Bệnh sởi ở trẻ em: Nguyên nhân, triệu chứng và cách chăm sóc tại nhà hiệu quả

Ngày: 18/02/2021

Trẻ bị sởi nếu không được điều trị đúng cách và chăm sóc kịp thời sẽ dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng, có thể tử vong. Vì thế, cha mẹ cần hiểu biết rõ về bệnh sởi ở trẻ em để phòng ngừa và điều trị bệnh này, giúp con không gặp biến chứng nguy hiểm 

Nguyên nhân gây ra bệnh sởi ở trẻ em

Bệnh sởi ở trẻ em là loại bệnh truyền nhiễm có tốc độ lây lan nhanh và rộng

Sởi là loại bệnh do virus thuộc nhóm paramyxo gây ra và có đặc tính lây lan rất nhanh ngoài môi trường. Loại virus này thường tồn tại ở hầu họng và máu của người bệnh từ cuối thời kỳ ủ bệnh đến sau khi phát ban. Khi người mang virus sởi hắt hơi, ho hoặc sổ mũi sẽ khiến virus phát tán nhanh trong không khí. Nếu bạn đã từng tiếp xúc với người bệnh hoặc sử dụng các đồ vật có chứa virus gây bệnh thì khả năng bị nhiễm bệnh sởi là rất cao. 

Triệu chứng khi trẻ mắc bệnh sởi

Bệnh sởi ở trẻ em sẽ có những dấu hiệu như sốt cao, tiêu chảy, phát ban..

Bệnh sởi ở trẻ em sẽ có những dấu hiệu như sốt cao, tiêu chảy, phát ban..

Sởi là một loại bệnh truyền nhiễm mà độ tuổi nào cũng có thể mắc phải, tuy nhiên với sức đề kháng còn non nớt nên trẻ dưới 5 tuổi là đối tượng thường xuyên mắc bệnh. Bệnh thường xảy ra vào mùa đông xuân với các triệu chứng như phát ban, sốt, chảy nước mũi, ho, mắt đỏ...

Các chuyên gia đã nhận định sởi là một trong những bệnh có tốc độ lây lan cao và có thể gây tử vong cho trẻ nhỏ nếu không được điều trị kịp thời. Tuy nhiên, cha mẹ có thể phòng ngừa bệnh sởi ở trẻ dễ dàng bằng việc tiêm vắc xin định kỳ. Trẻ sẽ gặp một số biến chứng như: viêm tai giữa, viêm phổi, tiêu chảy, khô loét giác mạc mắt và đôi khi viêm não sau sởi, đặc biệt ở trẻ em suy dinh dưỡng… nếu cha mẹ lơ là không chăm sóc con khiến tình trạng bệnh ngày càng nặng thêm. 

Khi bé mắc bệnh sởi sẽ trải qua 3 giai đoạn với những biểu hiện tương ứng. Cụ thể như sau: 

- Giai đoạn đầu - ủ bệnh: Sau khi nhiễm virus từ 10 - 12 ngày, trẻ sẽ có dấu hiệu mệt mỏi, biếng ăn và biếng chơi. 

- Giai đoạn khởi phát: Đây là giai đoạn trẻ thường có hội chứng nhiễm khuẩn với những biểu hiện mẹ cần đặc biệt lưu ý: sốt từ 38,5 – 40°C, dễ quấy khóc, ăn vào dễ bị nôn, tiêu chảy; người lả đi; mắt có hiện tượng đỏ, chảy nước mắt và rất sợ ánh sáng; trên mặt bắt đầu nổi ban nhỏ li ti màu hồng hoặc chấm trắng, nhỏ; có hiện tượng xuất tiết niêm mạc… 

Giai đoạn toàn phát: Ở giai đoạn này, cơ thể trẻ sẽ không có dấu hiệu hạ nhiệt, tiếp tục sốt cao 39 – 40°C, kèm theo mê sảng, co giật và phát toàn người. Tại vị trí các ban lúc này có màu đỏ hoặc đỏ tía, cảm giác rát sần, xuất hiện thành từng mảng hình bầu dục, khi ấn nhẹ các ban có thể chìm đi, sau đó lại nổi lên. Ở giai đoạn này, thứ tự ban mọc như sau:

  • Ngày thứ nhất: Ban xuất hiện ở chân tóc, sau tai, sau gáy, trán, má đầu, mặt, cổ.
  • Ngày thứ hai: Ban lan xuống ngực lưng và hai tay.
  • Ngày thứ ba: Ban lan dần xuống bụng và hai chân.

Theo các chuyên gia, ban sởi sẽ xuất hiện kéo dài từ 2 - 3 ngày rồi từ từ lặn theo trình tự đã mọc, theo đó các dấu hiệu lâm sàng khác cũng giảm dần và những nốt ban trên da sẽ thành thâm, vằn thô ráp. Có thể thấy thời gian mắc bệnh sởi ở trẻ không dài nhưng cha mẹ không nên chủ quan bởi nhiều trường hợp nếu không được chữa trị sớm, bệnh sẽ tiến triển nặng thêm và dẫn đến biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe trẻ, có thể gây tử vong.  

Cách chăm sóc trẻ bị sởi tại nhà 

Để tránh bệnh sởi ở trẻ, mẹ nên cho bé đi tiêm vác xin khi trẻ đủ 9 tháng tuổi

Để tránh bệnh sởi ở trẻ, mẹ nên cho bé đi tiêm vác xin khi trẻ đủ 9 tháng tuổi.

