Phương pháp chọc hút bằng kim nhỏ FNA trên bệnh tuyến nước bọt

Ngày: 08/05/2021

Phương pháp tế bào học chọc hút bằng kim nhỏ FNA áp dụng trong chẩn đoán bệnh lý u tuyến nước bọt được đánh giá là phương pháp hiệu quả do có độ chính xác trên 85%, với giá trị tiên đoán dương từ 61%, giá trị tiên đoán âm 94-99%. FNA đã giúp chọn lọc đúng các trường hợp cần phẫu thuật, giảm hơn phân nửa số trường hợp phải mổ, đồng nghĩa với việc tiết giảm phí tổn điều trị.

Chọc hút bằng kim nhỏ FNA là gì ?

Đây là phương pháp dùng kim nhỏ chọc qua da vào khối u tuyến nước bọt cũng như các khối u dưới da khác ( u phần mềm, tuyến giáp, hạch, vú…) để lấy bệnh phẩm làm xét nghiệm tế bào học, nhằm xác định bản chất khối u trước khi bác sĩ lâm sàng quyết định kế hoạch điều trị khối u của bệnh nhân.

Kỹ thuật FNA tuyến giáp thực hiện như thế nào?

Kỹ thuật FNA tuyến nước bọt có thể thực hiện dễ dàng trong 1 phòng khám thông thường đối với các cục tuyến sờ thấy được. Đối với các cục quá nhỏ khó sờ thấy thì phải thực hiện FNA dưới hướng dẫn siêu âm. 

Một ưu thế rất lớn của phương pháp này là thủ thuật làm dưới hướng dẫn của siêu âm nên việc chọc kim vào khối u được thực hiện chính xác. Điều đó đồng nghĩa với việc bệnh nhân đỡ đau, giảm thiểu tối đa biến chứng chảy máu và lấy được bệnh phẩm tại vị trí tổn thương nghi ngờ. Nhờ đó, các nhà giải phẫu bệnh sẽ đọc bản chất khối u chính xác hơn việc không thực hiện thủ thuật dưới hướng dẫn của siêu âm.

Kỹ thuật được thực hiện như sau:

  • Dùng kim 22 – 26 Gauge, tốt nhất là kim 25G 
  • Không cần gây tê tại chỗ lấy ít nhất 3 lần để tránh âm tính giả
  • Dưới hướng dẫn của siêu âm kim song song hay vuông góc mặt phẳng đầu dò
  • Lấy mẫu bằng lực hút hay mao dẫn
  • Tế bào lấy ra được trải lên tiêu bản, cố định ngay bằng cồn 95% và nhuộm bằng 

Kỹ thuật FNA tuyến giáp đơn giản, an toàn, không đau đớn

Kỹ thuật FNA tuyến giáp đơn giản, an toàn, không đau đớn

Chọc hút bằng kim nhỏ FNA được chỉ định và chống chỉ định trong trường hợp nào?

Chỉ định

  • Đối với tất cả các tổn thương u hay dạng u
  • Chọc hút nang khi có chỉ định
  • Chọc hút mủ làm kháng sinh đồ và điều trị nội khoa

Chống chỉ định

  • U mạch máu
  • Bệnh lý về máu ( giảm tiểu cầu, yếu tố đông máu) 
  • Dùng thuốc kháng đông

Chọc hút bằng kim nhỏ FNA chống chỉ định với u mạch máu

Chọc hút bằng kim nhỏ FNA chống chỉ định với u mạch máu

Kết quả của phương pháp chọc hút bằng kim nhỏ FNA trên bệnh tuyến nước bọt cho biết điều gì?

U lành tính: Hiện diện các đám tế bào biểu mô ống TNB nhỏ đều, đồng dạng và/hoặc tế bào cơ biểu mô nhỏ đều tăng sản mạnh. Nếu kèm thêm yếu tố mô đệm là chất dạng niêm có dạng sợi với các tế bào mô đệm ở chu vi cho hình ảnh “lông chim”; lúc này nghĩ đến u hỗn hợp. Nếu tế bào biểu mô TNB có bào tương nhiều, dạng hạt ái toan kèm theo nhiều lympho bào và/hoặc tế bào của trung tâm mầm của nang lympho; nghĩ đến u Warthin.

