Ung thư buồng trứng tái phát: Dấu hiệu nhận biết và cách điều trị

Tỷ lệ ung thư buồng trứng tái phát hiện nay

Theo MyOvarianCancerTeam - Chuyên trang dành cho phụ nữ mắc K buồng trứng, ước tính có khoảng 70 - 80% người mắc ung thư buồng trứng tái phát sau điều trị ban đầu. Nhóm yếu tố nguy cơ gây phát sinh tương đối đa dạng, nhưng điển hình nhất bao gồm loại ung thư, giai đoạn bệnh và kết quả can thiệp.

Một thống kê từ Liên minh Nghiên cứu Ung thư Buồng trứng (OCRA) chỉ ra, tỷ lệ tái phát K Buồng trứng ở từng giai đoạn dao động như sau:

• Giai đoạn 1: Tỷ lệ tái phát 10 - 20% sau 5 năm
• Giai đoạn 2: Tỷ lệ tái phát 30 - 40% sau 5 năm 
• Giai đoạn 3: Tỷ lệ tái phát 60 - 80% sau 5 năm
• Giai đoạn 4: Tỷ lệ tái phát >90% sau 5 năm

Tỷ lệ tái phát ung thư buồng trứng có thể tăng cao nếu phát hiện ở giai đoạn muộn và không đáp ứng với liệu pháp ban đầu

Tiến sĩ Katherine Mager (Roswell Park Comprehensive Cancer Center - Mỹ) cho biết ung thư buồng trứng thuộc nhóm ung thư phụ khoa có mức độ ác tính cao. Phác đồ điều trị ban đầu thông thường là hoá trị, phẫu thuật hoặc kết hợp cả hai nhằm loại bỏ sự hiện diện của ung thư. Nếu bệnh nhân phát hiện sớm, độ ác tính thấp, kết quả can thiệp tốt thì khả năng tái phát rất nhỏ, và ngược lại.

K buồng trứng tái phát là một tình huống xấu không ai mong muốn gặp phải, và cũng không phải tất cả người từng mắc bệnh đều sẽ tái phát. Bệnh nhân sau khi kết thúc phác đồ ban đầu cần chủ động theo dõi sức khoẻ, tái khám định kỳ với bác sĩ, giảm thiểu tối đa nguy cơ bệnh quay trở lại.

Các cơ quan bị ảnh hưởng khi ung thư buồng trứng tái phát

Khi bệnh quay trở lại, điều này có nghĩa là các tế bào ung thư đã phát triển trở lại sau khi điều trị ban đầu. Khi tái phát, ung thư có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác nhau trong cơ thể, vì các tế bào ung thư có khả năng lan rộng từ buồng trứng đến các khu vực lân cận hoặc xa hơn. 

