Trật khớp bàn chân có cách triệu chứng không? Hướng dẫn các bước sơ cứu

Trật khớp bàn chân là gì?

Trật khớp bàn chân là tình trạng các xương tạo thành khớp mu bàn chân bị lệch ra khỏi vị trí bình thường. Đây là một chấn thương phổ biến có thể xảy ra ở nhiều vị trí khác nhau trên bàn chân, bao gồm:

• Trật khớp mu bàn chân: Đây là tình trạng các khớp giữa xương bàn chân và xương ngón chân bị lệch ra khỏi vị trí ban đầu. Mu bàn chân bao gồm ba xương chính đó là xương bắp chân, xương bàn chân nhỏ và xương cổ chân.
• Trật khớp ngón chân: Chấn thương này thường liên quan đến ngón chân thứ hai và thứ ba, trật khớp ngón chân giữa có thể xuất phát từ việc ngón chân bị bóp nén hoặc do va đập.
• Trật khớp cổ chân: Là loại trật khớp phổ biến nhất ở vùng bàn chân, thường do lật cổ chân khi đi lại hoặc vận động.

Cổ chân là khu vực dễ bị trật khớp nhất của bàn chân 

Nhìn chung, trật khớp bàn chân có thể gây ra những thay đổi đáng kể trong cấu trúc của khớp, khiến người bệnh đau đớn, chân sưng to và ảnh hưởng đến khả năng vận động. Trong trường hợp trật khớp phức tạp, có gãy xương thì người bệnh có thể bị tổn thương dây chằng, mạch máu và dây thần kinh bàn chân. 

Để xác định phương hướng điều trị phù hợp, các bác sĩ sẽ yêu cầu bệnh nhân chụp X Quang hoặc chụp cắt lớp vi tính để đánh giá mức độ trật khớp cũng như mức độ tổn thương xương và mô mềm xung quanh. Từ đó, bác sĩ chuyên khoa sẽ đưa ra các phương thức điều trị phù hợp như đeo băng đỡ, đặt lại khớp, phẫu thuật hay dùng thuốc,...

Nguyên nhân trật khớp bàn chân là gì?

Có rất nhiều nguyên nhân có thể khiến bàn chân bị trật khớp, có thể kể đến như:

Chấn thương do vận động

Đây là nguyên nhân chính khiến người bệnh bị trật khớp mu bàn chân. Các tai nạn này thường xuất phát từ việc người bệnh bị té ngã, va chạm mạnh khi chơi các môn thể thao như bóng đá, bóng rổ, chạy bộ hay các động tác xoay người đột ngột. 

Đặc biệt, ngoài trật khớp mu bàn chân, các động tác xoay người đột ngột khi đang di chuyển với tốc độ cao cũng có thể là nguyên nhân gây ra trật cổ chân, trật khớp và các vị trí khác trên bàn chân. 

Cơ bắp và dây chằng yếu

Một số người có cấu trúc xương kém vững chắc như cơ bắp và dây chằng yếu có thể dễ bị trật khớp mu bàn chân hơn. Điều này dễ xảy ra trong các tình trạng cơ bắp không đủ mạnh hoặc không đủ linh hoạt để giữ cho khớp ở trong vị trí bình thường. 

Chơi thể thao quá mức

Nếu bạn có thói quen tập thể thao, đặc biệt là các môn thể thao đối kháng như bóng đá, bóng rổ, cầu lông thì dễ bị trật khớp hơn bình thường. Trong một số trường hợp nếu bạn đã bị trật khớp lần 1 thì càng dễ bị trật khớp trở lại trong tương lai.

Điều trị không đúng cách

Nếu không được nắn chỉnh đúng cách hay phẫu thuật đúng kỹ thuật, người bệnh có thể bị trật khớp sau đó không lâu. 

Các nguyên nhân khác

Nếu bạn mang giày không vừa chân hoặc giày có đế trơn trượt nhiều thì rất dễ bị trật khớp. Đồng thời, những người có tiền sử mắc bệnh về xương khớp như viêm khớp, bệnh gout, thoái hoá khớp,... cũng thuộc nhóm đối tượng nguy cơ cao bị trật khớp. 

