Vòng thắt mạch máu là một tình trạng nguy hiểm nhưng ít được biết đến, có thể gây tắc nghẽn lưu thông máu và dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng như đột quỵ hoặc hoại tử mô. Điều đáng nói là nhiều người mắc bệnh mà không hề hay biết, chỉ phát hiện khi đã xuất hiện biến chứng. Để tìm hiểu chi tiết về chủ đề này, mời bạn đọc cùng theo dõi nội dung bài viết dưới đây.
Vòng thắt mạch máu là gì?
Vòng thắt mạch máu là một dị tật bẩm sinh hiếm gặp, trong đó các mạch máu lớn như động mạch chủ hoặc các nhánh của nó hình thành bất thường, tạo thành một vòng bao quanh và chèn ép khí quản, thực quản hoặc cả hai. Sự chèn ép này có thể dẫn đến các triệu chứng về hô hấp và tiêu hóa, ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Vòng thắt mạch máu là sự thu hẹp các mạch máu bởi các cơ nhỏ ở thành mạch khiến cho lưu lượng máu bị chậm lại hoặc bị chặn lại.
Các loại vòng thắt mạch máu phổ biến
Có một số dạng vòng thắt mạch máu thường gặp, bao gồm:
- Cung động mạch chủ đôi: Trong cung động mạch chủ đôi, động mạch chủ chia thành hai nhánh bao quanh khí quản và thực quản. Các vòng cung này sau đó hợp lại thành một động mạch chủ hoặc một bên cung bị teo lại thành dải xơ, một bên cung đi xuống thành động mạch chủ xuống.
- Động mạch chủ bên phải với động mạch dưới đòn trái bất thường: Động mạch chủ nằm bên phải khí quản thay vì bên trái, và một nhánh mạch máu đi qua phía sau thực quản, tạo thành vòng thắt khí quản và thực quản của trẻ.
- Vòng động mạch phổi: Xảy ra khi động mạch phổi trái xuất phát bất thường từ động mạch phổi phải và đi ra sau khí quản, gây chèn ép.
Mặc dù là dị tật hiếm gặp, chỉ xảy ra khoảng 1 - 3% trẻ sơ sinh, việc nhận biết và điều trị kịp thời là rất quan trọng để ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng.
Nguyên nhân phổ biến dẫn đến vòng thắt mạch máu
Đến nay, vẫn chưa có nghiên cứu nào chỉ ra được nguyên nhân dẫn đến vòng thắt mạch máu chính xác. Thông thường, đến khoảng cuối tháng thứ hai của thai kỳ các vòng cung động mạch chủ sẽ biến mất nhưng ở dị tật này một số vòng cung vẫn còn tồn tại gây ra dị tật vòng mạch máu.
Dấu hiệu bị vòng thắt mạch máu
Với một số trường hợp hoặc đôi khi triệu chứng bệnh không được phát hiện cho đến khi trẻ trưởng thành. Dưới đây là dấu hiệu nhận biết bệnh, bao gồm:
Triệu chứng hô hấp (do khí quản bị chèn ép):
- Khò khè mãn tính: Tiếng thở khò khè kéo dài, không đáp ứng với điều trị hen suyễn.
- Ho mạn tính: Ho kéo dài, đặc biệt khi gắng sức hoặc khi thay đổi tư thế.
- Khó thở: Đặc biệt khi gắng sức, có thể có dấu hiệu tím tái ở trẻ sơ sinh.
- Tiếng thở bất thường: Âm thanh thở rít (stridor) do đường thở bị hẹp.
Bệnh có biểu hiện rất đa dạng với các mức độ khác nhau ở trẻ
Triệu chứng tiêu hóa (do thực quản bị chèn ép):
- Khó nuốt (Dysphagia): Trẻ có thể bị nghẹn khi ăn thức ăn rắn.
- Nôn trớ sau ăn: Đặc biệt là sau khi bú hoặc ăn, do thức ăn bị cản trở trong thực quản.
- Chậm tăng cân: Do khó nuốt hoặc khó bú dẫn đến suy dinh dưỡng.
Dấu hiệu khác
- Dấu hiệu tăng lên khi nằm ngửa: Triệu chứng khó thở có thể nặng hơn khi trẻ nằm.
- Nhiễm trùng hô hấp tái diễn: Viêm phổi, viêm tiểu phế quản hoặc viêm thanh quản tái đi tái lại.
Mức độ nguy hiểm của vòng thắt mạch máu
Mặc dù là một dị tật bẩm sinh hiếm gặp, song vòng thắt mạch máu vẫn có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng như tổn thương khí quản, phế quản, đột tử,...Vì vậy, nếu nhận thấy trẻ có những dấu hiệu bất thường như khò khè kéo dài, viêm đường hô hấp tái phát, chậm lớn,... Cha mẹ cần đưa trẻ đi thăm khám ngay để xác định được nguyên nhân gây bệnh, đồng thời có thể loại trừ được các bệnh cảnh có triệu chứng tương tự.
