Giảm nguy cơ can thiệp phẫu thuật nhờ kỹ thuật tiêm ethanol qua da

Nguyễn Phương Thảo

27-05-2026

goole news
16

Không phải mọi tổn thương hay khối u đều cần can thiệp phẫu thuật. Với sự phát triển của y học can thiệp hiện đại, kỹ thuật tiêm ethanol qua da đang trở thành giải pháp điều trị ít xâm lấn, giúp xử lý tổn thương hiệu quả mà vẫn hạn chế nguy cơ phẫu thuật mở. Phương pháp này được ứng dụng trong nhiều bệnh lý như nang tuyến giáp, u gan, dị dạng nang hay một số tổn thương lành tính khác.

Tiêm ethanol qua da là gì? 

Tiêm ethanol qua da (Percutaneous Ethanol Injection – PEI) là phương pháp điều trị ít xâm lấn, trong đó bác sĩ sử dụng kim chuyên dụng đưa trực tiếp cồn ethanol tinh khiết, vô trùng vào bên trong khối u dưới hướng dẫn của siêu âm hoặc chẩn đoán hình ảnh. Kỹ thuật này thường được ứng dụng trong điều trị một số khối u, đặc biệt là ung thư gan giai đoạn sớm và các tổn thương lành tính tại tuyến giáp.

Phương pháp tiêm ethanol qua da dưới hướng dẫn siêu âmPhương pháp tiêm ethanol qua da dưới hướng dẫn siêu âm

Cơ chế hoạt động của phương pháp PEI dựa trên khả năng làm mất nước tế bào của ethanol. Khi được tiêm vào khối u, cồn sẽ phá hủy màng tế bào, làm đông vón protein nội bào và khiến tế bào khối u nhanh chóng hoại tử. Nhờ đó, kích thước khối u có thể được kiểm soát hoặc thu nhỏ đáng kể sau điều trị.

Mặc dù trong một số trường hợp cần thực hiện nhiều lần để đạt hiệu quả tối ưu, nhưng phương pháp này được đánh giá mang lại hiệu quả tốt đối với các khối u nhỏ, có ranh giới rõ ràng và chưa xâm lấn rộng. Đồng thời, PEI cũng giúp hạn chế tổn thương đến các mô lành xung quanh.

Quy trình thực hiện tiêm ethanol qua da như thế nào? 

Quá trình này thường mất từ 15 đến 30 phút tùy thuộc vào vị trí và độ phức tạp của tổn thương.

Bước 1: Định vị và chuẩn bị vùng can thiệp

  • Bệnh nhân được bố trí nằm trên bàn can thiệp. Tư thế nằm ngửa hoặc nằm nghiêng tùy thuộc vào vị trí tổn thương để có đường chọc kim ngắn và an toàn nhất.
  • Bác sĩ sử dụng máy siêu âm để khảo sát lại, xác định chính xác vị trí khối u/nang, đánh giá các mạch máu xung quanh và lựa chọn đường chọc kim tốt nhất.
  • Sát khuẩn rộng vùng da chọc kim bằng dung dịch sát khuẩn (Betadine, cồn sinh lý) và trải săng vô khuẩn.

Bước 2: Gây tê

  • Bác sĩ tiến hành gây tê tại chỗ theo từng lớp (từ da, tổ chức dưới da, cơ, cho đến bao gan/bao tuyến giáp) bằng Lidocain để giảm thiểu đau đớn cho bệnh nhân. Bệnh nhân hoàn toàn tỉnh táo trong suốt quá trình thực hiện.

Bước 3: Chọc kim dưới hướng dẫn hình ảnh

  • Bác sĩ quan sát liên tục trên màn hình siêu âm (hoặc CT) và đưa kim xuyên qua da, đi vào đúng tâm của khối u hoặc nang.
  • Sự hướng dẫn của hình ảnh theo thời gian thực giúp kim không đâm nhầm vào các mạch máu lớn hay cơ quan lân cận.

