Chảy nước mắt sống: Nguyên nhân, điều trị và phòng ngừa

Chảy nước mắt sống là gì?

Chảy nước mắt sống là tình trạng nước mắt chảy mất kiểm soát liên tục, dù không chịu bất kỳ tác động cảm xúc rõ ràng. Thông thường nước mắt không thoát ra ngoài qua góc trong mắt, mà đi theo lệ đạo xuống mũi và miệng.

Chảy nước mắt sống là khi nước mắt thoát ra ngoài không do bất kỳ tác động cảm xúc

Mọi đối tượng đều có thể gặp tình trạng này, song phổ biến nhất ở trẻ sơ sinh dưới 12 tháng tuổi và người trên 60 tuổi. Mỗi trường hợp xảy ra bởi yếu tố tác nhân riêng biệt, có thể đến từ viêm nhiễm, dị ứng, tổn thương, bệnh lý nền hoặc tác dụng phụ của thuốc.

Nguyên nhân làm chảy nước mắt sống

Chảy nước mắt sống thường liên quan đến những rối loạn chức năng mắt hoặc đường dẫn lưu nước mắt. Xác định đúng nguyên nhân là bước cần thiết, quan trọng nhất để công tác điều trị diễn ra hiệu quả và giảm thiểu nguy cơ tái phát.

Tắc lệ đạo

Tắc lệ đạo do chấn thương, viêm nhiễm mạn tính khiến bộ phận này rơi vào tình trạng chít hẹp nhưng không gây nghẽn hoàn toàn. Điều này khiến nước mắt không thoát xuống mũi đúng cách, làm ứ đọng và tràn ra ngoài qua góc mắt.

Nhiễm trùng mắt

Viêm bờ mi, viêm kết mạc là hai bệnh lý nhiễm trùng tiêu biểu làm chảy nước mắt sống, do tuyến lệ bị kích thích tăng sản xuất nước mắt. Đây là phản ứng tự nhiên của cơ thể trước sự xâm nhập của vi khuẩn, virus hoặc nấm. Nguyên nhân này thường khởi phát kèm biểu hiện đỏ mắt, đổ ghèn, cộm xốn hoặc đau rát.

Xem thêm: 

• Viêm bờ mi: Phân loại, nguyên nhân, dấu hiệu, chẩn đoán và điều trị
• Tìm hiểu viêm kết mạc là gì và phương pháp điều trị

Mắt nhiễm trùng gây ra triệu chứng chảy nước mắt liên tục

Dị ứng

Mắt khi phải tiếp xúc gần với các tác nhân gây dị ứng sẽ làm xuất hiện các triệu chứng kích thích như đỏ mắt, nóng rát, ngứa và chảy nước mắt liên tục. Tác nhân gây bệnh có thể đến từ phấn hoa, cỏ dại, lông vật nuôi, mạt bụi nhà hoặc nấm mốc.

Một số ít trường hợp được xác nhận do dị ứng với thuốc nhỏ mắt kháng histamin, khiến mắt phải đối mắt với loạt triệu chứng khó chịu. Người bệnh cần trao đổi lại với bác sĩ để tìm kiếm hướng điều trị thay thế phù hợp, giảm thiểu tối đa tác động lên mắt.

Khô mắt

Khi khô mắt, các tuyến lệ sẽ được kích hoạt sản xuất lượng lớn nước mắt, gây ra tình trạng quá tải ở các ống dẫn nước mắt tự nhiên. Nguyên nhân này phổ biến gặp ở người cao tuổi, do khả năng tiết nước mắt suy yếu dần theo độ tuổi.

Kính áp tròng cũ

Dùng kính áp tròng cũ, bẩn làm gia tăng nguy cơ nhiễm ký sinh trùng Acanthamoeba tại mắt. Loại này có khả năng tấn công và ăn mòn giác mạc mạnh mẽ, khiến mắt người bệnh nhìn mờ, sưng mí mắt, rát, ngứa, chảy nước mắt và nhạy cảm với ánh sáng.

