Virus cytomegalovirus có nguy hiểm không? Phòng ngừa như thế nào?

Virus cytomegalovirus là gì?

Virus cytomegalovirus(CMV) là loại virus rất phổ biến. Đây là loại virus cùng họ với virus gây bệnh thủy đậu và herpes môi. Chúng có thể tồn tại trong cơ thể người bệnh trong trạng thái “ngủ đông” và tái hoạt động khi hệ miễn dịch suy yếu. Điều nguy hiểm nằm ở chỗ khi bị nhiễm virus, cơ thể của người khỏe mạnh hầu như không có triệu chứng. 

Tỷ lệ nhiễm CMV trên toàn cầu rất cao. Tại Mỹ, ít nhất 60% dân số đã từng phơi nhiễm với virus này. Ở các nước đang phát triển, con số này còn cao hơn nhiều, khi đa số trẻ em đã nhiễm CMV từ nhỏ. Biến chứng do virus CMV gây ra rất nghiêm trọng, trẻ sơ sinh nhiễm phải có thể bị giảm thính lực hoặc thị lực, đầu và não teo nhỏ. Đối với những người nhiễm HIV ở giai đoạn nặng, nhiễm CMV còn có thể gây viêm võng mạc và tăng nguy cơ mù lòa.

Đồng thời, đây là một trong số các loại virus có thể lây lan rất nhanh. Chúng truyền từ người qua người khi tiếp xúc chung với các chất dịch cơ thể như máu, nước bọt, nước tiểu, tinh dịch và sữa mẹ. Bệnh do virus gây ra hiện chưa có thuốc trị khỏi hoàn toàn nhưng các bác sĩ có thể hỗ trợ bệnh nhân giảm nhẹ triệu chứng do bệnh lý này gây ra. 

Cytomegalovirus là loại virus có thể tồn tại rất lâu trong cơ thể người bệnh và hoạt động khi hệ miễn dịch suy yếu 

Virus cytomegalovirus gây ra bệnh gì?

Loại virus này gây ra tình trạng nhiễm trùng không có triệu chứng. Khi hệ miễn dịch suy yếu, virus sẽ tấn công vào nhiều cơ quan khác nhau như phổi, gan, mắt, não và hệ tiêu hóa và gây ra nhiều nguy cơ về mặt sức khỏe. 

Đặc biệt, những đối tượng có thể chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là bệnh nhân ghép tạng, người đang điều trị HIV/AIDS giai đoạn nặng, bệnh nhân điều trị hóa chất hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch. 

Ngoài ra, không thể không kể đến các em bé bị mắc virus CMV ngây từ khi sinh ra dẫn đến mù bẩm sinh và bị khiếm khuyết thần kinh do di truyền. 

Virus cytomegalovirus lây truyền như thế nào?

Theo các bác sĩ của Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, CMV lây nhiễm khi người khỏe mạnh tiếp xúc trực tiếp với các dịch cơ thể của bệnh nhân. Loại virus này chỉ lây truyền khi virus đang ở trạng thái hoạt động. Do đó, nếu bạn tiếp xúc với người mang CMV ở giai đoạn ngủ đông thì gần như không thể bị lây nhiễm. Các con đường lây truyền virus chính bao gồm:

• Tiếp xúc với dịch cơ thể: Nước bọt, nước tiểu, dịch mũi là những nguồn lây phổ biến nhất trong sinh hoạt hằng ngày. 
• Quan hệ tình dục không an toàn: CMV có trong tinh dịch và dịch âm đạo nên nếu bạn quan hệ không dùng biện pháp bảo vệ thì rất có thể bị lây truyền.
• Từ mẹ sang con: Phụ nữ đang mang thai mà bị nhiễm CMV có thể truyền virus sang thai nhi qua nhau thai, đặc biệt trong 3 tháng đầu thai kỳ. Virus cũng có thể lây qua sữa mẹ, dù trường hợp này ít nguy cơ hơn.
• Truyền máu và ghép tạng: Đây là con đường lây nhiễm từ người hiến tạng sang người nhận tạng cần phải phòng ngừa kỹ càng. Nguyên nhân là triệu chứng của bệnh CMV thường chồng chéo với các bệnh lý khác nên rất dễ gây nhầm lẫn.

Triệu chứng của bệnh nhân nhiễm virus cytomegalovirus là gì?

Triệu chứng khi nhiễm virus rất khác nhau tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe của từng người. Không phải ai nhiễm CMV cũng sẽ bị nhiễm trùng và ngay cả khi mắc bệnh, tình trạng nhiễm trùng mức độ nặng nhẹ phụ thuộc lớn vào sức đề kháng của cơ thể.

