Vắc xin phế cầu 13 (Prevnar) là gì?
Vắc xin phế cầu 13 (Prevnar) là loại vaccine phòng vi khuẩn phế cầu, tuy sản xuất tại Bỉ nhưng được nghiên cứu và phát triển bởi Tập đoàn Pfizer (Mỹ). Loại vaccine này có thể phòng ngừa, giảm nhẹ mức độ tổn thương của 13 chủng phế cầu khuẩn như 1, 3, 4, 5, 6A, 7F, 9V, 14, 18C, 19A, 19F và 23F.

Vắc xin phế cầu (Prevnar) được nghiên cứu và phát triển bởi Tập đoàn Pfizer (Mỹ)
Sự ra đời, chính thức đưa vaccine Prevnar lưu hành mở ra cơ hội ngăn ngừa hiệu quả các bệnh lý viêm phổi, viêm tai giữa, nhiễm trùng huyết, viêm màng não cùng loạt bệnh lý phế cầu khuẩn khác cho trẻ em và người lớn. Đặc biệt với nhóm người hệ miễn dịch kém, mắc bệnh mãn tính hoặc quá tuổi tiêm vac-xin phế cầu Synflorix.
Lợi ích khi tiêm vắc xin phế cầu 13
Phế cầu khuẩn là một loại vi khuẩn nguy hiểm, thường xuyên trú ngụ trong hầu họng trẻ em và người lớn. Hơn hết, các chủng phế cầu khuẩn không chỉ đa dạng mà còn dễ dàng lây lan qua đường hô hấp, vô tình tiếp xúc với dịch tiết người bệnh khi ho hoặc hắt hơi.
Khi xâm nhập vào cơ thể, phế cầu sẽ phát triển và gây ra nhiều bệnh lý nghiêm trọng như viêm phổi, viêm tai giữa, viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết, ước tính tỷ lệ tử vong lên tới 10 - 20%. Con số thiệt hại về tính mạng có thể nâng lên 50% nếu xảy ra ở trẻ nhỏ chưa hoàn thiện sức đề kháng, người cao tuổi hay người mắc bệnh suy giảm miễn dịch.

Tiêm vaccine phế cầu 13 giúp bảo vệ cơ thể trẻ trước những bệnh lý hô hấp nguy hiểm
Nhiều chủng vi khuẩn phế cầu hiện nay thậm chí còn kháng kháng sinh, khiến việc điều trị trở nên khó khăn. Bệnh nhân bắt buộc phải dùng kết hợp nhiều loại kháng sinh, tăng liều mạnh dẫn đến kéo dài thời gian nằm viện, tăng chi phí điều trị.
Tiêm vắc xin phế cầu 13 hoặc các loại ngăn ngừa đang chủng phế cầu trở thành giải pháp hữu hiệu nhất hiện nay. Hệ miễn dịch cơ thể khi này chủ động sản sinh kháng thể chống lại tác nhân gây bệnh, đồng thời giảm nhẹ tác động xấu hay nguy cơ xuất hiện biến chứng do vi khuẩn gây ra.
Vac-xin Prevnar phòng bệnh gì?
Vắc xin phế cầu 13 được thiết kế tạo lá chắn miễn dịch vững chắn, bảo vệ cơ thể khỏi sự tấn công của 13 chủng vi khuẩn phế cầu nguy hiểm và có nguy cơ tử vong cao. Dưới đây là bốn nhóm bệnh tiêu biểu có thể được phòng ngừa, giảm nhẹ biến chứng nhờ tiêm ngừa vaccine.
Xem thêm: Nên tiêm vắc xin phế cầu Synflorix của Bỉ hay Prevenar 13 của Anh?
Viêm màng não
Viêm màng não do phế cầu khiến lớp vỏ bảo vệ não bộ và tuỷ sống bị viêm, tình trạng này có thể xuất hiện ở mọi độ tuổi. Bệnh nhân cần được điều trị kịp thời, tích cực phòng biến chứng nghiêm trọng như tê liệt chi, điếc, mùi, động kinh, phù não, hôn mê hay tử vong.