- Về môi trường sống: Sởi là bệnh có khả năng lây nhiễm rất cao nên khi phát hiện có trẻ mắc sởi, điều quan trọng đầu tiên cần lưu ý là thực hiện việc cách ly trẻ bệnh với các trẻ lành, tránh tình trạng lây lan trong cộng đồng. Bên cạnh đó, cần giữ không gian sống quanh trẻ được thông thoáng, sạch sẽ, tránh ẩm ướt sẽ làm bệnh dịch càng nhanh phát triển.  

- Về chế độ ăn, uống: Khi trẻ sốt trên 38 độ, mẹ cần cho trẻ uống thuốc hạ sốt theo chỉ định của bác sĩ, không được tự ý mua thuốc về nhà uống sẽ gây ra những ảnh hưởng nguy trọng không thể lường trước.

Đối với thực đơn của trẻ mắc bệnh sởi nên chuyển sang các món ăn mềm dễ tiêu, nấu chín kỹ và chia thành nhiều bữa trong ngày. Đặc biệt không được kiêng khem trong chế độ ăn để bù kịp thời các chất dinh dưỡng mất do quá trình nhiễm trùng. Nâng cao sức đề kháng cho trẻ nhỏ bằng chế độ ăn với đầy đủ dưỡng chất cần thiết, đồng thời tăng cường lượng chế độ ăn uống giàu vitamin nhất là vitamin A để bảo vệ đôi mắt của trẻ mắc bệnh sởi (thường trẻ bị nhiễm sởi được bổ sung vitamin A liều cao 2 ngày liên tiếp theo chỉ định của bác sĩ). 

Trẻ lớn đảm bảo ăn đầy đủ chất dinh dưỡng, uống nhiều nước, nước ép hoa quả chứa nhiều Vitamin A. Với trẻ sơ sinh mắc sởi còn bú mẹ vẫn tiếp tục cho bú và kết hợp chế độ ăn bổ sung hợp lý (nếu trẻ ≥ 6 tháng)

- Về vấn đề vệ sinh cá nhân: thường khi bị bệnh sởi ông bà có quan niệm kiêng tắm, kiêng gió, ủ kín. Nhưng đây là quan niệm cực kỳ sai lầm sẽ làm cho bệnh thêm trầm trọng hơn. Mẹ cần vệ sinh sạch sẽ cho trẻ, tắm nước ấm, thay quần áo, phòng ngủ của bé cần được thông thoáng, sạch sẽ.  

Để tránh làm các nốt phát ban bị tổn thương, khiến bệnh lây lan sang các vùng da lành thì trẻ và người chăm sóc cần cắt móng tay, khử khuẩn vệ sinh đồ chơi và nên cho trẻ mặc đồ rộng, mềm. 

Ngoài ra, khi trẻ bị bệnh, người chăm sóc cần đeo khẩu trang, rửa tay sạch trước và sau mỗi lần tiếp xúc với trẻ để tránh lây lan cho người xung quanh. 

Hiện nay, chưa có thuốc đặc hiệu chữa bệnh sởi, việc điều trị chủ yếu là nhằm điều trị triệu chứng bệnh. Cần phải đưa trẻ tới gặp bác sĩ để có phác đồ chữa trị cho phù hợp. Việc điều trị bệnh này ở trẻ chủ yếu là:

  • Hạ sốt: Ngoài sử dụng thuốc hạ sốt paracetamol, mẹ có thể áp dụng các phương pháp hạ sốt vật lý như lau mát..
  • Thuốc ho, long đờm
  • Cho trẻ dùng thuốc kháng histamine như loratadin, diphenhydramin…
  • Kem bôi ngoài da trị sởi
  • Sát trùng mũi họng: Nhỏ mắt, nhỏ mũi bằng dung dịch sát khuẩn…
  • Kháng sinh hoặc corticoid chỉ dùng khi có bội nhiễm và trường hợp biến chứng nặng như viêm thanh quản, viêm não, sởi ác tính… và phải tuân thủ theo liều lượng mà bác sĩ chỉ định.
  • Các biện pháp hồi sức tùy theo triệu chứng của bệnh nhân: Hồi sức hô hấp khi có suy hô hấp (thở oxy, hô hấp hỗ trợ…), hồi sức tim mạch…

Biện pháp phòng tránh bệnh sởi cho bé 

Thực hiện chủ động việc tiêm ngừa bệnh sởi: bằng vắc-xin được khuyến cáo khi trẻ đủ 9 tháng tuổi theo chương trình tiêm chủng mở rộng tại các cơ sở y tế và được miễn phí. Tuy nhiên, việc tiêm một mũi vắc-xin duy nhất không đủ tạo ra miễn dịch bền vững nên cần phải tiêm nhắc lại mũi thứ 2 lúc trẻ được 18 tháng tuổi.

Trên đây là một số chia sẻ từ các bác sĩ Bệnh viện Đa Khoa Phương Đông về bệnh sởi ở trẻ. Nếu cha mẹ vẫn còn thắc mắc, hãy liên hệ ngay hotline 19001806 để được tư vấn và đặt lịch khám cùng các bác sĩ tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông.