Cườm khô: Nguyên nhân, triệu chứng và hướng điều trị

Cườm khô là gì?

Cườm khô (đục thủy tinh thể) là tình trạng thủy tinh thể bị mờ đục, mất đi độ trong suốt vốn có. Mắt người bệnh như có một lớp kính phủ sương, mờ hơi nước, dẫn đến khó khăn khi đọc sách, lái xe hoặc nhìn biểu cảm khuôn mặt người đối diện.

Ở giai đoạn sớm, tình trạng mờ chỉ ảnh hưởng đến một phần nhỏ của thủy tinh thể, người bệnh chưa nhận thấy sự suy giảm thị lực. Khi bệnh tiến triển nặng hơn, vùng đục che phủ thủy tinh thể nhiều hơn sẽ làm thay đổi đường đi của ánh sáng qua mắt, tác động rõ rệt đến khả năng nhìn.

Cườm khô hay đục thuỷ tinh thể là tình trạng mắt mất đi độ trong suốt vốn có

Đục thủy tinh thể thường xảy ra ở cả hai mắt nhưng với mức độ tiến triển, lan rộng khác nhau. Một mắt có thể bị đục nặng hơn bên mắt còn lại, gây ra tình trạng chênh lệch thị lực giữa các bên.

Tùy theo tình trạng bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định dùng kính thuốc để cải thiện hoặc bảo toàn thị lực chưa bị mất. Đổi lại với những trường hợp tác động xấu đến sinh hoạt thường ngày, bệnh nhân có thể cần phẫu thuật.

Nguyên nhân gây bệnh cườm khô

Phần lớn các trường hợp cườm khô xảy ra do quá trình lão hóa hoặc chấn thương làm thay đổi cấu trúc thủy tinh thế. Về lâu dài, các protein, sợi cấu tạo nên thủy tinh thể dần bị thoái hóa, vón cục và phân hủy, khiến mắt mất đi độ trong suốt vốn có.

Ngoài hai yếu tố trên, các nhóm nguyên nhân khác cũng có thể làm tăng nguy cơ đục thủy tinh thể mắt mắt như:

• Bệnh lý di truyền trong gia đình, nhất là các rối loạn ảnh hưởng đến sức khỏe toàn thân.
• Nhóm bệnh lý tại mắt hoặc có tiền sử phẫu thuật mắt.
• Mắc bệnh lý nền như đái tháo đường, tiểu đường.
• Lạm dụng thuốc corticoid, steroid trong thời gian dài.
• Uống nhiều rượu bia, hút thuốc lá có thể thúc đẩy quá trình oxy hóa diễn ra nhanh, dẫn đến suy giảm thị lực.

Nhóm yếu tố làm tăng nguy cơ mắt bị đục thuỷ tinh thể

Dấu hiệu nhận biết đục thủy tinh thể

Cườm khô về lâu dài ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực người bệnh, khiến sinh hoạt hằng ngày bị hạn chế. Những vấn đề mà bạn có thể đối mặt bao gồm:

• Thị lực mờ, nhòe, tầm nhìn không được rõ nét như trước.
• Tầm nhìn ban đêm bị hạn chế, đặc biệt khi lái xe.
• Mắt nhạy cảm với ánh sáng mạnh, dễ bị lóa và chói.
• Khi đọc sách, làm việc cần nguồn sáng mạnh hơn bình thường để nhìn rõ.
• Nhìn thấy quầng sáng xung quanh bóng đèn hoặc nguồn sáng.
• Thường xuyên phải thay đổi số độ của kính gọng hoặc kính áp tròng.
• Màu sắc nhìn thấy bằng mắt bị nhạt, ngả vàng và kém tươi.
• Số ít trường hợp một mắt gặp tình trạng nhìn đôi.

Dấu hiệu nhận biết mắt bị cườm khô gây mờ đục tầm nhìn trước mắt

Bệnh nhân nên chủ động khám Mắt khi nhận thấy bất kỳ thay đổi bất thường nào liên quan đến thị lực, đặc biệt biểu hiện nhìn đôi, thấy chớp sáng, đau mắt dữ dội hoặc đau đầu cấp tính. Điều này đảm bảo đục thủy tinh thể được điều trị kịp thời, bảo tồn thị lực hiệu quả.

Phân loại mức độ cườm khô

Cườm khô được phân loại dựa trên vị trí thủy tinh thể bị tổn thương. Mỗi loại sở hữu những đặc điểm, mức độ ảnh hưởng thị lực khác nhau. Dưới đây là những dạng đục thủy tinh thể phổ biến mà bạn có thể gặp phải:

Đục thủy tinh thể nhân

Là dạng cườm khô xảy ra ở vùng trung tâm thủy tinh thể, tức người bệnh bị mờ mắt khi nhìn xa nhưng nhìn gần thì rõ, thậm chí có thể đọc sách. Song theo thời gian không được can thiệp, thủy tinh thể dần ngả vàng hoặc nâu khiến thị lực suy giảm nghiêm trọng, khó phân biệt màu sắc.

