Rách sụn chêm nguy hiểm như thế nào? Ai dễ bị rách?

Tìm hiểu về sụn chêm

Vị trí của sụn chêm

Khớp gối là một trong những khớp phức tạp và quan trọng nhất của cơ thể, được tạo thành từ ba xương chính: xương đùi (phía trên), xương chày (phía dưới) và xương bánh chè (ở phía trước). Khớp này có nhiệm vụ nâng đỡ toàn bộ trọng lượng cơ thể, giúp ta đứng vững và di chuyển linh hoạt.

Nằm giữa xương đùi và xương chày, sụn chêm giống như một miếng đệm cao su dày và đàn hồi, giúp giảm ma sát và hấp thụ lực khi vận động.

Trong mỗi khớp gối có hai tấm sụn chêm:

• Sụn chêm trong: hình chữ C, nằm ở phía trong khớp.
• Sụn chêm ngoài: hình chữ O, nằm ở phía ngoài khớp.

Mỗi tấm sụn được chia thành ba phần: sừng trước, thân giữa và sừng sau. Ngoài ra, sụn chêm còn có hai bờ: bờ bao khớp (gắn với bao khớp) và bờ tự do (nằm trong khoang khớp) giúp nó cố định vững chắc trong đầu gối và hoạt động nhịp nhàng khi ta di chuyển.

Vai trò của sụn chêm

Sụn chêm đóng vai trò như “bộ giảm xóc” tự nhiên của khớp gối, giúp khớp vận hành trơn tru và bền bỉ dù phải chịu tải trọng lớn mỗi ngày. Cụ thể, theo các bác sĩ chuyên khoa Cơ xương khớp, bộ phận này đóng vai trò quan trọng trong:

• Phân tán đều lực lên khớp gối, giảm áp lực tập trung vào một điểm.
• Giữ khớp gối ổn định, tránh trượt hoặc lệch.
• Hấp thụ chấn động khi chạy, nhảy hoặc mang vác nặng.
• Hỗ trợ bôi trơn khớp, nhờ giúp phân tán đều dịch khớp nuôi dưỡng mô sụn.
• Bảo vệ màng hoạt dịch và bao khớp, ngăn chúng bị kẹt vào khe khớp.

Khi sụn chêm bị rách hoặc tổn thương, khả năng vận động của khớp gối suy giảm rõ rệt. Người bệnh có thể bị đau, sưng, kẹt khớp, thậm chí gặp khó khăn trong việc đi lại hay vận động hằng ngày.

Xem thêm: Viêm màng hoạt dịch là gì? Có chữa trị được không?

Sụn chêm có thể bị rách gây đau, sưng và khiến người bệnh không đi lại được

Rách sụn chêm là gì?

Như đã nhắc đến ở trên, sụn chêm là lớp đệm nằm giữa hai đầu xương của khớp gối, có nhiệm vụ giúp khớp vận động êm ái, giảm ma sát và phân tán lực khi cơ thể di chuyển. Khi lớp sụn này bị tổn thương – nứt, rách hoặc bong khỏi vị trí ban đầu thì gọi là rách sụn chêm.

Tình trạng này thường xảy ra khi bạn xoay hoặc gập gối đột ngột trong lúc đang chịu lực, chẳng hạn như khi chạy, nhảy, đổi hướng nhanh hay chơi thể thao (đặc biệt là bóng đá, cầu lông, bóng rổ...). Tuy nhiên, rách sụn chêm cũng có thể gặp ở người trung niên hoặc cao tuổi do sụn bị thoái hóa theo thời gian, trở nên giòn và dễ rách hơn.

Tùy mức độ tổn thương, người bệnh có thể chỉ bị đau nhẹ thoáng qua hoặc gặp các triệu chứng nghiêm trọng hơn. Nhìn chung, rách sụn chêm không chỉ gây đau và khó chịu mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận động hằng ngày. Nếu không điều trị đúng cách, phần sụn bị tổn thương có thể dẫn đến thoái hóa khớp gối sớm, khiến việc điều trị sau này trở nên phức tạp và tốn kém hơn.

