Tuyến thượng thận là gì? Vai trò của nó đối với sức khỏe

Ngày: 26/02/2021

Tuyến thượng thận là một bộ phận quan trọng của hệ nội tiết. Nó có tác dụng sản sinh ra nhiều loại hormone giúp cân bằng cơ thể. Chính vì vậy, khi bộ phận này gặp vấn đề thì chắc chắn sức khỏe con người sẽ bị ảnh hưởng đáng kể.

Tuyến thượng thận là gì? Có cấu tạo như thế nào

Tuyến thượng thận là bộ phận nằm sâu sau phúc mạc. Đây là tuyến nội tiết có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự sống của cơ thể con người. Cụ thể, nó trực tiếp tiết ra hormone tham gia vào các quá trình chuyển hóa phức tạp. Nhất là hormone catecholamine của tuỷ thượng thận có khả năng điều hoà huyết áp động mạch.

Có hai tuyến thượng thận nằm ở vị trí phía trên mỗi quả thận. Kích thước của mỗi tuyến tương đương với quả óc chó.

Tuyến thượng thận
Vị trí của tuyến thượng thận

Cấu tạo của tuyến thượng thận gồm 2 phần là phần vỏ và phần tủy. Tế bào trong mỗi phần khác nhau sẽ tạo những hormone khác nhau. Cụ thể::

  • Miền vỏ: Gồm lớp cầu, lớp sợi và lớp lưới.
  • Miền tủy: Đây là một bộ phận thuộc hệ thần kinh giao cảm. Nó được coi như hạch giao cảm, bao gồm các noron sau hạch (đã bị biến đổi) chỉ có thân mà lại không có sợi nhánh, trong đó sợi trục được chi phối hoàn toàn bởi các sợi trước hạch của hệ thần kinh giao cảm.

Vai trò của tuyến thượng thận

Vai trò của tuyến thượng thận là gì? Theo nghiên cứu từ Y học hiện đại, đây là bộ phận tiết ra loạt hormone cân bằng cơ thể. Đơn cử như những hormone có tác dụng chống lại stress hay điều tiết huyết áp...

Tuyến thượng thận tiết ra hormone adrenalin và cortisol. Đây là hai loại hormone đóng vai trò đặc biệt quan trọng giúp giảm căng thẳng, stress cho con người. Nếu như adrenalin hoạt động trong thời gian tương đối ngắn thì cortisol lại có khả năng kiểm soát stress lâu dài.

Ban đầu, tuyến thượng thận chỉ tiết ra hormone adrenalin để làm giảm căng thẳng ngay tức thời đồng thời làm tăng nhịp tim và cả huyết áp. Tiếp đó, bộ phận này lại tiết ra khá nhiều cortisol để kiểm soát chứng stress lâu dài.

Cũng giống như adrenalin, cortisol cũng có xu hướng tăng lượng đường huyết thông qua khả năng điều khiển toàn bộ quá trình chuyển hóa các nhiên liệu không có đường như acid amin thành glucose. Đáng chú ý, loại hormone này còn đóng vai trò quan trọng thiết yếu trong quá trình điều khiển hoạt động của hệ thống miễn dịch của cơ thể con người.

Tuyến thượng thận
Tuyến thượng thận tiết ra hormone cortisol

Ngoài ra, tuyến thượng thận cũng tiết ra hormone dehydroepiandrosterone (DHEA) và cả aldosterone. Trong đó:

  • DHEA: Góp phần vào sự điều tiết cơ thể, chẳng hạn như giúp tăng cường và sửa chữa những phân tử protein có trong mô tế bào, nhất là cơ. Hormone này còn tham gia vào quá trình hàn gắn lại các mô tế bào sau khi chúng bị đứt gãy do chấn thương hoặc viêm nhiễm. Thêm vào đó DHEA cũng có thể chuyển hoá thành các hormone, ví dụ như testosterone và oestrogen.
  • Aldosterone: Là loại hormone tham gia vào quá trình điều khiển các chất khoáng có trong cơ thể con người. Đồng thời giúp bảo vệ và duy trì lượng sodium, kích thích suy giảm kali cùng những hoạt động khác giúp bảo toàn lượng chất lỏng và huyết áp.

Các bệnh lý liên quan đến tuyến thượng thận

Như vậy, tuyến thượng thận đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với sức khỏe con người. Nếu cơ quan này không hoạt động hoặc hoạt động một cách không bình thường thì có thể là nguyên nhân dẫn tới nhiều loại bệnh tật.

Tuyến thượng thận
Tuyến thượng thận nếu không hoạt động bình thườn có thể gây nên bệnh Addison

Các bệnh có liên quan đến hoạt động của tuyến thượng thận gồm:

  • Bệnh Addison: Là một loại bệnh rối loạn hiếm gặp, có thể gặp ở bất kỳ giới tính, độ tuổi nào . Bệnh Addison sẽ hình thành và phát triển khi vỏ thượng thận không thể sản xuất đủ hormone cortisol và cả aldosterone.
  • Ung thư tuyến thượng thận: Là một loại bệnh ung thư xâm lấn rất hiếm gặp. Các khối u tại tuyến thượng thận sẽ có xu hướng lan sang nhiều cơ quan khác, qua đó gây ra những tác hại xấu cho cơ thể con người do lượng hormone mà chúng sản xuất ra đã dư thừa quá nhiều.
  • Hội chứng Cushing: Là loại bệnh không mấy phổ biến. Nó trái ngược hoàn toàn với bệnh Addison. Hội chứng Cushing xuất hiện khi tuyến thượng thận sản xuất quá mức hormone cortisol. Trên thực tế, có rất nhiều nguyên nhân có thể gây ra chứng rối loạn này. Chẳng hạn như lúc một người đang có khối u ở tuyến thượng thận hoặc là tuyến yên.
  • Bệnh tăng sản thượng thận bẩm sinh: Đây là bệnh di truyền, được đặc trưng bởi việc tuyến thượng thận sản sinh cortisol ở mức thấp. Nó phổ biến nhiều ở những người có nồng độ aldosterone thấp. Đây là loại hormone giúp duy trì sự cân bằng của muối và nước.

Vừa rồi là những thông tin quan trọng về tuyến thượng thận và một số bệnh lý liên quan đến bộ phận này. Hãy thăm khám bác sĩ ngay nếu như bạn có bất cứ dấu hiệu nào cho thấy sự bất ổn về nội tiết hay bất cứ vấn đề nào khác của cơ thể.