Viêm màng não do phế cầu có thể ảnh hưởng đến não bộ và tuỷ sống
Viêm phổi
Vi khuẩn phế cầu khi xâm nhập vào cơ thể có xu hướng tiến triển nhanh, gây bệnh viêm phổi. Người bệnh cần được phát hiện, cấp cứu y tế trong thời gian sớm nhất nhằm phòng ngừa di chứng về sau như mù, điếc, chậm phát triển thần kinh. Nghiêm trọng hơn có thể dẫn đến tử vong ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, người miễn dịch kém, bệnh nhân mãn tính.
Viêm tai giữa
Viêm tai giữa do cầu khuẩn thường xảy ra ở trẻ em dưới 5 tuổi, song vẫn có thể khởi phát ở người lớn có hệ miễn dịch khỏe mạnh. Bệnh lý này cần được xử trí dứt điểm nhằm phòng ngừa các tổn thương nghiêm trọng như viêm màng não, thủng màng nhĩ, áp xe, mặt liệt, suy giảm thính lực.

Viêm tai giữa do cầu khuẩn cần được xử trí sớm phòng viêm màng não, áp xe, suy giảm thính lực, liệt mặt
Nhiễm trùng huyết
Ngay khi vi khuẩn phế cầu xâm nhập hệ tuần hoàn máu, cơ thể người bệnh sẽ bị nhiễm độc và ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác như thận và gan. Nhiễm trùng huyết còn dẫn đến rối loạn đông máu, khiến lưu lượng máu vận chuyển đến các chi, cơ quan nội tạng khác suy giảm, cơ thể dần bị thiếu oxy và các chất dinh dưỡng có lợi.
Lưu ý khi tiêm vắc xin phế cầu 13
Tuân thủ các nguyên tắc tiêm chủng là yếu tố then chốt đảm bảo vắc xin phế cầu 13 phát huy hiệu quả bảo vệ, hạn chế rủi ro về di chứng sức khỏe. Phụ huynh tham khảo một số lưu ý quan trọng tiêm chủng dưới đây:
- Không tiêm nội mạch đối với vắc-xin Prevnar, chỉ tiêm bắp nhằm giữ an toàn và tăng khả năng hấp thu.
- Để đạt kháng thể miễn dịch tối ưu, trẻ cần được hoàn tất phác đồ tiêm với cùng một loại vaccine.
- Trong trường hợp bất khả kháng, trẻ có thể được chỉ định chuyển đổi tiêm giữa hai loại vaccine phế cầu là Synflorix và Prevnar 13, tuy nhiên chỉ thực hiện khi có chỉ định y tế.
- Không tiêm vaccine phế cầu 13 với người bị giảm tiểu cầu, rối loạn đông máu nhằm phòng tránh nguy cơ xuất huyết tại vị trí tiêm.
- Với trẻ đã hoàn thành phác đồ tiêm vaccine phế cầu Synflorix, chuyên gia khuyến cáo sau 2 tuổi nên tiêm thêm một liều Prevnar-13 bổ sung, kích thích cơ thể sản sinh miễn dịch với ba chủng vi khuẩn Synflorix không có.
Xem thêm: Tiêm vắc xin phế cầu: Những điều cha mẹ cần biết để bảo vệ sức khỏe con yêu

Một số lưu ý khi tiêm giúp phát huy an toàn và hiệu quả phòng ngừa của vaccine phế cầu 13
Chỉ định và chống chỉ định vắc xin phế cầu 13
Vắc xin phế cầu 13 tuy đã được kiểm nghiệm về độ an toàn, hiệu quả nhưng vẫn có một số trường hợp cần tránh sử dụng. Dưới đây là nhóm đối tượng được chỉ định và chống chỉ định áp dụng:
- Chỉ định tiêm với trẻ từ 6 tuần tuổi trở lên và người lớn, người tiền sử bệnh lý hoặc suy giảm miễn dịch cần tham vấn ý kiến bác sĩ trước tiêm. Khách hàng sức khoẻ bình thường nên ưu tiên tiêm Prevnar 13 trước, tối thiểu 1 năm sau hoàn thành tiêm Pneumo 23.
- Chống chỉ định tiêm với phụ nữ mang thai, người quá mẫn cảm với các thành phần trong vaccine hoặc với các độc tố bạch cầu.