Xem thêm: Thoái hóa khớp gối nên ăn gì và kiêng ăn gì?

Ai dễ bị rách sụn chêm?

Bất thường có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng nguyên nhân và đặc điểm thường khác nhau giữa nhóm người trẻ và nhóm người lớn tuổi:

• Người dưới 40 tuổi: Ở nhóm này, sụn chêm bị rách thường do chấn thương. Tình huống phổ biến là khi đầu gối bị xoắn hoặc gập đột ngột trong lúc chơi thể thao như bóng đá, bóng rổ, cầu lông... hoặc khi bị ngã, tai nạn giao thông.
• Người trên 40 tuổi: Với đối tượng thuộc nhóm tuổi này sụn chêm bắt đầu thoái hóa theo thời gian nên mất tính đàn hồi, trở nên giòn và dễ tổn thương hơn. Vì vậy, chỉ cần những động tác rất nhẹ như đứng dậy sau khi ngồi xổm, xoay người nhanh hay bước lên bậc cao cũng có thể khiến sụn bị rách.

Triệu chứng nhận biết rách sụn chêm

Triệu chứng của rách sụn chêm có thể khác nhau tùy vào mức độ tổn thương, nhưng thường bao gồm một hoặc nhiều dấu hiệu sau:

• Nghe hoặc cảm thấy tiếng “bốp” trong khớp gối tại thời điểm bị thương.
• Đau nhói vùng gối, đặc biệt khi vặn, xoay hoặc gập duỗi chân.
• Sưng, căng tức hoặc cứng khớp gối sau vài giờ hoặc vài ngày.
• Khó duỗi hoặc gập thẳng chân hoàn toàn, cảm giác “kẹt khớp” khi cử động.
• Khớp gối kêu lục cục hoặc “khóa cứng” không duỗi được.
• Cảm giác gối yếu, lỏng lẻo, như sắp “rụng rời” khi đi lại hoặc leo cầu thang.

Bạn có thể bị sưng đau khớp

Chẩn đoán rách sụn chêm như thế nào

Như cách chẩn đoán các bệnh lý xương khớp khác, các bác sĩ sẽ tiến hành khám lâm sàng và hỏi tình trạng bệnh. Sau đó, bệnh nhân sẽ được yêu cầu thực hiện các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như chụp X Quang, chụp MRI hoặc nội soi khớp gối như sau:

Chụp X-quang

Phim X-quang không thể hiển thị trực tiếp phần sụn vì sụn chêm không có cấu trúc cản tia X. Tuy nhiên, đây vẫn là bước chẩn đoán đầu tiên giúp loại trừ các nguyên nhân khác gây đau gối như gãy xương, trật khớp hay thoái hóa khớp. Ưu điểm của X-quang là nhanh, đơn giản và chi phí thấp, phù hợp để sàng lọc ban đầu.

Chụp cộng hưởng từ (MRI)

MRI là phương pháp hiện đại nhất hiện nay trong chẩn đoán rách sụn chêm. Kỹ thuật này sử dụng từ trường mạnh và sóng radio để tạo ra hình ảnh chi tiết của cả mô xương và mô mềm trong khớp gối.
Nhờ đó, bác sĩ có thể quan sát rõ ràng vị trí, mức độ rách và các tổn thương đi kèm (như dây chằng, sụn khớp). Nhược điểm duy nhất là chi phí cao hơn so với X-quang, nhưng đổi lại cho kết quả chính xác gần như tuyệt đối.

Nội soi khớp gối

Trong một số trường hợp phức tạp, bác sĩ có thể chỉ định nội soi khớp gối – thủ thuật xâm lấn tối thiểu. Qua một vết rạch nhỏ, bác sĩ đưa ống nội soi có gắn camera vào trong khớp để quan sát trực tiếp sụn chêm và các cấu trúc bên trong.
Phương pháp này không chỉ giúp đánh giá chính xác mức độ tổn thương, mà trong nhiều trường hợp còn có thể kết hợp điều trị ngay, ví dụ như cắt bỏ hoặc khâu lại phần sụn bị rách.