Đối với trẻ em 

Trẻ bị lây CMV từ mẹ trong thai kỳ là nhóm gặp biến chứng nặng nề nhất. Nhưng phần lớn trẻ nhiễm CMV bẩm sinh không có triệu chứng bất thường sau sinh. Các biểu hiện chỉ xuất hiện sau khoảng thời gian dài, bao gồm:

• Sinh non hoặc nhẹ cân hơn so với tuổi thai
• Vàng da, vàng mắt ngay sau sinh
• Gan và lách to bất thường
• Xuất hiện các vết thâm tím hoặc ban đỏ trên da
• Đầu nhỏ hơn bình thường
• Co giật hoặc khó thở
• Mất thính lực 

Với trẻ lớn hơn, di chứng muộn của CMV bẩm sinh có thể biểu hiện qua tình trạng chậm nói, khó học, vấn đề về thị lực hoặc bại não. Chính vì vậy, việc sàng lọc CMV cho thai phụ và trẻ sơ sinh phải được thực hiện đầy đủ, đặc biệt nếu mẹ có tiền sử nhiễm CMV trong thai kỳ.

Vàng mắt sau khi sinh có thể là triệu chứng cảnh báo trẻ đang bị nhiễm virus

Đối với người bị suy giảm miễn dịch 

Đây là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ CMV. Khi hệ miễn dịch không còn đủ sức kiểm soát, CMV tái hoạt động mạnh và có thể tấn công nhiều cơ quan cùng lúc. Các triệu chứng ở nhóm bệnh nhân có hệ miễn dịch suy yếu có thể kể đến như:

• Sốt kéo dài không rõ nguyên nhân
• Viêm phổi gây khó thở, ho kéo dài
• Viêm gan, vàng da
• Viêm não gây lú lẫn, thay đổi hành vi hoặc co giật
• Tiêu chảy kéo dài, loét ống tiêu hóa gây đau bụng và khó nuốt
• Suy giảm thị lực, mờ mắt 

Đối với người khỏe mạnh 

Với người khỏe mạnh có hệ miễn dịch bình thường, CMV không gây ra triệu chứng gì đáng kể, hoặc nếu có thì rất nhẹ và dễ nhầm với cảm cúm thông thường. Các biểu hiện có thể gặp là sốt nhẹ, mệt mỏi, đau họng, đau nhức cơ thể hoặc nhức đầu thoáng qua.

Phương pháp chẩn đoán và điều trị cho người nhiễm virus cytomegalovirus

Để chẩn đoán chính xác bệnh nhân có nhiễm virus cytomegalovirus hay không, bác sĩ sẽ chỉ định bệnh nhân xét nghiệm máu để phát hiện kháng thể CMV (IgM và IgG) hoặc phân lập virus từ các mẫu dịch cơ thể như máu, nước tiểu, nước bọt. Ở trẻ sơ sinh nghi nhiễm CMV bẩm sinh, bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm nước tiểu trong vòng 3 tuần đầu sau sinh vì đây là thời điểm cho kết quả chính xác nhất.

Về điều trị, hiện chưa có thuốc điều trị loại virus này hoàn toàn. Các phương pháp điều trị chỉ có thể hỗ trợ kiểm soát triệu chứng và ngăn virus gây tổn thương nặng hơn. Với người khỏe mạnh, thường không cần dùng thuốc kháng virus. 

Với người suy giảm miễn dịch hoặc trẻ nhiễm CMV bẩm sinh có triệu chứng nặng, bác sĩ có thể chỉ định các thuốc kháng virus như ganciclovir hoặc valganciclovir để làm chậm sự nhân lên của virus và bảo vệ các cơ quan đang bị tấn công.

Để chẩn đoán trẻ có nhiễm virus hay không, các bác sĩ sẽ chỉ định bé xét nghiệm nước tiểu 

Phòng ngừa nhiễm virus cytomegalovirus như thế nào?

Hiện chưa có vắc xin phòng chống virus CMV. Theo các bác sĩ chuyên khoa, cách phòng ngừa hiệu quả nhất là hạn chế tiếp xúc với nguồn lây và duy trì vệ sinh cá nhân tốt. Bạn nên rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, đặc biệt sau khi thay tã trẻ nhỏ, tiếp xúc với nước bọt hoặc nước tiểu của trẻ. Đồng thời, hãy tránh dùng chung đồ dùng cá nhân như cốc uống nước, muỗng nĩa với người đang nhiễm virus.

Với phụ nữ mang thai, bạn nên vệ sinh tay thường xuyên, tránh tiếp xúc gần với trẻ nhỏ trong suốt thai kỳ. Nếu có sinh hoạt vợ chồng, bạn cũng nên dùng các biện pháp an toàn để phòng tránh lây nhiễm.

Với người suy giảm miễn dịch đang chuẩn bị ghép tạng hoặc truyền máu, bác sĩ sẽ kiểm tra tình trạng CMV của cả người cho và người nhận để đánh giá nguy cơ và xây dựng phác đồ phòng ngừa phù hợp.

Có thể nói, virus cytomegalovirus là loại virus thường gặp, có thể gây nhiễm trùng và biến chứng suy giảm thị lực, thính lực và teo nhỏ nhão. Hiện nay vẫn chưa có thuốc đặc trị nên người bệnh nên chủ động phòng tránh bằng cách hạn chế dùng đồ dùng chung và giữ gìn vệ sinh không gian sống.