U ác tính: Đa số các ca hiện diện các đám tế bào biểu mô TNB nhân lớn không đều, tăng sắc. Tùy theo hướng biệt hóa của tế bào mà sẽ có chẩn đoán theo hướng đó. Nếu các tế bào nhân dị dạng trên có dạng tế bào gai, kèm theo các đám tế bào biểu mô tuyến chế nhày với nhân thường nhỏ đều hoặc hiện diện thêm các tế bào trung gian giữa tế bào gai và tế bào tuyến thì ta nghĩ đến Carcinome nhầy bì. Ở Carcinome bọc dạng tuyến, tế bào u là các tế bào cơ biểu mô đa dạng, bàm quanh các chất đệm đồng nhất, bờ rõ, có dạng khối cầu, hoặc từng dãy. 

Ở Carcinome tế bào nang tuyến, thành phần tế bào u chỉ toàn là các tế bào nang tuyến, với nhân nhỏ đều, đồng nhất, không có sự hiện diện của tế bào biểu mô ống TNB. Đặc biệt ở ca lymphome, trên mẫu phết chỉ toàn các lympho bào, thường ít biệt hóa, tăng sản mạnh và rất đồng nhất. 

Viêm: Đa số tình trạng viêm TNB hiện diện đủ cả hai thành phần tế bào biểu mô TNB nhưng ưu thế là tế bào biểu mô ống TNB trên nền nhiều tế bào viêm mạn tính, từng đám tế bào sợi xen lẫn tế bào viêm. 

Các tình trạng khác

Bệnh lý không u: là các tình trạng tăng sản. Trên phết tế bào học chỉ thấy các đám tế bào biểu mô với nhân vẫn nhỏ đều đồng nhất, tăng sản nhưng ở mức độ vừa, chứa nhiều như trong u. 

Tình trạng u, không rõ lành – ác: do trên phết tế bào học chỉ có tình trạng tế bào biểu mô hoặc tế bào cơ biểu mô tăng sản mạnh, nhưng xét về mặt tế bào học và cấu trúc lại không đưa vào trong bất cứ phân loại nào của cả 2 nhóm u lành và u ác. Điều quan trọng trong chẩn đoán này là bước đầu xác định khối tổn thương này là u của TNB, giúp ích phần lớn cho việc điều trị. 

Các trường hợp chẩn đoán TBH là u ác tính: độ đặc hiệu cao chiếm 89% tuy nhiên độ nhạy chưa cao.

Kết quả của phương pháp chọc hút bằng kim nhỏ FNA trên bệnh tuyến nước bọt cho biết điều gì?

Kết quả của phương pháp chọc hút bằng kim nhỏ FNA trên bệnh tuyến nước bọt cho biết các loại u ác tính, u lành tính hay bị viêm

Bệnh viện Đa khoa Phương Đông - Địa chỉ uy tín chọc hút tế bào khối u bằng kim nhỏ FNA

Bệnh viện Đa khoa Phương Đông với đội ngũ y bác sĩ đầu ngành, hệ thống trang thiết bị công nghệ hiện đại cùng với dịch vụ khám, tư vấn và chữa bệnh toàn diện, chuyên nghiệp, không gian khám chữa bệnh văn minh, lịch sự, an toàn và tiệt trùng tối đa. Khách hàng khi chọn thực hiện các xét nghiệm tại đây có thể hoàn toàn yên tâm về độ chính xác của kết quả xét nghiệm. Để đăng ký khám cũng như sử dụng phương pháp chọc hút bằng kim nhỏ FNA trên bệnh tuyến nước bọt phát hiện tế bào khối u vui lòng liên hệ 1900 1806 để được tư vấn kịp thời.