Bạn có thể phải nội soi khớp để chẩn đoán các bệnh lý ở khu vực này

Điều trị rách sụn chêm bị rách như thế nào?

Cách điều trị sẽ được bác sĩ chỉ định dựa trên vị trí, kích thước và mức độ rách của sụn. Mỗi trường hợp khác nhau sẽ có hướng xử lý riêng để đạt hiệu quả phục hồi tốt nhất.

Tùy theo vị trí rách của sụn chêm

• Rách sụn chêm vùng có nhiều mạch máu nuôi (vùng bờ ngoài): Đây là vùng có khả năng tự lành tốt. Nếu vết rách nhỏ, bác sĩ thường chỉ định nghỉ ngơi và điều trị bảo tồn, sụn có thể tự liền mà không cần phẫu thuật.
• Rách sụn chêm vùng trung gian: Ở vùng 1/3 giữa của sụn chêm, lượng máu nuôi giảm hơn nhưng vẫn có khả năng hồi phục nếu được điều trị và chăm sóc đúng cách. Trường hợp này có thể cần can thiệp y tế nhẹ để hỗ trợ liền sụn nhanh hơn.
• Rách sụn chêm vùng vô mạch (vùng bờ trong): Đây là vùng không có mạch máu nuôi, nên khả năng tự phục hồi gần như không có. Khi bị rách ở vị trí này, phần sụn tổn thương thường phải được phẫu thuật cắt bỏ hoặc khâu lại để tránh làm ảnh hưởng đến vận động khớp gối.

Hai hướng điều trị phổ biến

Không phải trường hợp nào bị rách sụn chêm cũng cần phẫu thuật, với các ca bệnh nhẹ. bệnh nhân chỉ cần điều trị hỗ trợ, cụ thể như sau:

Điều trị không phẫu thuật 

Phù hợp với trường hợp rách nhẹ, không gây đau nhiều và khớp vẫn vận động bình thường. Bác sĩ có thể yêu cầu bệnh nhân thực hiện theo các phương pháp sau:

• Chườm đá giảm sưng đau.
• Băng cố định gối để hạn chế di chuyển.
• Nghỉ ngơi, tránh vận động mạnh như leo cầu thang, chạy nhảy.
• Dùng thuốc giảm viêm, giảm phù nề theo hướng dẫn.

Cách điều trị này không những hỗ trợ giảm nhẹ triệu chứng mà còn tạo điều kiện cho sụn chêm tự phục hồi tự nhiên.

Điều trị bằng phẫu thuật

Khi phần sụn rách quá lớn, bác sĩ sẽ cân nhắc can thiệp phẫu thuật. Khi đó, bác sĩ sẽ tiến hành:

• Cắt bỏ một phần sụn chêm bị rách.
• Khâu lại sụn chêm (nếu phần rách nằm ở vùng có thể lành).
• Cắt toàn bộ sụn chêm trong trường hợp tổn thương nặng, không thể bảo tồn.

Xem thêm: Thoái hoá khớp gối và điều trị bằng phẫu thuật nội soi khớp 

Sau phẫu thuật, bệnh nhân cần nghỉ ngơi, hạn chế vận động để sụn có thời gian hồi phục. Khi khớp đã ổn định, bác sĩ sẽ hướng dẫn tập vận động nhẹ nhàng nhằm tránh teo cơ, giúp gối linh hoạt trở lại và sớm quay về sinh hoạt bình thường.

Có thể nói, rách sụn chêm khớp gối là chấn thương khá phổ biến, có thể gặp ở cả người trẻ chơi thể thao lẫn người lớn tuổi do thoái hóa. Mặc dù không đe dọa tính mạng, nhưng nếu chủ quan, chấn thương sụn chêm kéo dài sẽ ảnh