Kim tiêm ethanol qua da (PEIT) congKim tiêm ethanol qua da (PEIT) cong, được nối với ống tiêm thông qua một ống nối dài, được chế tạo đồng trục trong một kim tiêm bọc ngoài. 

Lưu ý: Đầu kim PEIT được uốn cong theo hình lưỡi câu.

Bước 4: Bơm cồn tuyệt đối (Ethanol)

Bác sĩ bơm từ từ cồn tuyệt đối vào trung tâm tổn thương. Thể tích cồn được bơm vào được tính toán kỹ lưỡng dựa trên thể tích của khối u/nang. Thông thường:

  • Với u gan: Lượng cồn thường bằng hoặc ít hơn thể tích khối u một chút. Cồn sẽ lan tỏa, làm tổ chức u trắng xóa trên màn hình siêu âm.
  • Với nang tuyến giáp: Lượng cồn thường bằng khoảng 30% - 50% lượng dịch vừa hút ra.

Bệnh nhân có thể cảm thấy rát buốt, căng tức hoặc đau nhói nhẹ tại vị trí tiêm hoặc lan ra xung quanh khi bơm cồn. Cảm giác này là bình thường và thường diễn ra trong thời gian ngắn.

Bước 6: Rút kim và Cầm máu

  • Sau khi bơm đủ lượng cồn, kim được rút ra nhanh chóng.
  • Bác sĩ hoặc điều dưỡng sẽ dùng gạc vô khuẩn ép chặt lên vị trí chọc kim trong khoảng 5-10 phút để cầm máu và ngăn cồn trào ngược ra cơ, da (có thể gây đau và tổn thương mô mềm).
  • Băng dán vị trí chọc kim.

Giai đoạn hậu phẫu

  • Bệnh nhân nằm nghỉ tại giường, được theo dõi sát các chỉ số sinh tồn (mạch, huyết áp, nhịp thở) và tình trạng ổ bụng/cổ trong vòng 2 - 4 tiếng đầu để phát hiện sớm các biến chứng (chảy máu, phản ứng với cồn).
  • Một số triệu chứng phụ thường gặp và sẽ tự hết như đau nhẹ tại chỗ, sốt nhẹ, cảm giác hơi say hoặc mệt mỏi. Bác sĩ có thể kê thêm thuốc giảm đau nếu cần.
  • Nếu không có bất thường, bệnh nhân có thể xuất viện trong ngày hoặc ngày hôm sau.
  • Bệnh nhân sẽ được hẹn tái khám lại sau 1 tháng, 3 tháng... để đánh giá mức độ hoại tử của khối u/nang. Nếu u chưa hoại tử hoàn toàn, có thể cần tiêm bổ sung các lần tiếp theo.

Tiêm ethanol qua da dành cho đối tượng nào? 

Tiêm ethanol qua da là phương pháp can thiệp ít xâm lấn, thường được áp dụng trong điều trị một số trường hợp ung thư gan, đặc biệt là ung thư gan nguyên phát ở giai đoạn sớm. Tuy nhiên, không phải bệnh nhân nào cũng phù hợp để thực hiện kỹ thuật này. Việc chỉ định cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá kỹ lưỡng dựa trên tình trạng khối u và chức năng gan của người bệnh.

Những bệnh nhân có tổn thương gan nặng hoặc xuất hiện dấu hiệu suy gan mạn tính thường không được khuyến khích thực hiện thủ thuật, do nguy cơ biến chứng và hiệu quả điều trị có thể bị ảnh hưởng. Bên cạnh đó, tiêm ethanol qua da đạt hiệu quả tốt nhất đối với các khối u gan có kích thước nhỏ, ranh giới rõ ràng và chưa xâm lấn rộng.

