Theo các nghiên cứu liên quan đến vaccine phòng bệnh, những triệu chứng sau khi tiêm vaccine phần lớn nhẹ và có thể tự chăm sóc tại nhà. Song vẫn tồn tại tỷ lệ rất nhỏ xuất hiện các phản ứng nghiêm trọng như co giật, khóc thét dai dẳng, sốt cao,... cần được điều trị y tế tích cực.
Căn cứ theo Thông tư 34/2018/TT-BYT của Bộ Y tế quy định về hoạt động tiêm chủng, các triệu chứng sau khi tiêm vaccine là phản ứng tự nhiên và báo hiệu cơ thể đang đáp ứng miễn dịch. Song mỗi loại vaccine, thể trạng mà người tiêm sẽ gặp phải phản ứng nhẹ, vừa hoặc nặng.
Các triệu chứng sau tiêm vaccine là phản ứng tự nhiên, báo hiệu cơ thể đang sản sinh miễn dịch
Đa số người tiêm chỉ xuất hiện những phản ứng nhẹ như sốt dưới 38 độ C, sưng và đau tại vị trí tiêm. Trường hợp đe dọa đến sức khỏe, tính mạng hay buộc phải nhập viện rất thấp; ngay cả với những ca sốc nặng vẫn có thể hồi phục hoàn toàn nếu được phát hiện và chữa trị kịp thời.
Một vài trường hợp hy hữu, phải tiếp nhận điều trị tích cực, chủ yếu gặp ở những người bị nhiễm trùng tại thời điểm tiêm hoặc bệnh nền nghiêm trọng. Chính vì điều này, mọi khách hàng khi đến tiêm chủng tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông đều cần khám sàng lọc.
Đề tài nghiên cứu “Thực trạng phản ứng sau tiêm vaccine phòng Covid-19 Pfizer ở người trưởng thành tại Trường Đại học Y Hà Nội năm 2021”, đăng tải trên Tạp chí Y học Việt Nam (tháng 2/2023), chỉ ra các tác dụng phụ sau tiêm đa phần rất nhẹ, như sốt, mỏi người hoặc đau tại vị trí tiêm.
Tương tự vaccine Pfizer, phần lớn phản ứng sau chích ngừa của các loại vaccine đã được kiểm nghiệm và phê duyệt lưu hành đều lành tính. Chủ yếu bao gồm:
Sốt nhẹ là tác dụng phụ thường gặp nhất ở trẻ sơ sinh sau tiêm phòng vaccine, tình trạng này có thể tự thuyên giảm sau 1 - 2 ngày chăm sóc tại nhà. Phụ huynh chú ý theo dõi, quan sát và phối hợp điều chỉnh nhịp sinh học và dinh dưỡng cho con, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình phục hồi diễn ra.
Sưng, đau vết tiêm là một trong những triệu chứng sau khi tiêm vaccine thường gặp, không quá đáng lo ngại. Tuy nhiên, cha mẹ không nên chủ quan trong công tác vệ sinh vùng tiêm, chú ý không chà xát mạnh hay tuỳ tiện bôi thoa lên vết tiêm.
Tình trạng sưng, đau vết tiêm có thể tự thuyên giảm sau vài ngày chăm sóc tại nhà
Dị ứng sau chích ngừa vaccine có thể bao gồm phát ban, ngứa toàn thân,... Tuy nhiên các phản ứng này không quá nguy hiểm, sẽ tự khỏi trong thời gian ngắn. Lưu ý, để không làm gián đoạn quá trình phục hồi, gia đình chú ý không tuỳ tiện dùng thuốc chống dị ứng, để con tiếp xúc hoặc tiêu thụ các thực phẩm dễ làm trầm trọng hơn tình trạng.
>>> Xem thêm:
Cùng chia sẻ về vấn đề triệu chứng sau khi tiêm vaccine, Trung tâm Tư vấn và Tiêm chủng vaccine - Bệnh viện Đa khoa Phương Đông cho biết, các phản ứng nguy hiểm vẫn có thể xuất hiện nhưng với tỷ lệ rất thấp. Đặc biệt nếu gia đình sử dụng dịch vụ tại các cơ sở y tế chuyên môn cao, có quy trình khám sàng lọc và dự phòng tác dụng phụ rõ ràng.
Sốt cao trên 39 độ C kéo dài là một trong những tác dụng phụ nguy hiểm sau tiêm vaccine. Phụ huynh có thể sử dụng Acetaminophen cho trẻ nhỏ, trường hợp không đáp ứng cần nhanh chóng di chuyển đến bệnh viện để được can thiệp y tế bằng phương pháp đặc trị.
Trẻ 3 - 6 tháng tuổi là nhóm đối tượng dễ gặp tình trạng khóc thét kéo dài, tuy nhiên chỉ chiếm khoảng 3% trên tổng số trẻ tiêm chủng. Nếu con khóc thét dai dẳng hơn 3 giờ, phụ huynh nên nhanh chóng đưa con đến bệnh viện để được thăm khám và xử trí.