Đục thuỷ tinh thể nhân khiến mắt bệnh nhân mờ khi nhìn xa

Đục thủy tinh thể vỏ

Đục thủy tinh thể vỏ ảnh hưởng chủ yếu đến phần rìa ngoài thủy tinh thể, biểu hiện với các đốm trắng hoặc vệt mờ hình nan quạt trên giác mạc. Đến khi bệnh tiến triển nặng hơn, các vệt này bắt đầu lan rộng vào trung tâm và cản trở ánh sáng đi qua thủy tinh thể.

Đục thủy tinh thể bao sau

Dạng đục thủy tinh thể bao sau khởi phát ở mặt sau thủy tinh thể, nằm ngay trên đường đi ánh sáng, tác động trực tiếp đến khả năng nhìn gần. Ngoài ra, người bệnh còn dễ bị chói mắt khi ra nắng, nhìn mờ trong môi trường ánh sáng mạnh và thấy quầng sáng xung quanh bóng đèn.

Đục thuỷ tinh thể bao sau tác động đến khả năng nhìn gần của người bệnh

Đục thủy tinh thể bẩm sinh

Là tình trạng trẻ sinh ra đã được chẩn đoán cườm khô hoặc phát bệnh khi còn nhỏ tuổi. Nguyên nhân phần lớn liên quan đến yếu tố di truyền giữa các thế hệ; hoặc bị nhiễm trùng, chấn thương trong thời kỳ bào thai.

Bệnh cườm khô có phải mổ không?

Bệnh cườm khô giai đoạn đầu thường chưa cần can thiệp ngoại khoa, bệnh nhân chủ yếu được chỉ định đeo kính hoặc dùng thêm vitamin A, C, E để làm chậm quá trình phát triển bệnh. Đồng thời chú ý tăng cường ánh sáng trong nhà, tránh tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng trực tiếp và bụi bẩn.

Trong trường hợp phải ra ngoài hoặc di chuyển trên đường thường xuyên, nên đeo kính râm hoặc đội mũ rộng vành để bảo vệ mắt. Một lối sinh hoạt lành mạnh, nói không với khói thuốc lá, đồ chiên rán hay đồ ngọt cũng cần được thiết lập.

Giai đoạn đầu bệnh cườm khô chưa cần can thiệp phẫu thuật

Phẫu thuật chủ yếu được khuyến nghị với những tình huống thị lực giảm xuống dưới 3/10 hoặc sau chấn thương nặng ảnh hưởng đến sinh hoạt thường ngày. Trong quá trình can thiệp, bác sĩ sẽ gây tê để loại bỏ thủy tinh thể bị đục và thay thế bằng thủy tinh thể nhân tạo mới.

Nếu cả hai mắt đều bị cườm khô, bác sĩ sẽ ưu tiên can thiệp bên mắt yếu hơn trước. Đến khi một bên mắt hồi phục, khả năng nhìn tốt hơn, cuộc phẫu thuật cho bên mắt tiếp theo sẽ được diễn ra.

Biện pháp phòng ngừa đục thủy tinh thể

Hiện chưa có nghiên cứu khẳng định chắc chắn về biện pháp phòng ngừa hoặc làm chậm khả năng tiến triển của bệnh. Song, những thói quen lành mạnh dưới đây có thể hỗ trợ bảo vệ thị lực và giảm nguy cơ mắc cườm khô.

Cụ thể:

• Khám mắt định kỳ: Định kỳ 6 - 12 tháng tái khám sức khỏe mắt để phát hiện sớm tình trạng đục thủy tinh thể hoặc các bệnh lý về mắt khác từ giai đoạn đầu.
• Không hút thuốc lá: Các thành phần trong khói thuốc lá có thể làm tăng quá trình oxy hóa trong cơ thể, đẩy nhanh tốc độ tiến triển của đục thủy tinh thể.
• Kiểm soát bệnh nền: Bệnh nhân đái tháo đường, các bệnh lý mạn tính khác cần tuân thủ chặt chẽ phác đồ điều trị, giảm thiểu các yếu tố nguy cơ tác động.
• Chế độ dinh dưỡng: Thực đơn nhiều rau xanh, trái cây giúp cung cấp nguồn vitamin, khoáng chất và chống oxy hóa dồi dào, góp phần bảo vệ sức khỏe mắt.
• Hạn chế tiếp xúc tia UV: Tia cực tím từ ánh nắng mặt trời có thể làm thủy tinh thể bị tổn thương nghiêm trọng hơn. Khi phải di chuyển giữa trời nắng, đặc biệt các giờ cao điểm, bạn nên đeo kính râm để bảo vệ mắt.
• Không rượu bia: Uống nhiều rượu bia sẽ làm tăng nguy cơ hình thành đục tinh thể cũng như tác động xấu đến thị lực. Để bảo vệ sức khỏe mắt lâu dài, bạn cần kiêng hoặc giảm tối đa lượng bia rượu sử dụng hàng ngày.

Cách bảo vệ sức khoẻ mắt, giảm thiểu nguy cơ đục thuỷ tinh thể

Cườm khô ít khi gây triệu chứng đau nhức hay biến chứng cấp tính ở người bệnh, nhưng nếu kéo dài sẽ khiến thị lực sụt giảm nghiêm trọng. Định kỳ khám mắt, kiểm soát các yếu tố nguy cơ đúng thời điểm hoặc phẫu thuật khi có chỉ định đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn thị lực, lấy lại chất lượng cuộc sống vốn có.