Sán trong mắt: Nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa

Sán trong mắt là như thế nào?

Sán trong mắt là hiện tượng ký sinh trùng hoặc ấu trùng xâm nhập vào các mô, khoang trong mắt. Sau khi đi vào mắt, sán có thể sinh tồn và di chuyển tại nhiều vị trí như dịch kính, màng bồ đào, dưới kết mạc hoặc võng mạc, theo thời gian khiến các cấu trúc mắt bị tổn thương.

Sán trong mắt là tình trạng nhãn cầu bị xâm nhập bởi ký sinh trùng hoặc ấu trùng

Mắt có thể bị tấn công bởi các loại sán dưới đây:

• Ấu trùng sán chó Toxocara: Khi loại ấu trùng này xâm nhập vào mắt có thể dẫn đến viêm võng mạc, thị lực suy giảm với loạt biểu hiện rõ rệt như nhìn mờ kéo dài hoặc mù lòa vĩnh viễn.
• Ấu trùng sán lợn Taenia Solium: Nếu ấu trùng sán lợn xuất hiện ở mắt sẽ dẫn tới nguy cơ mờ mắt, viêm mắt kéo dài hoặc bong võng mạc, tác động tiêu cực đến chức năng thị giác.

Nguyên nhân xuất hiện sán mắt

Dưới đây là những con đường ấu trùng xâm nhập vào cơ thể, làm sán sinh sôi và hoạt động trong mắt:

• Thiếu an toàn vệ sinh thực phẩm: Thịt, cá ốc, rau củ quả không được làm sạch hoặc chín kỹ vẫn có thể tồn tại ấu trùng sán. Khi đi vào cơ thể, chúng đi theo đường máu di chuyển qua thành ruột đến nhãn cầu, ký sinh và gây hại tại các mô mắt.
• Tiếp xúc với phân động vật nhiễm sán: Chó, mèo là những vật chủ trung gian ưa thích của một số loại sán, đặc biệt sán chó Toxocara. Sau khi tiếp xúc với phân động vật, đưa tay dụi mắt khi chưa vệ sinh sạch sẽ giúp ấu trùng xâm nhập và gây viêm nhiễm.

Mất an toàn vệ sinh thực phẩm hoặc nhiễm sán qua phân động vật là nguyên nhân gây bệnh hàng đầu

Dấu hiệu nhận biết sán trong mắt

Một khi ấu trùng sán xâm nhập vào đến nhãn cầu sẽ sản sinh, giải phóng độc tố làm tổn thương cấu trúc mắt. Loạt biểu hiện người bệnh có thể gặp phải bao gồm:

• Giãn nở mạch máu bên dưới kết mạc, khiến mắt chuyển sang màu đỏ hồng.
• Mắt đỏ, cảm giác đau sâu trong hốc mắt dẫn đến khó chịu kéo dài.
• Tầm nhìn bị cản trở như có bóng mờ, điểm đen di chuyển quanh tầm nhìn.
• Cảm thấy có vật thể lạ đang di chuyển bên trong hốc mắt.
• Triệu chứng của viêm mắt như mắt khó khăn khi mở, sưng, đau, phù mí mắt.
• Chóng mặt, nhức đầu khó chịu.
• Soi mắt qua gương nhìn thấy vật thể nhỏ đang di chuyển bên trong nhãn cầu.

Cách nhận biết tình trạng mắt bị nhiễm ký sinh trùng

Hệ lụy khi sán ở trong mắt

Sán trong mắt không chỉ gây ra những vấn đề khó chịu tại chỗ mà còn tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm, cần được phát hiện và điều trị trong thời gian sớm. Chủ quan kéo dài có thể dẫn đến những hậu quả dưới đây:

Giảm thị lực

Đến một thời điểm nhất định, sán mắt phát triển làm tầm nhìn người bệnh bị cản trở, mờ nhòe khó chịu. Sự hoạt động của ấu trùng còn gây viêm, chỉ số bạch cầu ái toan mạch máu mắt tăng cao.