Trẻ khóc thét sau tiêm là một trong những biểu hiện mà phụ huynh cần chú ý
Co giật là một trong những triệu chứng sau khi tiêm vaccine cần được lưu ý đặc biệt, có thể xuất hiện kèm hoặc không kèm theo sốt cao. Phụ huynh trước hết nên hỗ trợ làm thông thoáng đường thở cho con, dùng thuốc đút hậu môn trong trường hợp sốt cao hoặc theo hướng dẫn xử trí y tế.
Sốc phản vệ thường xuất hiện ngay sau khi cơ thể tiếp xúc với kháng nguyên, vài phút sau tiêm hoặc sau 30 phút - 24 giờ. Đây cũng là lý do vì sao Trung tâm Tiêm chủng - Bệnh viện Phương Đông đặt giới hạn 30 phút theo dõi tại viện và 24 - 48 giờ quan sát tại nhà.
Phản ứng quá mẫn với vaccine có khả năng xuất hiện sau khoảng 2 giờ tiêm vaccine, biểu hiện như thở khò khè, co thắt thanh quản, phù nề thanh quản, phát ban, phù nề toàn thân. Với những trường hợp nghiêm trọng, bệnh nhân cần phải được thở oxy và xử trí như sốc phản vệ.
Những phản ứng quá mẫn sau tiêm vaccine cần được cấp cứu sớm
Bên cạnh những triệu chứng nghiêm trọng điển hình khác sau tiêm vaccine, người tiêm và phụ huynh trẻ nhỏ nên chú ý thêm đến một số dấu hiệu khác. Ví dụ như nhiễm khuẩn huyết, áp xe vị trí tiêm, hội chứng sốc nhiễm độc, giảm phản ứng, giảm trương lực,...
Theo dõi chuẩn y khoa sau tiêm là giải pháp bước đầu để hạn chế những rủi ro về sức khỏe. Dưới đây là quy trình xử trí, hướng dẫn chăm sóc do Bộ Y tế ban hành mà người tiêm, gia đình nên tham khảo.
Khoản 2, Điều 5 Nghị định 104/2016/NĐ-CP quy định những trường hợp tiêm chủng mà xuất hiện biến chứng nguy hiểm thì cần tuân thủ các bước xử trí dưới đây:
Với người tiêm chủng cần thực hiện đúng nguyên tắc an toàn sau tiêm, ở lại trung tâm theo dõi ít nhất 30 phút. Nếu nhận thấy triệu chứng bất thường cần báo ngay để kịp thời xử lý, hạn chế biến chứng nguy hiểm xảy ra.
Trong 24 - 48 giờ tiếp theo sau chích ngừa, người tiêm vaccine cần được theo dõi nhịp thở, nhiệt độ, tình trạng ăn ngủ, phát ban tại nhà. Nếu các triệu chứng chuyển biến xấu, không thể tự xử trí tại nhà thì cần lập tức di chuyển đến bệnh viện để được xử trí y khoa.
Nếu các triệu chứng sau tiêm vaccine chuyển biến nặng cần được theo dõi và xử trí y khoa sớm
Người tiêm, người chăm sóc có thể liên hệ về hotline Trung tâm Tiêm chủng - Bệnh viện Phương Đông 0911615115 để được hỗ trợ tư vấn, giải đáp thắc mắc.
Trung tâm Tiêm chủng - Bệnh viện Đa khoa Phương Đông nhấn mạnh mọi cá nhân, người giám hộ cần chủ động theo sát các triệu chứng và áp dụng biện pháp phòng ngừa ngay từ sớm. Cụ thể:
Đăng ký tiêm tại cơ sở y tế uy tín để được khám, tầm soát sức khoẻ trước khi tiêm
Triệu chứng sau khi tiêm vaccine tương đối đa dạng, có thể nhẹ nhàng như sốt dưới 38 độ, mỏi người, sưng vết tiêm; nhưng cũng có thể nghiêm trọng như co giật, sốc phản vệ, sốt cao trên 39 độ C. Nhằm hạn chế tối đa biến chứng nguy hiểm, người tiêm, người giám hộ cần chủ động theo dõi và tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế.
Nếu phụ huynh còn băn khoăn về cách chăm sóc trẻ sau tiêm phòng lao hoặc cần tư vấn lịch tiêm chủng phù hợp, hãy liên hệ Trung tâm Tư vấn Tiêm chủng Vắc xin – Bệnh viện Đa khoa Phương Đông qua hotline 1900 1806 để được đội ngũ chuyên môn hỗ trợ và giải đáp.
Tham vấn chuyên môn: Đội ngũ Bác sĩ TRUNG TÂM TƯ VẤN & TIÊM CHỦNG VẮC-XIN BVĐK PHƯƠNG ĐÔNG
Tham vấn chuyên môn: Đội ngũ Bác sĩ TRUNG TÂM TƯ VẤN & TIÊM CHỦNG VẮC-XIN BVĐK PHƯƠNG ĐÔNG
Triệu chứng sau khi tiêm vaccine thông thường bao gồm sốt nhẹ, sưng, đau vết tiêm, dị ứng; hiếm khi xảy ra sốt cao, co giật và sốc phản vệ.
