Phản ứng sau tiêm não mô cầu BC là gì? Khi nào cần đến gặp bác sĩ?

Tiêm vắc xin phòng bệnh não mô cầu BC có nguy hiểm không?

Khi nhắc đến vắc xin, nhiều người thường lo lắng về độ an toàn, đặc biệt là với các loại vắc xin phòng bệnh nguy hiểm như não mô cầu. Tuy nhiên, để được cho phép đưa vào tiêm chủng cho cộng động, vắc xin não mô cầu BC đã được nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng nghiêm ngặt qua nhiều giai đoạn.

Hơn nữa, không chỉ dừng lại ở thử nghiệm, tính an toàn của vắc xin còn được theo dõi liên tục sau khi cấp phép giúp đảm bảo mức độ an toàn cao trong cộng đồng. Đồng thời, từ khi được cho phép ứng dụng vào các chiến dịch tiêm chủng quy mô lớn, vắc xin đã làm giảm đáng kể tỷ lệ mắc bệnh của người dân.

Về phản ứng sau tiêm mô cầu BC, đa số người bệnh không có các triệu chứng gì nguy hiểm sau khi tiêm phòng. Nếu có các biểu hiện này chỉ dừng ở mức nhẹ nhàng, thoáng qua nên người bệnh không cần quá lo lắng mà có thể yên tâm tiêm phòng. 

Xem thêm: Thông tin chi tiết về bệnh viêm màng não mô cầu BC

Một số phản ứng sau tiêm não mô cầu BC?

Sau khi tiêm vắc xin, cơ thể sẽ bắt đầu làm quen nhận diện kháng nguyên và kích hoạt hệ miễn dịch. Quá trình này đôi khi gây ra một số phản ứng sau tiêm não mô cầu BC nhất định. Những phản ứng này thường không đáng lo và là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang đáp ứng với vắc xin.

Tùy vào cơ địa, độ tuổi và tình trạng sức khỏe, mỗi người bệnh có thể có các triệu chứng sau khi tiêm ở mức độ khác nhau. 

Các triệu chứng phụ thông thường

Phần lớn mọi người sau khi đi tiêm sẽ gặp các phản ứng nhẹ và tự khỏi sau thời gian ngắn. Những biểu hiện này thường xuất hiện trong vòng 24 giờ đầu và giảm dần sau 1–3 ngày.

• Tại vị trí tiêm, bạn có thể cảm thấy đau đớn, sưng nhẹ hoặc bị đỏ da. Một số trường hợp có thể sờ thấy cục cứng nhỏ nhưng không gây ảnh hưởng nghiêm trọng và sẽ tự biến mất.
• Một số người có thể bị sốt nhẹ (khoảng 38°C) kèm theo cảm giác mệt mỏi hoặc hơi khó chịu. Đây là phản ứng bình thường khi hệ miễn dịch hoạt động.
• Ở trẻ nhỏ, các em có thể quấy khóc, biếng ăn nhẹ hoặc ngủ nhiều hơn bình thường trong 1–2 ngày đầu.

Sau khi tiêm, người bệnh có thể bị sưng nhẹ tại vị trí tiêm 

Các triệu chứng bất thường

Trong một số trường hợp ít gặp hơn, cơ thể người bệnh có các triệu chứng khác cần được theo dõi kỹ càng hơn như: 

• Người tiêm có thể bị đau đầu, ớn lạnh hoặc mệt mỏi kéo dài hơn bình thường, ảnh hưởng nhẹ đến sinh hoạt hàng ngày.
• Một số trường hợp có biểu hiện buồn nôn, nôn hoặc tiêu chảy thoáng qua và thường tự hết sau khi cơ thể ổn định.

Tình trạng chóng mặt hoặc ngất xỉu ngay sau tiêm ít xảy ra hơn nhưng thường liên quan đến phản ứng tâm lý hoặc xuất hiện dưới dạng biến chứng do huyết áp thay đổi đột ngột trong thời gian ngắn. 

Phản ứng phụ hiếm gặp

Mặc dù rất hiếm vẫn có một tỷ lệ nhỏ người bệnh gặp phản ứng sau tiêm não mô cầu BC nghiêm trọng hơn, trong đó bao gồm:

• Phản ứng dị ứng nghiêm trọng (phản vệ) có thể xảy ra với các dấu hiệu như khó thở, sưng mặt, môi hoặc nổi mề đay toàn thân.

• Một số trường hợp có thể có biểu hiện tim đập nhanh, tụt huyết áp hoặc choáng váng nặng.

Mặc dù hiếm gặp nhưng một số người có thể bị nổi mề đay toàn thân sau khi tiêm vắc xin 

Tại sao tiêm lại xuất hiện phản ứng sau tiêm não mô cầu BC?

Để hiểu rõ vì sao xuất hiện phản ứng sau tiêm, chúng ta cần hiểu rõ cách vắc xin hoạt động trong cơ thể. Khi vắc xin được đưa vào, nó không gây bệnh mà chỉ kích thích hệ miễn dịch phản ứng trước các tác nhân gây bệnh. 