Phổi và các cơ quan khác bị ảnh hưởng khi bệnh tái phát

• Khoang phúc mạc: Là lớp màng mỏng bao phủ các cơ quan trong ổ bụng, bao gồm cả buồng trứng, dạ dày và gan. Đây là khu vực phổ biến nhất bị ảnh hưởng khi ung thư buồng trứng tái phát. Bệnh nhân có thể cảm thấy đau bụng, sưng phù (ascites). Dấu hiệu này xảy ra khi chất lỏng tích tụ trong ổ bụng, gây khó chịu và cản trở hoạt động của các cơ quan.
• Gan: Ung thư buồng trứng có thể lan đến gan khi tái phát, mặc dù gan không phải là cơ quan đầu tiên bị ảnh hưởng trong giai đoạn ban đầu. Khi ung thư lan đến gan, các triệu chứng có thể bao gồm đau dưới sườn phải, vàng da (do ứ mật), mệt mỏi, sụt cân, và buồn nôn. 
• Ruột non và đại tràng: Bệnh nhân có thể gặp khó khăn khi đi đại tiện, tắc ruột, tiêu chảy, táo bón, hoặc đau bụng. Nếu ung thư gây tắc nghẽn ruột, bệnh nhân có thể cần phải phẫu thuật khẩn cấp.
• Bàng quang và hệ tiết niệu: Khi ung thư lan rộng đến các khu vực này, nó có thể gây ra các triệu chứng liên quan đến tiểu tiện. Bệnh nhân có thể cảm thấy tiểu đau, tiểu lắt nhắt, hoặc tiểu ra máu. Nếu niệu quản bị chèn ép bởi khối u, nước tiểu có thể không chảy đúng cách từ thận, gây ra sưng thận (hydronephrosis) và nhiễm trùng tiết niệu.
• Hạch bạch huyết: Các hạch bạch huyết ở vùng bụng và vùng chậu là nơi phổ biến mà ung thư buồng trứng có thể di căn. Khi ung thư lan đến các hạch này, chúng có thể sưng lên và gây áp lực lên các cơ quan xung quanh. Sưng hạch bạch huyết có thể gây đau và chèn ép các dây thần kinh hoặc mạch máu xung quanh. 
• Phổi: Phổi là một trong những cơ quan có thể bị ảnh hưởng khi ung thư buồng trứng tái phát, mặc dù không phổ biến như vùng bụng. Khi ung thư lan đến phổi, nó có thể gây ra các triệu chứng về hô hấp. Bệnh nhân có thể gặp khó thở, ho, đau ngực hoặc cảm giác khó chịu khi hít thở.
• Xương: Khi ung thư buồng trứng di căn xa, nó có thể lan đến xương, mặc dù điều này ít phổ biến hơn so với phổi hoặc gan. Đau xương, đặc biệt là ở các vùng chịu nhiều trọng lực như cột sống hoặc xương hông, là dấu hiệu chính khi ung thư đã di căn đến xương. Ung thư xương cũng có thể gây gãy xương (gãy xương bệnh lý) ngay cả khi có một chấn thương nhẹ.
• Não: Mặc dù hiếm gặp, ung thư buồng trứng có thể lan đến não khi tái phát ở giai đoạn tiến triển. Khi ung thư ảnh hưởng đến não, bệnh nhân có thể có các triệu chứng thần kinh như đau đầu, thay đổi tính cách, động kinh, hoặc suy giảm chức năng thần kinh như mất thăng bằng, khó nói chuyện, hoặc yếu liệt cơ thể.
• Vùng chậu: Vùng chậu là nơi ung thư buồng trứng thường lan đến đầu tiên khi tái phát. Ung thư có thể ảnh hưởng đến các cơ quan như tử cung, ống dẫn trứng, và các cơ quan xung quanh khác. Đau vùng chậu, đau lưng dưới, và khó chịu trong quan hệ tình dục có thể là các triệu chứng điển hình khi ung thư lan đến vùng chậu.

Dấu hiệu nhận biết bệnh ung thư buồng trứng tái phát 

Việc nhận biết các dấu hiệu là rất quan trọng để có thể điều trị kịp thời và ngăn chặn sự phát triển của bệnh. Các dấu hiệu có thể không rõ ràng hoặc giống với những triệu chứng ban đầu của bệnh, do đó bệnh nhân và bác sĩ cần đặc biệt chú ý đến những thay đổi của cơ thể.

Biểu hiện của ung thư buồng trứng tái phát

• Đau bụng hoặc vùng chậu tái diễn, có thể liên tục, ngày càng nặng hơn hoặc xuất hiện không đều. 
• Chướng bụng hoặc đầy hơi kéo dài mà không giảm.
• Thay đổi trong thói quen tiêu hóa: Chẳng hạn như táo bón, tiêu chảy, hoặc cảm giác no nhanh chóng sau khi ăn một lượng nhỏ thức ăn, cảm thấy khó khăn khi tiêu hóa.
• Sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Mệt mỏi kéo dài, khó thở
• Đau hoặc khó chịu ở vùng bụng dưới hoặc vùng chậu khi quan hệ. Do khối u có thể phát triển và chèn ép các cơ quan trong vùng chậu, dẫn đến sự khó chịu.
• Chảy máu âm đạo bất thường hoặc xuất hiện các đốm máu giữa các chu kỳ kinh nguyệt. 
• Thay đổi về tâm trạng và cảm xúc gây ra cảm giác lo lắng, trầm cảm.

K buồng trứng có thể tái phát sau khi cắt bỏ buồng trứng không?

Có. Trung tâm nghiên cứu và điều trị ung thư Roswell Park Comprehensive Cancer Center (Mỹ) khẳng định: “Ung thư buồng trứng có thể tái phát nếu sau điều trị ban đầu vẫn còn sót lại những tế bào ung thư ở mức vi thể trong cơ thể. Theo thời gian, các tế bào này có thể tiếp tục nhân lên và hình thành các ổ ung thư mới.”

