Động mạch cảnh là mạch máu lớn dẫn máu từ tim lên não, sau đó chia thành nhiều nhánh nhỏ để nuôi dưỡng não bộ. Khi một trong các nhánh mạch này bị tắc nghẽn, vùng não tương ứng sẽ không nhận đủ máu giàu oxy, làm tăng nguy cơ co thắt mạch.

Xơ vữa động mạch

Khi các mảng chất béo tích tụ lâu ngày trong thành mạch khiến mạch máu trở nên dày, cứng và giảm tính đàn hồi, làm cho dòng máu lưu thông kém và dễ khởi phát tình trạng bệnh.

Cục máu đông

Sự hình thành cục máu đông trong lòng mạch có thể cản trở dòng máu lên não. Các cục máu đông này thường xuất hiện ở bệnh nhân mắc bệnh tim như suy tim sung huyết hoặc rung tâm nhĩ, các rối loạn huyết học như bệnh bạch cầu hoặc thiếu máu hồng cầu hình liềm, cũng như trong các tình trạng nhiễm trùng. 

Khi cục máu đông di chuyển từ một vị trí khác trong cơ thể đến các động mạch não, hiện tượng này được gọi là thuyên tắc mạch.

Sự hình thành của các cục máu đông gây cản trở đến lưu lượng máu lên não

Xuất huyết não

Trong một số trường hợp hiếm gặp, co thắt mạch máu não có thể xảy ra sau xuất huyết não nhỏ, tuy nhiên tỷ lệ không cao.

Triệu chứng thường gặp khi mắc bệnh

Người bệnh thường xuất hiện các dấu hiệu tương tự đột quỵ. Các biểu hiện thường gặp bao gồm: 

• Lú lẫn, suy giảm nhận thức
• Cảm giác tê hoặc yếu ở mặt, tay hoặc chân, đặc biệt ở một bên cơ thể. 
• Một số trường hợp có thể bị liệt dây thần kinh số 7 gây méo miệng. 
• Rối loạn ngôn ngữ với biểu hiện nói khó hoặc không diễn đạt được ý muốn nói. 
• Thị lực suy giảm khiến người bệnh khó nhìn ở 1 hoặc 2 bên mắt. 
• Đi lại khó khăn, chóng mặt, mất thăng bằng
• Đau đầu dữ dội 
• Rối loạn đường huyết với biểu hiện tăng hoặc hạ bất thường.

Theo thống kê, khoảng 10-20% bệnh nhân có thể bị đột quỵ trong vòng 90 ngày sau cơn co thắt mạch máu não. Khoảng 50% trường hợp xảy ra đột quỵ ngay trong 48 giờ đầu. Nếu không được điều trị, gần 1/3 người bệnh có nguy cơ đột quỵ trong vòng 5 năm. Do đó, khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Xem thêm:

• Tổng quan về bệnh xơ vữa động mạch - "Kẻ giết người" số một trên thế giới
  
• Dấu hiệu sớm của đột quỵ | Nguyên nhân, điều trị và cách phòng tránh
  

Cách phòng tránh bệnh hiệu quả

Phòng ngừa co thắt mạch máu não cần tập trung vào việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ thông qua lối sống và chế độ dinh dưỡng lành mạnh như:

• Người bệnh nên hạn chế sử dụng rượu bia và tránh các chất kích thích. 
• Duy trì cân nặng hợp lý và giảm cân nếu đang thừa cân hoặc béo phì. 
• Ngủ đủ 8 giờ mỗi ngày giúp cơ thể và hệ thần kinh được phục hồi tốt hơn.
• Tập luyện thể dục thể thao đều đặn với cường độ vừa phải như đi bộ, yoga, bơi lội hoặc đạp xe giúp cải thiện tuần hoàn máu và tăng cường sức khỏe tim mạch. 
• Chế độ ăn uống cần khoa học, ưu tiên rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá, thịt gia cầm và thịt nạc. 
• Hạn chế thức ăn nhanh và các món chiên rán nhiều dầu mỡ chứa chất béo không có lợi cho sức khỏe.
• Giảm lượng muối trong khẩu phần ăn hàng ngày, đặc biệt với những người có nguy cơ tăng huyết áp. 
• Người mắc bệnh tiểu đường cần tuân thủ phác đồ điều trị, kiểm soát đường huyết ổn định để giảm nguy cơ mắc bệnh. 
• Thăm khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm các bệnh lý tim mạch và thần kinh.

Thăm khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm các bệnh lý tim mạch

Co thắt mạch máu não là tình trạng nguy hiểm có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Chính vì vậy, nhận biết sớm triệu chứng, kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ và duy trì lối sống lành mạnh đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ sức khỏe não bộ. 

Qua bài viết này của Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, hy vọng đã cung cấp những thông tin hữu ích về co thắt mạch máu não. Nếu Quý khách xuất hiện những triệu chứng nghi ngờ mắc bệnh có thể liên hệ BVĐK Phương Đông qua Hotline 1900 1806 hoặc Đặt lịch khám để được nhân viên tư vấn và hỗ trợ nhanh chóng.