Chỉ định và chống chỉ định tiêm vaccine phế cầu Prevnar 13
Phác đồ tiêm vắc xin phế cầu 13
Tuỳ theo thời điểm tiêm mà trẻ nhỏ, người lớn sẽ có phác đồ tiêm riêng biệt nhằm điều chỉnh lượng kháng thể phù hợp với miễn dịch cơ thể. Thông tin liều lượng và số mũi tiêm như sau:
- Trẻ 6 tuần tuổi - dưới 7 tháng tuổi: Tiêm 4 mũi, mũi 2 và mũi 3 cách mũi liền trước 2 tháng. Mũi cuối nhắc lại cách mũi 3 tối thiểu 8 tháng.
- Trẻ 7 tháng tuổi - dưới 12 tháng tuổi: Tiêm 3 mũi, mũi 2 cách mũi đầu 1 tháng, mũi 3 cách mũi 2 tối thiểu 6 tháng. Nếu tiêm mũi 2 khi trẻ trên 1 tuổi thì mũi 3 cách mũi 2 tối thiểu 2 tháng.
- Trẻ 12 tháng - 24 tháng tuổi: Tiêm 2 mũi, mũi 2 cách mũi đầu tối thiểu 2 tháng.
- Trẻ trên 24 tháng tuổi và người lớn chỉ cần tiêm 1 mũi, ưu tiên tiêm trước khi tiêm vaccine Pneumo.

Phác đồ tiêm vắc-xin phế cầu 13 ở trẻ em và người lớn
Câu hỏi liên quan đến vaccine Prevnar 13
Bên cạnh những thông tin về phác đồ, lưu ý khi tiêm, dưới đây là giải đáp từ chuyên gia Bệnh viện Đa khoa Phương Đông cho những thắc mắc phổ biến. Qua đó giúp khách hàng nắm vững kiến thức và an tâm hơn khi tiêm chủng.
Nhiễm Covid-19 rồi có cần tiêm vắc xin phế cầu 13 không?
Người từng nhiễm Covid-19 sau khi khỏi bệnh có thể tiêm ngừa các loại vaccine khác, bao gồm vắc xin phế cầu 13. Song, để đảm bảo an toàn nhất, khách hàng cần được khám sàng lọc và nhận chỉ định từ bác sĩ chuyên môn.
Có bệnh nền có được tiêm Prevnar 13 không?
Người có bệnh nền sẽ nhận chỉ định tiêm vaccine phế cầu 13 sau khi được thăm khám, sàng lọc và nhận tư vấn đầy đủ từ bác sĩ. Bệnh nhân nên khai báo trung thực tiền sử bệnh lý, các loại thuốc đang sử dụng để đạt hiệu quả phòng ngừa tốt nhất.
Phụ nữ tiêm vắc xin phế cầu 13 bao lâu thì được mang thai?
Vaccine phòng 13 chủng vi khuẩn phế cầu là loại vaccine cộng hợp, không phải loại vaccine sống giảm động lực, nên không có quy định về thời gian tối thiểu trước mang thai. Tuy nhiên, chống chỉ định tiêm vắc-xin với các mẹ bầu.
Kết luận
Tiêm vắc xin phế cầu 13 (Prevnar) là biện pháp phòng bệnh chủ động, tiết kiệm và hiệu quả nhất ở thời điểm hiện tại. Hệ hô hấp được bảo vệ tối đa trước sự xâm nhập mạnh mẽ của các chủng vi khuẩn, giảm thiểu những biến chứng nặng nề ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ nhỏ.