Tuỳ vào từng trường hợp mắc bệnh mà bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp điều trị khác nhau. Đặc biệt, những trường hợp có chèn ép khí phế quản gây suy hô hấp, cần được phẫu thuật càng sớm càng tốt để giải phóng chèn ép khí phế quản kịp thời.
Phương pháp chẩn đoán và điều trị vòng thắt mạch máu
Phương pháp chẩn đoán bệnh
Do vòng thắt mạch máu dễ nhầm lẫn với các bệnh lý khác, vì vậy cần được chẩn đoán chính xác. Dưới đây là các phương pháp được ứng dụng để chẩn đoán bệnh:
- Chụp X-quang ngực;
- Chụp CT ngực có cản quang dựng hình đường thở và mạch máu;
- Siêu âm tim;
- Chụp thực quản (nuốt bari);
- Nội soi phế quản.
Phương pháp điều trị
Vòng thắt mạch máu là dị tật bẩm sinh hiếm gặp, trong đó các dải mô xơ siết chặt các chi hoặc ngón, gây cản trở lưu thông máu và ảnh hưởng đến sự phát triển bình thường của các bộ phận này. Phương pháp điều trị chủ yếu cho tình trạng này là phẫu thuật, nhằm loại bỏ các dải mô xơ và giải phóng các cấu trúc bị chèn ép như mạch máu, thần kinh, gân và cơ.
Phẫu thuật được xem là phương pháp tối ưu để điều trị vòng thắt mạch máu
Dưới đây là các thủ thuật hoặc phẫu thuật chi tiết:
- Phẫu thuật tim: Tuỳ vào tình trạng và mức độ dị tật của trẻ mà trẻ cần thực hiện phẫu thuật tim hở hoặc phẫu thuật xâm lấn tối thiểu để sửa chữa dị tật tim bẩm sinh.
- Phẫu thuật giải phóng chèn ép khí phế quản: Bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật nội soi hoặc phẫu thuật mở ngực tuỳ loại vòng mạch. Bác sĩ sẽ cắt bỏ dây chằng động mạch/cắt nối mạch máu/khâu treo động mạch chủ ra phía trước để giải phóng khí phế quản khỏi chèn ép.
- Phẫu thuật sửa chữa khí quản: Được chỉ định trong trường hợp có hẹp khí quản cố định.
Xem thêm:
Cách chăm sóc người bệnh bị vòng thắt mạch máu
Việc chăm sóc bệnh nhân mắc vòng thắt mạch máu đòi hỏi sự chú ý đặc biệt đến chế độ dinh dưỡng, theo dõi triệu chứng và hoạt động thể chất. Dưới đây là một số lưu ý cụ thể:
- Xây dựng một chế độ ăn uống lành mạnh và cân bằng, hạn chế muối và chất béo, giúp kiểm soát huyết áp và giảm gánh nặng cho tim.
- Thường xuyên quan sát các biểu hiện bất thường, đặc biệt là các dấu hiệu liên quan đến hô hấp và tiêu hóa, để kịp thời phát hiện và xử lý các biến chứng có thể xảy ra.
- Hạn chế các hoạt động thể thao và vận động mạnh, đặc biệt ở những bệnh nhân có khuyết tật tim bẩm sinh, để giảm nguy cơ biến chứng tim mạch.
- Thường xuyên thăm khám theo đúng lịch hẹn của bác sĩ để có thể kịp thời nhận biết những dấu hiệu bất thường. Ngoài ra, đối với những bệnh nhân đang điều trị cũng cần được theo dõi diễn tiến của bệnh để có thể thay đổi phương pháp điều trị nếu cần.
Việc chăm sóc toàn diện cho bệnh nhân mắc vòng thắt mạch máu cần sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và đội ngũ y tế, nhằm đảm bảo hiệu quả điều trị và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
Quý khách có nhu cầu thăm khám và điều trị Vòng thắt mạch máu có thể liên hệ với Bệnh viện Phương Đông qua Hotline 1900 1806 hoặc Đặt lịch khám để được bộ phận hỗ trợ và tư vấn nhanh chóng.
Kết luận
Vòng thắt mạch máu có thể âm thầm phát triển trong cơ thể và gây ra những hậu quả nghiêm trọng nếu không được phát hiện sớm. Việc nhận biết các dấu hiệu cảnh báo, kết hợp với thăm khám y tế định kỳ là chìa khóa giúp phòng ngừa và kiểm soát bệnh hiệu quả. Với sự phát triển của y học hiện đại, các phương pháp điều trị đã được cải tiến, mang lại hy vọng cho nhiều bệnh nhân.