Khi hệ miễn dịch bị kích thích có thể khiến cơ thể sinh ra các phản ứng sinh lý tạm thời như sốt, đau hoặc mệt mỏi. Dưới góc độ của các bác sĩ chuyên khoa, đây là dấu hiệu cơ thể đang sản sinh ra kháng thể chống lại vi khuẩn não mô cầu trong tương lai.

Ngoài ra, các bác sĩ của Trung tâm Tư vấn và Tiêm chủng Phương Đông cho hay sự xuất hiện của các phản ứng sau tiêm còn có thể liên quan đến các yếu tố như sau:

• Cơ địa mỗi người khác nhau nên mức độ phản ứng miễn dịch cũng khác nhau, có người gần như không có biểu hiện, có người lại phản ứng rõ hơn.
• Trùng hợp với bệnh lý sẵn có như cảm lạnh, sốt hoặc bệnh nền đang tiến triển, khiến dễ nhầm lẫn là phản ứng do vắc xin.
• Rất hiếm trường hợp liên quan đến sai sót trong quá trình tiêm chủng, tuy nhiên điều này có thể hạn chế nếu tiêm tại cơ sở uy tín.

Hướng dẫn theo dõi tác dụng phụ khi tiêm vắc xin não mô cầu BC?

Để bảo vệ cơ thể khỏi các triệu chứng bất thường sau khi tiêm phòng, cách tốt nhất là bạn nên ở lại cơ sở y tế ít nhất 30 phút để theo dõi các phản ứng sớm. Tiếp theo, bạn vẫn cần dành thời gian nghỉ ngơi và tự theo dõi tại nhà trong 24–48 giờ tiếp theo.

Các biện pháp xử lý tại nhà

Trong đa số trường hợp, các phản ứng nhẹ sau khi tiêm có thể được kiểm soát dễ dàng bằng những biện pháp chăm sóc tại nhà đơn giản mà bạn có thể tham khảo dưới đây:

• Nếu vị trí tiêm bị đau hoặc sưng, bạn có thể chườm lạnh trong khoảng 10–20 phút để giảm khó chịu. Tránh chườm nóng vì có thể làm tăng sưng.
• Khi bị sốt nhẹ hoặc đau nhức, hãy cân nhắc uống thuốc hạ sốt, giảm đau theo đúng chỉ định của bác sĩ
• Nghỉ ngơi đầy đủ, hạn chế vận động mạnh trong 1–2 ngày đầu sẽ giúp cơ thể phục hồi nhanh hơn.
• Uống đủ nước, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng để hỗ trợ hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả.

Sau khi đi tiêm về, bạn nên uống nhiều nước 

Khi nào cần đến gặp bác sĩ sau khi tiêm vắc xin?

Mặc dù hiếm gặp nhưng trong trường hợp không mong muốn, nếu sau khi tiêm vắc xin não mô cầu, cơ thể xuất hiện các triệu chứng dưới đây thì bạn nên đến Bệnh viện ngay: 

• Sốt cao kéo dài, không đáp ứng với thuốc hạ sốt
• Khó thở, sưng mặt, môi hoặc phát ban toàn thân
• Đau đầu dữ dội, chóng mặt hoặc ngất xỉu
• Sưng đau nghiêm trọng tại vị trí tiêm, có dấu hiệu nhiễm trùng
• Nôn mửa nhiều, tim đập nhanh hoặc bất thường

Các phương pháp hạn chế tác dụng phụ sau khi tiêm vắc xin não mô cầu BC?

Mặc dù chúng ta không thể loại bỏ hoàn toàn phản ứng sau tiêm nhưng có thể giảm thiểu nguy cơ bằng cách chuẩn bị tốt trước và sau tiêm vắc xin.

Trước hết, bạn nên dành thời gian lựa chọn cơ sở tiêm chủng uy tín là yếu tố quan trọng hàng đầu. Một quy trình tiêm an toàn, vắc xin được bảo quản đúng tiêu chuẩn và nhân viên y tế thực hiện đúng kỹ thuật sẽ giúp hạn chế tối đa rủi ro.

Bên cạnh đó, người tiêm cần đảm bảo cơ thể đang trong tình trạng sức khỏe ổn định. Nếu bạn đang sốt, cảm cúm hoặc có tiền sử bệnh lý cấp tính thì nên trao đổi với bác sĩ để cân nhắc hoãn lịch tiêm. Việc chuẩn bị tốt về thể trạng giúp cơ thể đáp ứng với vắc xin hiệu quả hơn.

Ngoài ra, chế độ sinh hoạt cũng đóng vai trò không nhỏ. Nghỉ ngơi đầy đủ, ăn uống hợp lý, bổ sung nước và tránh vận động mạnh sau tiêm sẽ giúp giảm cảm giác mệt mỏi và khó chịu.

Nhìn chung, có phản ứng sau tiêm não mô cầu BC là hiện tượng khá phổ biến nhưng phần lớn đều ở mức độ nhẹ và tự khỏi sau vài ngày. Để cảm thấy dễ chịu hơn sau khi đi tiêm về, bạn nên lựa chọn Trung tâm tiêm chủng uy tín và thực hiện đúng theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.