Mang giày không vừa chân trong thời gian dài có thể tăng nguy cơ bị trật khớp 

Cách xử lý khi bị trật khớp bàn chân tại nhà

Cách tốt nhất khi bị trật khớp hoặc gặp bất cứ chấn thương nào liên quan là bạn nên đến Bệnh viện để được các bác sĩ chuyên khoa hỗ trợ điều trị. Lưu ý rằng các gợi ý dưới đây chỉ nên được thực hiện nếu bạn đã tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc chuyên gia về xương khớp như sau:

• Dừng mọi hoạt động ngay lập tức để hạn chế tổn thương nặng hơn, tuyệt đối không cố gắng đi lại hoặc vận động chân bị thương
• Kiểm tra chấn thương: Hãy kiểm tra vết thương để đánh giá các triệu chứng nghiêm trọng như đau rát, không thể di chuyển mu bàn châ hay mắc kẹt trong tình trạng trật khớp
• Nâng cao mu bàn chân: Đặt gối dưới mu bàn chân sao cho cao hơn mặt đất 10 - 20 cm và nâng cao mu bàn chân để giảm đau
• Làm dịu cơn sưng và đau: Đặt túi chườm lạnh hoặc túi đá lên vùng bị sưng trong khoảng 15 - 20 phút để giảm sưng và đau. Nếu đau quá mức hoặc có chấn thương nghiêm trọng, bạn nên đến thăm bác sĩ càng sớm càng tốt
• Cố định tạm thời: Dùng băng ép hoặc nẹp tạm thời để cố định vùng bị thương giúp hạn chế chuyển động và giảm đau
• Chườm nóng sau 48 giờ: Bạn có thể sử dụng túi chườm ấm để giãn cơ bắp và giảm đau. Bạn nên nghỉ ngơi và hạn chế vận động cho đến khi cảm thấy khoẻ mạnh hơn và không còn đau. 
• Dùng thuốc giảm đau theo chỉ định của bác sĩ 

Ngoài ra bạn cần lưu ý không nên:

• Dùng dầu nóng, rượu ngâm để xoa bàn chân bị trật: Do cách làm này có thể làm chân bạn tổn thương nặng hơn, gây chảy máu và teo cơ cứng khớp.
• Dùng thuốc lá dân gian đắp vào vùng chấn thương: Bởi phương thức này chưa được kiểm chứng về tính an toàn và hiệu quả.
• Không nên massage hoặc xoa bóp vùng bị thương vì có thể làm tổn thương nặng hơn.

Trật khớp bàn chân bao lâu thì khỏi?

Về cơ bản, quá trình phục hồi khả năng vận động sau khớp cổ chân thường mất từ 6 đến 12 tuần. Tuy nhiên, mốc thời gian này có thể thay đổi tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể và mức độ tổn thương ban đầu.

Với đa số các tổn thương trật khớp bàn chân, người bệnh sẽ trải qua các giai đoạn phục hồi như sau:

• Giai đoạn 1 (1-2 tuần đầu): Giai đoạn viêm cấp tính với triệu chứng đau và sưng phù. Lúc này, người bệnh cần nghỉ ngơi hoàn toàn và áp dụng các biện pháp sơ cứu.
• Giai đoạn 2 (2-6 tuần): Bạn có thể bắt đầu vận động nhẹ nhàng, tập phục hồi chức năng dưới sự hướng dẫn của chuyên gia.
• Giai đoạn 3 (6-12 tuần): Vết thương đã lành lại ở mức độ tương đối, bạn nên dành thời gian tăng cường tập luyện, phục hồi hoàn toàn chức năng vận động.

Để đi lại bình thường, bạn cần ít nhất khoảng 6 tuần 

Phòng ngừa trật khớp bàn chân như thế nào?

Để bảo vệ bản thân khỏi các chấn thương bàn chân, bạn nên chủ động thực hiện theo các biện pháp điều trị dưới đây:

• Lựa chọn giày dép vừa vặn, không đeo giày quá chật hoặc quá rộng. Đồng thời, bạn nên hạn chế đi giày cao gót thường xuyên, đặc biệt khi di chuyển trên địa hình không bằng phẳng; thay giày khi đã cũ
• Tăng cường các bài tập cơ bắp, đặc biệt là cơ quanh khớp cổ chân qua bài tập pilates, yoga hoặc các bài tập kéo giãn cơ chân đều đặn
• Khởi động kỹ trước khi tham gia vận động
• Duy trì cân nặng hợp lý bởi thừa cân có thể làm tăng áp lực lên các khớp ở chân
• Ưu tiên bổ sung canxi, vitamin D để xương chắc khỏe
• Kiểm tra sức khỏe định kỳ
• Vệ sinh nhà cửa sạch sẽ và đảm bảo ánh sáng trong nhà đầy đủ để hạn chế va chạm

Có thể nói, trật khớp bàn chân là một trong số các chấn thương khá phổ biến, có thê xảy ra do nhiều nguyên nhân khác nhau. Để hạn chế gặp phải bất tiện trong sinh hoạt, bạn nên chủ động quan sát các biểu hiện của cơ thể và thăm khám sức khoẻ càng sớm càng tốt.