Phế cầu (Streptococcus pneumoniae)

Phế cầu khuẩn Streptococcus pneumoniae

Phế cầu khuẩn Streptococcus pneumoniae là loại vi khuẩn rất dễ lây lan thông qua đường hô hấp khi tiếp xúc, va chạm với người bệnh qua các con đường như hắt hơi, ho, hôn, hoặc sử dụng chung đồ dùng cá nhân. Những người lành mang mầm bệnh vẫn có thể lây lan vi khuẩn cho người khác bằng những giọt nhỏ từ mũi hoặc miệng khi ho hoặc hắt hơi.

Phế cầu khuẩn gây ra nhiều bệnh lý khác. Viêm phổi, viêm tai giữa, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết do phế cầu khuẩn là 4 bệnh cực kỳ nguy hiểm, với tỷ lệ tử vong rất cao ở nhóm đối tượng nguy cơ cao như trẻ nhỏ, người cao tuổi, người có bệnh nền. người bị suy giảm miễn dịch do các nguyên nhân khác nhau.

Những người mắc bệnh phổi mạn tính, bệnh nhân tim mạn tính, tiểu đường, người đang dùng một số loại thuốc ức chế miễn dịch, bệnh nhân mắc một số bệnh ung thư ác tính, suy thận mạn tính,bệnh lá lách không hoạt động, người nhiễm HIV… có nguy cơ mắc bệnh do phế cầu khuẩn cao hơn so với những người trưởng thành khỏe mạnh trong cùng độ tuổi. Người cao tuổi, ngay cả khi không mắc bệnh khác, cũng có xu hướng tiên lượng xấu khi nhiễm phế cầu khuẩn. Đối với trẻ dưới 5 tuổi viêm phổi do phế cầu là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong.

Không chỉ là nguyên nhân dẫn đến nhiều bệnh nguy hiểm, phế cầu khuẩn hiện kháng nhiều loại kháng sinh. Khi mắc bệnh, người bệnh có thể phải điều trị với kháng sinh liều cao, mạnh, phối hợp nhiều loại kháng sinh dẫn đến việc điều trị khó khăn, kéo dài thời gian điềutrị, chi phí điều trị cao, mà chưa chắc đã đạt được kết quả mong muốn.

Phòng bệnh do phế cầu khuẩn

Để phòng bệnh do phế cầu khuẩn, ngoài các biện pháp như: giữ ấm cơ thể khi thời tiết thay đổi, vệ sinh sạch sẽ vùng mũi họng, tăng cường sức đề kháng… thì việc tiêm vắc-xin phòng bệnh được coi là biện pháp tối ưu nhất.

Hiện có hơn 90 loại huyết thanh phế cầu khuẩn được xác định. Hầu hết các tuýp huyết thanh gây bệnh nhiễm trùng nghiêm trọng như 3, 4, 6B, 9V, 14, 18C, 19F và 23F đều đã có trong vắc xin phế cầu. Đây là những tuýp gây ra 90% trường hợp nhiễm trùng trẻ em và 60% ở người lớn.

Hiện Bệnh viện Đa khoa Phương Đông đang lưu hành chủ yếu 3 loại vắc xin phế cầu bao gồm:

Bệnh viện Đa khoa Phương Đông triển khai tiêm vaccine phòng ngừa vi khuẩn phế cầu

• Vắc xin phế cầu 10 có tên Synflorix (Bỉ) có khả năng phòng tránh 10 chủng vi khuẩn phế cầu 1, 4, 5, 6B, 7F, 9V, 14, 18C, 19F và 23F, được chỉ định cho trẻ em từ 6 tuần tuổi đến trước sinh nhật lần thứ 6.
• Vắc xin phế cầu 13 có tên Prevenar 13 (Mỹ) có khả năng phòng ngừa hiệu quả 13 chủng vi khuẩn phế cầu gồm 1, 3, 4, 5, 6A, 6B, 7F, 9V, 14, 18C, 19A, 19F và Vắc xin Prevenar-13 được nghiên cứu và phát triển bởi tập đoàn hàng đầu thế giới về dược phẩm và chế phẩm sinh học – Pfizer (Mỹ), sản xuất tại Bỉ. Prevenar 13 được chỉ định cho trẻ em từ 6 tuần tuổi và người lớn, đặc biệt là người già, người có bệnh nền.
• Vắc xin phế cầu 20 có tên Prevenar 20 chứa 20 loại polysaccharide từ phế cầu khuẩn, bao gồm: 1, 3, 4, 5, 6A, 6B, 7F, 8, 9V, 10A, 11A, 12F, 14, 15B, 18C, 19A, 19F, 22F, 23F và tất cả được cộng hợp với protein CRM197, giúp kích hoạt phản ứng miễn dịch mạnh hơn, không chỉ tạo ra kháng thể đặc hiệu mà còn sản sinh tế bào nhớ, giúp ghi nhớ mầm bệnh và phòng ngừa chúng khi tiếp xúc lại ở trong tương lai. Vắc xin phế cầu 20 (Prevenar 20) chỉ định tiêm cho trẻ từ 2 tháng tuổi (sớm nhất từ 6 tuần tuổi) trở lên và người lớn. Vắc xin Prevenar 20 được nghiên cứu và phát triển bởi tập đoàn Pfizer (Mỹ), sản xuất tại Bỉ. Lịch tiêm cho người lớn là 01 mũi, không có khuyến cáo tiêm nhắc lại. Những người đã tiêm phế cầu 10, Phế cầu 13 hoặc 23 tuýp vẫn nên tiêm thêm 1 mũi phế cầu 20 để bổ xung các tuýp còn thiếu và tắng cường trí nhớ miễn dịch đối với các tuýp đã tiêm.

Tác dụng của vắc xin phế cầu đã được chứng minh hiệu quả và tính an toàn cao trong việc phòng ngừa các chủng phế cầu nguy hiểm, phổ biến gây các bệnh cảnh nguy hiểm như viêm phổi, viêm màng não, viêm tai giữa, nhiễm khuẩn huyết,… Lịch tiêm cụ thể phụ thuộc vào độ tuổi, tình trạng sức khỏe, và tiền sử tiêm chủng của mỗi người. Tiêm vắc-xin không chỉ giúp bảo vệ người tiêm không bị bệnh nặng, mà còn giảm lây lan trong cộng đồng, nhờ giảm tỷ lệ người mang phế cầu trong mũi họng. Tiêm chủng là biện pháp duy nhất phòng ngừa bệnh phế cầu một cách chủ động và bền vững. Tiêm càng sớm, hiệu quả bảo vệ càng cao.