Trẻ ngủ ngáy: Nguyên nhân, biểu hiện nguy hiểm và điều trị

Trẻ ngủ ngáy là bệnh gì?

Trẻ ngủ ngáy là hiện tượng phát ra âm thanh vô khi khi đang ngủ, do cấu trúc hệ hô hấp rung động do xuất hiện sự cản trở đường thở của cơ thể. Tùy từng thể trạng cụ thể mà tiếng ngáy có mức độ khác nhau, từ nhỏ mềm đến rất to.

Em bé ngủ ngáy khởi phát bởi nhiều nguyên nhân khác nhau, ví như:

• Viêm amidan, viêm VA.
• Vùng họng nổi hạch to, nhiễm trùng đường hô hấp trên.
• Nghẹt mũi do viêm mũi dị ứng, cảm cúm, viêm mũi xoang.
• Dị dạng dẫn đến lệch vách ngăn, polyp mũi.
• Trẻ nhỏ béo phì, thừa cân hoặc sống trong môi trường nhiều khói thuốc lá.
• Tình trạng khác thường trên khuôn mặt như sức vòm miệng, cằm ngắn.
• Đường thở trẻ nhỏ chít hẹp gây ngủ ngáy sinh lý.

Trẻ ngủ ngáy do viêm amidan, nghẹt mũi, lệch vách ngăn hoặc béo phì

Khi nào bé ngủ ngáy đáng lo ngại

Ngủ ngáy là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến mất ngủ, là triệu chứng cảnh bảo chứng ngưng thở khi ngủ. Nếu kéo dài không được điều trị, sức khỏe của trẻ ít nhiều sẽ bị ảnh hưởng.

Phân biệt ngủ ngáy sinh lý và bệnh lý

Ngáy được chia thành 2 dạng, ngủ ngáy sinh lý và ngủ ngáy bệnh lý. Trong đó hiện tượng đến từ sinh lý được đánh giá bình thường, không đáng lo ngại bằng nguyên nhân bệnh lý, cần sớm tìm nguyên nhân và hướng điều trị.

• Sinh lý thường xuất phát từ gỉ mũi hoặc đường thở của trẻ còn nhỏ hẹp, gây ra tình trạng ma sát không khí dẫn đến ngủ ngáy. Khi trẻ lớn dần, khoang mũi rộng ra thì hiện tượng ngủ ngáy sẽ tự động mất đi.
• Bệnh lý nhận định khi trẻ ngủ ngáy to, tần suất 3 lần/tuần hoặc xuất hiện vấn đề ngưng thở khi ngủ. Theo các nghiên cứu thông thường, khi trẻ lớn dần hiện tượng ngủ ngáy sẽ biến mất, âm thanh cũng nhỏ dần.

Ảnh hưởng của ngủ ngáy bệnh lý

Ngủ ngáy bệnh lý thường phát triển kèm theo rối loạn thở khi ngủ hoặc chứng ngưng thở khi ngủ. Trong đó:

• Chứng rối loạn thở khi ngủ (SDB) là tình trạng bé khó thở xuyên suốt thời gian ngủ.
• Chứng ngưng thở khi ngủ (OSA) là hiện tượng lặp đi lặp lại sự tắc nghẽn một phần hoặc toàn phần đường thở.

Nếu đường thở bị gián đoạn trong khi ngủ, cơ thể sẽ nhanh chóng phản ứng lại. Não trẻ sẽ bị kích thích, giảm nồng độ oxy trong máu dẫn đến tỉnh giấc giữa chừng. Tình trạng kéo dài để lại nhiều hệ lụy nghiêm trọng như:

• Trẻ không ngủ đủ giấc dẫn đến ủ rũ, kém tập trung trong học tập vào ban ngày.
• Rối loạn thở làm tăng sản xuất nước tiểu vào ban đêm, khiến trẻ đái dầm.
• Giảm sản xuất hormone tăng trưởng khiến trẻ suy giảm sự phát triển về trí não và thể chất.
• Rối loạn thở làm tăng mức độ đề kháng insulin, mệt mỏi khiến trẻ chán nản với vận động thể chất, dẫn đến béo phì.
• Tăng các nguy cơ bệnh lý tim mạch như huyết áp cao, rối loạn tim mạch khác hoặc các bệnh lý ở phổi.
• Thiếu cung cấp oxy cho máu khiến não giảm khả năng chú ý, đe dọa nguy cơ giảm phát triển trí tuệ.
• Ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ của các trẻ ngủ cùng khác.

Cẩn trọng với những hệ lụy ngủ ngáy do bệnh lý ở trẻ em

Triệu chứng cần thăm khám

Để kịp thời can thiệp và điều trị tình trạng trẻ ngủ ngáy, phụ huynh nên theo dõi tần suất và mức độ âm thanh trẻ phát ra. Nếu nhận thấy các triệu chứng sau, cần nhanh chóng thăm khám:

• Tần suất trẻ ngáy to dày, thở hổn hển và khụt khịt mạnh.
• Đái dầm khi ngủ.
• Có những thay đổi về tâm lý, hành vi như dễ kích động, cáu gắt, buồn ngủ vào ban ngày.

Cách chữa ngáy ngủ cho bé

Điều trị trẻ ngủ ngáy cần phụ thuộc vào nguyên nhân, bác sĩ sẽ cung cấp hướng can thiệp phù hợp:

• Với nguyên nhân do viêm VA, viêm amidan, bệnh nhân được chỉ định điều trị dứt điểm hai bệnh lý này. Trong trường hợp phì đại quá mức, bác sĩ sẽ cân nhắc nạo VA hoặc phẫu thuật.
• Điều trị dứt điểm bệnh lý nhiễm trùng đường hô hấp, viêm mũi xoang, viêm mũi dị ứng.
• Ngủ ngáy do thừa cân, béo phì cần áp dụng các biện pháp giảm cân khoa học, đưa cân nặng về mức lý tưởng.
• Trường hợp trẻ ngủ ngáy do hít phải nhiều khói thuốc lá, phụ huynh trong nhà cần chủ động thay đổi thói quen sinh hoạt, nên bắt đầu cai thuốc.
• Trước khi ngủ nên nhỏ nước muối sinh lý cho trẻ, giúp làm thông thoáng đường thở.
• Nếu nằm ngủ trong phòng bật điều hòa, phụ huynh nên trang bị thêm máy tạo độ ẩm giúp mũi, miệng và họng trẻ không bị khô.
• Chú ý tư thế nằm của trẻ, nên để con nằm nghiêng thay vì nằm ngửa.
• Thay mới, vệ sinh sạch sẽ chăn ga gối đệm cho con hàng đầu, hạn chế các tác nhân làm chít hẹp đường thở.
• Cân bằng chế độ dinh dưỡng phù hợp, nâng cao sức đề kháng phòng ngừa bệnh lý đường hô hấp, cho trẻ dùng các thực phẩm chức năng tăng cường sức đề kháng.
• Khuyến khích con vận động ngoài trời với các bộ môn yêu thích, tốt cho hoạt động của phổi.

Điều trị tình trạng ngủ ngáy ở trẻ em theo nguyên nhân gây bệnh

Trẻ ngủ ngáy có thể do nguyên nhân sinh lý hoặc biểu hiện bệnh lý tiềm ẩn như viêm amidan, viêm VA hoặc chứng ngưng thở khi ngủ. Khi con ngủ, phụ huynh cần chủ động theo dõi sát sao tần suất và mức độ ngáy của trẻ, phát hiện sớm các biểu hiện bất thường và có hướng can thiệp phù hợp.