Tùy thuộc vào từng vị trí sán khu trú, bệnh nhân sẽ đối mặt với vấn đề khô mắt, đau mắt, nổi u hạt hoặc nhìn mờ. Nghiêm trọng hơn sẽ phá hủy dây thần kinh thị giác, thủy tinh thể, võng mạc, dẫn đến loạt bệnh lý nghiêm trọng như viêm thần kinh giác mạc, viêm màng bồ đào, áp xe thủy tinh thể.

Nguy cơ viêm mắt mạn tính

Khi sán ký sinh trong mắt, có thể liên tục kích hoạt phản ứng viêm nhằm chống lại tác nhân lạ xâm nhập. Điều này khiến tình trạng viêm kéo dài làm các mô mắt bị tổn thương, làm gia tăng nguy cơ hình thành và tái phát nhiều lần nhóm bệnh lý viêm kết mạc, viêm màng bồ đào.

Vật ký sinh trùng không được loại bỏ sớm có thể gây ra viêm mắt mạn tính

Lây nhiễm sang hệ thần kinh trung ương

Một số loại sán có khả năng di chuyển, tấn công sang hệ thần kinh trung ương và xâm nhập vào não. Người bệnh khi này phải đối mặt với loạt biến chứng thần kinh nặng nề như rối loạn y thức, co giật, hôn mê, viêm màng não, đe dọa đến tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.

Phương pháp chẩn đoán sán trong mắt

Nếu nhận thấy các triệu chứng nghi ngờ mắc sán mắt, người bệnh cần nhanh chóng thăm khám Nhãn khoa để được chẩn đoán nguyên nhân và đánh mức độ nhiễm bệnh. Bác sĩ sẽ kết hợp thăm khám lâm sàng với các phương pháp cận lâm sàng chuyên sâu như:

• Soi đáy mắt kiểm tra sự hiện diện của ấu trùng sán cùng các tổn thương bất thường khác tại cấu trúc.
• Siêu âm nhãn cầu truy tìm vị trí sán ký sinh trong mắt.
• Xét nghiệm máu xác định kháng thể cũng như các dấu hiệu nhiễm ký sinh trùng trong cơ thể. Đồng thời phân biệt sán mắt với các bệnh lý có triệu chứng tương tự khác.

Các biện pháp chẩn đoán vị trí, mức độ tổn thương mắt do ấu trùng

Biện pháp phòng ngừa sán mắt

Nhãn cầu là một phần quan trọng của cơ thể, ảnh hưởng đến phần lớn chất lượng sinh hoạt thường ngày. Để giảm thiểu tối đa biến chứng nguy hại do sán mắt gây ra, mỗi cá nhân cần chủ động áp dụng các biện pháp phòng ngừa toàn diện hàng ngày như sau:

• Tuân thủ nguyên tắc ăn chín uống sôi, đặc biệt với những thực phẩm có nguy cơ nhiễm sán cao như cua, ốc, thịt, cá hoặc rau sống.
• Vệ sinh tay sạch sẽ đều đặn hàng ngày với xà phòng, dung dịch sát khuẩn trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
• Hạn chế đưa tay lên mắt khi chưa được làm sạch định kỳ, giảm thiểu con đường cho ấu trùng xâm nhập trực tiếp.
• Vệ sinh môi trường sống sạch sẽ, đặc biệt phân động vật cần được thu gom và xử lý sớm.
• Tẩy giun định kỳ theo khuyến nghị của Bộ Y tế, trung bình 6 tháng/lần để giảm nguy cơ lây nhiễm chéo.
• Định kỳ tái khám sức khỏe mắt với nhóm đối tượng nguy cơ cao hoặc ngay khi có biểu hiện bất thường ở mắt.

Các cách phòng ngừa sán mắt xâm nhập và gây hại

Sán trong mắt là tình trạng nhiễm ký sinh trùng nguy hiểm, có thể tổn thương nghiêm trọng đến cấu trúc nhãn cầu và làm suy giảm sức khỏe tổng thể nếu không được phát hiện sớm. Vậy nên ngay khi xuất hiện các biểu hiện bất thường, bệnh nhân cần nhanh chóng thăm khám để được điều trị, hạn chế tối đa biến chứng nguy hiểm xảy ra.