Nhìn mờ, hình ảnh méo hoặc xuất hiện vùng tối ở giữa tầm nhìn là những dấu hiệu nhiều người thường bỏ qua. Tuy nhiên, đây có thể là cảnh báo sớm của phù hoàng điểm cũng là nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm thị lực, đặc biệt ở người mắc tiểu đường. Đặc biệt, bệnh hoàng điểm nguy hiểm ở chỗ tiến triển âm thầm nhưng lại gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực nếu không được điều trị kịp thời.
Phù hoàng điểm là tình trạng vùng hoàng điểm tức khu vực quan trọng nhất giúp mắt nhìn rõ chi tiết bị sưng do tích tụ dịch bất thường. Trên thực tế, hoàng điểm nằm ở trung tâm võng mạc (lớp mô phía sau mắt có nhiệm vụ tiếp nhận ánh sáng và gửi tín hiệu lên não), vì vậy khi khu vực này bị tổn thương, thị lực trung tâm sẽ bị ảnh hưởng rõ rệt.
Người mắc bệnh hoàng điểm thường nhận thấy hình ảnh trở nên mờ, méo hoặc khó nhìn rõ khi đọc sách, dùng điện thoại hay nhận diện khuôn mặt. Nhiều người mô tả cảm giác như đang nhìn qua một lớp kính mờ hoặc hình ảnh bị gợn sóng.
Điều đáng chú ý là bệnh lý này không gây nguy hiểm ngay lập tức nhưng nếu kéo dài mà không điều trị, tình trạng sưng có thể làm tổn thương tế bào thị giác và gây suy giảm thị lực lâu dài.
Dịch thể tích tụ ở vùng điểm vàng sẽ khiến người bệnh bị nhìn mờ vùng trung tâm
Giống như các bệnh lý nhãn khoa khác, bệnh hoàng điểm không tự nhiên xuất hiện mà thường là hệ quả của các vấn đề khác trong mắt hoặc toàn thân. Khi các mạch máu trong võng mạc bị tổn thương hoặc rò rỉ dịch, chất lỏng sẽ tích tụ tại hoàng điểm và gây sưng.
Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp nhất gây ra tình trạng hoàng điểm bị phù, có thể kể đến như sau:
Theo thời gian, các chất thải chuyển hóa tích tụ dưới võng mạc khiến mạch máu mới phát triển bất thường và dễ rò rỉ dịch. Đây là nguyên nhân phổ biến ở người lớn tuổi. Khi đó, người bệnh có thể gặp các triệu chứng như sau:
Xem thêm: Thoái hóa điểm vàng: Nguyên nhân và biểu hiện của bệnh
Đường huyết cao kéo dài làm tổn thương thành mạch máu nhỏ trong mắt. Khi các mạch máu yếu đi, dịch sẽ rò rỉ vào võng mạc và gây phù hoàng điểm do tiểu đường. Nhiều người ban đầu chỉ thấy nhìn mờ nhẹ nên dễ bỏ qua, nhưng thị lực có thể giảm dần theo thời gian nếu không kiểm soát tốt bệnh nền.
Huyết áp cao lâu ngày làm giảm lượng máu nuôi võng mạc và phá vỡ hàng rào bảo vệ tự nhiên của mắt. Điều này khiến dịch thấm vào hoàng điểm gây sưng, tổn thương và biến chứng nhìn mờ .
Viêm võng mạc sắc tố là bệnh lý liên quan yếu tố di truyền hoặc tổn thương võng mạc, khiến các tế bào thị giác suy giảm dần. Người bệnh thường khó nhìn ban đêm và mất thị lực ngoại vi trước khi ảnh hưởng đến vùng trung tâm.
Khi hệ miễn dịch gây viêm bên trong mắt, phản ứng viêm có thể lan đến hoàng điểm và gây tích tụ dịch. Người bệnh thường cảm thấy đau mắt, đỏ mắt hoặc nhạy cảm với ánh sáng.
Xem thêm: Viêm màng bồ đào: Căn nguyên, triệu chứng và phương án điều trị
Tình trạng tắc dòng máu trở về tim khiến máu và dịch ứ lại trong võng mạc. Áp lực tăng cao làm hoàng điểm sưng nhanh, gây mờ mắt đột ngột.
Sau một số phẫu thuật như mổ đục thủy tinh thể hoặc điều trị tăng nhãn áp, mắt có thể phản ứng viêm tạm thời và dẫn đến bệnh hoàng điểm.
Một số thuốc dùng kéo dài có thể làm thay đổi hàng rào bảo vệ võng mạc, khiến dịch dễ rò rỉ hơn. Tuy nhiên, hoàng điểm bị phù do tác dụng phụ của thuốc là tình huống khá hiếm gặp và thường được kiểm soát nếu phát hiện sớm.
Không phải ai có các tiền sử bệnh lý kể trên cũng mắc bệnh. Trên thực tế, những yếu tố sau có thể làm tăng khả năng xuất hiện phù hoàng điểm:
Ở giai đoạn đầu, các dấu hiệu khá âm thầm nên nhiều người chỉ phát hiện khi thị lực đã giảm rõ rệt. Điều này đặc biệt xảy ra nếu bệnh chỉ xuất hiện ở một mắt, vì mắt còn lại vẫn bù trừ thị lực. Người mắc bệnh hoàng điểm có thể có các biểu hiện như sau:
Để xác định chính xác tình trạng bệnh hoàng điểm ở mắt, bác sĩ sẽ kết hợp nhiều phương pháp kiểm tra nhằm đánh giá cả chức năng nhìn và cấu trúc bên trong mắt.