Phần lớn những trường hợp tái phát xảy ra ngay tại vị trí ban đầu, một số ít trường hợp xuất hiện ở hạch sau phúc mạc, gan, phổi, não hoặc xương. Có thể hiểu, các tế bào ác tính đã di căn và tấn công các bộ phận khác trong cơ thể.

Cách điều trị khi ung thư buồng trứng tái phát 

Phương pháp điều trị ung thư buồng trứng tái phát sẽ được cân nhắc dựa trên bệnh tình hiện đại, thể trạng sức khoẻ tổng thể hoặc phác đồ điều trị trước đó. Xác định chính xác từng yếu tố đảm bảo mục tiêu giúp bệnh nhân duy trì chất lượng cuộc sống và kiểm soát bệnh.

Trước những tiến bộ của y học, liệu pháp điều trị đối với nhóm ung thư tái phát đã có nhiều bước tiến đáng kể. Cụ thể:

• Hoá trị là phương pháp điều trị chủ đạo đối với K buồng trứng tái phát. Tuy nhiên cần cân nhắc loại hoá chất dòng platinum, nếu bệnh tái phát sớm dưới 6 tháng thì cần tránh sử dụng platinum hoặc áp dụng phác đồ thay thế.
• Xạ trị chủ yếu được chỉ định với khối u khu trú tại một vị trí cụ thể và khó can thiệp bằng phẫu thuật. Dưới tác động của tia X hoặc proton, các tế bào ác tính sẽ bị tiêu diệt, kìm hãm khả năng phân chia. Từ đó giảm kích thước khối u chèn ép, giúp giảm đau và cải thiện chức năng.
• Phẫu thuật loại bỏ tối đa khối u ác tính có thể nhìn thấy trong ổ bụng, song chỉ phù hợp với bệnh nhân có thể trạng tốt, số lượng khối u ít và vị trí bóc tách thuận tiện. Can thiệp ngoại khoa thành công sẽ là tiền đề cho hoá trị, liệu pháp nhắm mục tiêu đạt hiệu quả cao.
• Liệu pháp miễn dịch sử dụng thuốc ức chế điểm để ngăn chặn các tế bào ác tính âm thầm phát triển, đồng thời kiểm soát bạch cầu. Phương pháp này thường được khuyến nghị với bệnh nhân có biến đổi di truyền, điều trị truyền thống không đạt hiệu quả.
• Liệu pháp mục tiêu với K buồng trứng tái phát thường sử dụng thuốc ức chế tăng sinh mạch máu, thuốc ức chế PARP. Các loại thuốc này khi đi vào cơ thể sẽ trực tiếp tấn công phân tử hoặc gen của tế bào ung thư, ngăn chặn quá trình sửa chữa DNA và làm chúng chết đi.

Hiện, Trung tâm Ung bướu, Xạ trị và Y học hạt nhân Quốc tế Phương Đông cũng đang triển khai đồng thời các phương pháp điều trị ung thư nêu trên, ghi nhận những tín hiệu tích cực. Tháng 7/2024, dưới sự dẫn dắt của TTƯT. BS CKII Hàn Văn Bạ - Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, khối u buồng trứng ác tính 73x90x168mm được loại bỏ sau hơn 1 giờ phẫu thuật.

Bệnh viện Đa khoa Phương Đông điều trị thành công nhiều ca bệnh ung thư phụ khoa phức tạp

Cũng trong lĩnh vực điều trị ung thư phần phụ ở nữ giới, Trung tâm cũng thành công điều trị ung thư cổ tử cung giai đoạn cuối (4A) cho bệnh nhân Trần Thị Ngọc Huyền (65 tuổi). Sau hơn một tháng tuân thủ phác đồ đa mô thức, hoá - xạ trị đồng thời xạ áp sát, nhận định khối u 8cm đã teo hoàn toàn và không phát hiện bất thường trên MRI. 

Kết luận

Ung thư buồng trứng tái phát là một căn bệnh phức tạp, đòi hỏi sự theo dõi và điều trị chặt chẽ. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu tái phát, kết hợp với các phương pháp điều trị hiện đại, sẽ giúp bệnh nhân cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống và kéo dài thời gian sống. Hãy luôn lắng nghe cơ thể và đi khám sức khỏe định kỳ để phát hiện bệnh sớm nhất.