Dùng kính áp tròng cũ, bẩn, không thay mới dễ khiến mắt sưng, rát và chảy nước mắt

Khác

Bên cạnh những nguyên nhân gây bệnh chính nêu trên, một số yếu tố nguy cơ khác cũng có thể làm gia tăng nguy cơ chảy nước mắt sống. Cụ thể:

• Liệt dây thần kinh số 7 ảnh hưởng đến các hoạt động cơ trên khuôn mặt, đặc biệt dễ gây hở mi và chảy nước mắt sống.
• Mí mắt thừa nhiều da, sẹo mi, mỡ hốc mắt, sụp mí mắt dễ khiến nước mắt được sản xuất chảy tràn trên bề mặt hồ lệ.
• Giảm trương lực của túi lệ chủ yếu xảy ra ở người lớn tuổi, tức túi lệ bị giảm khả năng co bóp để hút cũng như dẫn lưu nước mắt.

Cách khắc phục tình trạng chảy nước mắt sống

Điều trị chảy nước mắt sống cần dựa trên nguyên nhân cụ thể, nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ thị lực. Bác sĩ sẽ căn cứ vào từng trường hợp để đưa ra hướng xử trí nội khoa hoặc can thiệp ngoại khoa.

Cụ thể như sau:

• Do tắc tuyến lệ: Bệnh nhân được xem xét mổ đặt ống silicon trong lệ quản, tái lập đường dẫn lưu lệ mũi. Phương pháp này có độ an toàn cao, ổn định lâu dài hơn kỹ thuật thông tuyến lệ truyền thống.
• Do nhiễm trùng: Thuốc chống viêm, thuốc kháng sinh được linh hoạt sử dụng với từng tác nhân gây viêm nhiễm. Trong quá trình dùng thuốc để phòng tránh khô mắt, người bệnh có thể kết hợp nhỏ nước mắt nhân tạo.
• Do dị tật mí mắt: Dựa vào mức độ dị tật, bác sĩ sẽ chỉ định hướng dùng thuốc tra mắt bảo vệ giác mạc hoặc phẫu thuật chỉnh hình mi.
• Do giảm trương lực túi lệ: Day nắn túi lệ là cách để khắc phục tình trạng chảy nước mắt sống, nên thực hiện 3 - 4 lần/ngày. Người bệnh dùng ngón trỏ dọc theo ống lệ ở mũi, day và miết nhẹ sống mũi 10 - 15 lần để làm thông thoáng vùng tắc nghẽn.

Cách khắc phục tình trạng chảy nước mắt sống theo nguyên nhân gây bệnh

Biện pháp phòng ngừa hiệu quả

Chảy nước mắt sống không phải bệnh hiếm gặp nhưng cũng không thể chủ quan, cần có biện pháp phòng ngừa chủ động để giảm thiểu nguy cơ tái phát và biến chứng về sau. Dưới đây là những biện pháp được chuyên gia Nhãn khoa gợi ý mà bạn có thể áp dụng:

• Nếu môi trường lao động có nhiều dị vật, mảnh vỡ cần trang bị kính bảo hộ để bảo vệ mắt. Khi di chuyển ngoài đường, bạn cũng nên đeo thêm kính để tránh bụi bẩn hoặc tia UV.
• Giảm thiểu nguy cơ chấn thương vùng đầu, chấn thương mắt khi tham gia giao thông bằng cách tuân thủ quy định đội mũ bảo hiểm.
• Không tuỳ tiện đưa tay lên mắt dụi hoặc chà xát mạnh làm tăng nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn hoặc virus.
• Giữ gìn vệ sinh môi trường sống, làm việc sạch sẽ, hạn chế tồn tại hoá chất, khói bụi hoặc các tác nhân dị ứng.
• Định ký tái khám sức khỏe mắt 6 - 12 tháng/lần hoặc bất kỳ thời điểm nào khi có biểu hiện bất thường như chảy nước mắt, đỏ mắt, đổ ghèn hoặc giảm thị lực.

Cách phòng ngừa, chăm sóc nâng cao sức khoẻ thị giác

Chảy nước mắt sống không phải tình trạng quá nghiêm trọng, có thể điều trị dứt điểm mà không ảnh hưởng đến thị lực. Tuy nhiên trong quá trình khắc phục, người bệnh cần chú ý tuân thủ chỉ định y tế, không tự ý tác động hoặc thay đổi đơn thuốc, dễ khiến bệnh tình chuyển biến nghiêm trọng hơn.