Phương pháp này thường được chỉ định trong các trường hợp:

  • Khối u gan có đường kính nhỏ hơn 3cm
  • Khối u khu trú, có ranh giới rõ ràng
  • Ung thư gan nguyên phát ở giai đoạn sớm
  • Người bệnh không đủ điều kiện phẫu thuật hoặc không thể can thiệp bằng các phương pháp xâm lấn lớn hơn

Ngược lại, một số trường hợp có thể không phù hợp với phương pháp tiêm ethanol qua da như:

  • Khối u đã vỡ hoặc lan rộng sang các mô lân cận
  • Bệnh nhân có nhiều khối u trong gan
  • Người bệnh bị suy giảm chức năng gan nghiêm trọng
  • Trường hợp ung thư gan di căn hoặc ung thư thứ phát tại gan

Trên thực tế, tiêm ethanol qua da được đánh giá mang lại hiệu quả cao hơn ở bệnh nhân ung thư gan nguyên phát giai đoạn sớm. Mặc dù phương pháp này từng được áp dụng trong điều trị ung thư gan thứ phát hoặc di căn gan, tuy nhiên tỷ lệ đáp ứng thường thấp hơn so với các trường hợp u gan nguyên phát khu trú.

Nhờ ưu điểm ít xâm lấn, thời gian thực hiện nhanh và khả năng bảo tồn nhu mô gan lành, tiêm ethanol qua da hiện vẫn là một trong những giải pháp điều trị được cân nhắc cho các bệnh nhân ung thư gan phù hợp chỉ định.

Xem thêm:

Rủi ro và lợi ích khi tiêm ethanol qua da

Lợi ích 

Tiêm ethanol qua da là phương pháp can thiệp ít xâm lấn được ứng dụng trong điều trị một số khối u, đặc biệt là ung thư gan kích thước nhỏ. Kỹ thuật này giúp phá hủy tế bào khối u bằng cách đưa cồn tuyệt đối trực tiếp vào vị trí tổn thương, từ đó hạn chế sự phát triển của tế bào bệnh.

Một trong những ưu điểm nổi bật của PEI là giúp người bệnh tránh được nhiều tác dụng phụ thường gặp của hóa trị. Với những khối u nhỏ, khu trú rõ ràng và dễ tiếp cận, phương pháp này có thể mang lại hiệu quả điều trị tích cực. Ngoài ra, chi phí thực hiện thường thấp hơn đáng kể so với phẫu thuật, hóa trị hoặc xạ trị, giúp giảm áp lực tài chính cho người bệnh.

Bên cạnh đó, PEI còn có ưu điểm là thời gian thực hiện nhanh và khả năng hồi phục tương đối tốt. Người bệnh thường không cần nằm viện quá lâu và có thể sớm quay trở lại sinh hoạt thường ngày.

Rủi ro

Mặc dù mang lại nhiều lợi ích trong điều trị, tiêm ethanol qua da vẫn có thể gây ra một số tác dụng phụ và biến chứng nhất định. Nguy cơ biến chứng thường phụ thuộc vào vị trí khối u, kích thước tổn thương, tình trạng sức khỏe của người bệnh cũng như kỹ thuật thực hiện của bác sĩ.

Một số rủi ro có thể gặp bao gồm:

  • Rò rỉ mật
  • Chảy máu sau can thiệp
  • Viêm đường mật hoặc viêm ống mật

Tuy nhiên, phần lớn biến chứng có thể được kiểm soát nếu người bệnh được thăm khám kỹ lưỡng và thực hiện tại cơ sở y tế có đầy đủ trang thiết bị cùng đội ngũ chuyên môn giàu kinh nghiệm.

Kết luận

Tiêm ethanol qua da là kỹ thuật can thiệp ít xâm lấn mang lại nhiều lợi ích trong điều trị các tổn thương lành tính và một số bệnh lý chọn lọc. Không chỉ giúp giảm nguy cơ phẫu thuật, phương pháp này còn hỗ trợ bảo tồn mô lành, rút ngắn thời gian điều trị và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.

BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG

Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn

 

Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.

28

Bài viết hữu ích?

Đăng ký nhận tư vấn

Vui lòng để lại thông tin và nhu cầu của Quý khách để được nhận tư vấn

19001806 Đặt lịch khám