Kiểm tra thị lực
Đây là bước cơ bản và quen thuộc nhất. Bạn sẽ che một bên mắt và đọc các dòng chữ trên bảng đo thị lực. Nhờ đó, bác sĩ đánh giá được khả năng nhìn và phát hiện sớm dấu hiệu giảm thị lực liên quan đến phù hoàng điểm.
Để chẩn đoán chính xác, người bệnh sẽ được kiểm tra thị lực
Chụp mạch huỳnh quang
Phương pháp này giúp quan sát rõ hệ thống mạch máu trong võng mạc. Bạn sẽ được tiêm một lượng nhỏ thuốc nhuộm vào tay, sau đó thuốc sẽ di chuyển đến mắt. Máy chụp chuyên dụng sẽ ghi lại hình ảnh khi thuốc đi qua mạch máu, giúp bác sĩ phát hiện các điểm rò rỉ hoặc bất thường. Thủ thuật này diễn ra nhanh và an toàn.
Chụp cắt lớp võng mạc (OCT)
Đây là kỹ thuật hiện đại, không xâm lấn và rất phổ biến. Máy sẽ quét và tạo hình ảnh chi tiết cấu trúc bên trong mắt, đặc biệt là vùng hoàng điểm. Nhờ đó, bác sĩ có thể thấy rõ mức độ sưng và theo dõi tiến triển bệnh một cách chính xác.
Kiểm tra bằng lưới Amsler
Bạn sẽ nhìn vào một bảng lưới gồm các đường thẳng. Nếu thấy các đường bị cong, méo, mờ hoặc có vùng tối, đó có thể là dấu hiệu của tổn thương hoàng điểm. Đây là cách đơn giản giúp phát hiện sớm vấn đề ở thị lực trung tâm.
Nhờ sự phát triển của khoa học và công nghệ, ngày nay có nhiều phương pháp điều trị bệnh hoàng điểm hiệu quả. Mục tiêu chính là giảm sưng, kiểm soát nguyên nhân và bảo vệ thị lực lâu dài. Tùy nguyên nhân và mức độ bệnh, bác sĩ có thể chỉ định một hoặc kết hợp nhiều phương pháp sau.
Đây là phương pháp phổ biến hiện nay. Thuốc được tiêm trực tiếp vào mắt nhằm giảm tình trạng rò rỉ mạch máu và làm giảm sưng tại hoàng điểm. Người bệnh thường cảm thấy hơi khó chịu nhẹ nhưng thủ thuật diễn ra nhanh và được gây tê nên không quá đau.
Trong những trường hợp nhẹ hoặc sau phẫu thuật mắt, thuốc nhỏ mắt chống viêm giúp giảm sưng và cải thiện triệu chứng. Phương pháp này ít xâm lấn và dễ tuân thủ điều trị.
Laser được sử dụng khi có vùng mạch máu rò rỉ kéo dài. Tia laser giúp “hàn kín” vị trí rò dịch, từ đó hạn chế tình trạng phù tái phát và phòng ngừa tình trạng giảm thị lực hiệu quả.
Khi dịch kính kéo căng hoàng điểm hoặc có máu, mô sẹo trong mắt, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật để loại bỏ phần dịch bất thường này. Sau phẫu thuật, cấu trúc mắt ổn định hơn và triệu chứng có thể cải thiện rõ.
Trong trường hợp hoàng điểm bị kéo căng, các bác sĩ sẽ cân nhắc phẫu thuật
Phù hoàng điểm không phải lúc nào cũng nguy hiểm. Ở một số người, tình trạng này có thể xuất hiện do quá trình lão hóa tự nhiên và tiến triển nhẹ, gần như không ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt hằng ngày.
Tuy nhiên, nếu phù hoàng điểm liên quan đến các bệnh lý như tiểu đường hoặc rối loạn tự miễn, mức độ bệnh có thể nặng hơn và cần được theo dõi, điều trị kịp thời để tránh ảnh hưởng đến thị lực.
Trong những trường hợp nặng, nếu không được phát hiện và can thiệp sớm, phù hoàng điểm có thể gây giảm thị lực rõ rệt, thậm chí ảnh hưởng lâu dài đến khả năng nhìn. Ngoài ra, bệnh còn có thể dẫn đến một số biến chứng ở vùng trung tâm võng mạc như tổn thương mô, teo hoàng điểm hoặc hình thành các bất thường khác.
Có thể nói, phù hoàng điểm là bệnh lý mặc dù nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Nhờ các phương pháp chẩn đoán hiện đại và phác đồ điều trị ngày càng hiệu quả, người bệnh có thể cải thiện thị lực và duy trì chất lượng cuộc sống ổn định.
BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG
Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.
Cận thị bẩm sinh có thể gây ra các nguyên nhân như do di truyền, sinh non hay có các bệnh lý bất thường về mắt như tăng nhãn áp,...
