Cườm nước xuất hiện do áp lực nội nhãn tăng cao hoặc tổn thương dây thần kinh thị giác, là nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm thị lực không hồi phục. Bệnh thường tiến triển âm thầm, ít biểu hiện ở giai đoạn sớm nên rất dễ bị bỏ qua, chủ quan trong điều trị. Việc này khiến hiệu quả can thiệp sụt giảm, người bệnh không bảo toàn được phần thị lực chưa bị mất.
Cườm nước (Glaucoma) hay tăng nhãn áp là bệnh lý tổn thương dây thần kinh thị giác, tiềm ẩn nguy cơ suy giảm thị lực hoặc mù lòa. Dây thần kinh thị giác có chức năng truyền thông tin hình ảnh từ mắt lên não, đặc biệt quan trọng đối với khả năng nhìn.
Cườm nước hay tăng nhãn áp là nguyên nhân gây mù loà hàng đầu thế giới
Tổn thương dây thần kinh thị giác thường xảy ra do áp lực trong mắt tăng cao, số ít xảy ra khi nhãn áp ở mức bình thường. Tình trạng này có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng phổ biến hơn ở người cao tuổi, đặc biệt trên 60 tuổi.
Nhiều thể cườm nước không có dấu hiệu cảnh báo rõ ràng, tiến triển âm thầm theo thời gian. Điều này khiến người bệnh không thể nhận thấy sự thay đổi thị lực đến khi bệnh ở giai đoạn muộn, khiến việc can thiệp chậm trễ và giảm hiệu quả.
Tích tụ thủy dịch trong mắt là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh cườm nước, ảnh hưởng từ quá trình hoạt động hệ thống thoát dịch. Tình trạng này kéo theo sự tổn thương dây thần kinh thị giác, áp lực nội nhãn tăng cao.
Ở trạng thái bình thường, thủy dịch sẽ được dẫn lưu qua vùng bè, nằm tiếp giáp giữa mống mắt và giác mạc. Nếu mắt sản xuất quá nhiều thủy dịch, hệ thống dẫn lưu vận hành thiếu hiệu quả, tạo điều kiện cho bệnh lý tiến triển.
Tuy nhiên khi xét sâu hơn về từng loại tăng nhãn áp, cơ chế sinh bệnh có đặc điểm khác biệt nhất định. Cụ thể:
Cơ chế sinh bệnh của từng dạng Glaucoma
Tồn tại nhiều yếu tố nguy cơ góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh cườm nước, trong đó bao gồm:
Tuổi tác, di truyền hay giới tính là một trong những yếu tố hàng đầu dẫn đến tăng nhãn áp
Phân dạng tăng nhãn áp giúp bác sĩ xác định chính xác cơ chế sinh bệnh, tốc độ tiến triển và phương pháp điều trị phù hợp. Glaucoma góc mở và glaucoma góc đóng là hai thể thường gặp nhất với mức độ nguy hiểm và đặc điểm lâm sàng khác nhau.
Cườm nước góc mở là thể bệnh thường gặp nhất, xảy ra do hệ thống dẫn lưu gặp trục trặc trong quá trình thoát dịch. Tuy nhiên góc dẫn lưu tạo bởi mống mắt, giác mạc vẫn mở, hoạt động hiệu quả.
Glaucoma góc mở là thể bệnh phổ biến nhất do quá trình dẫn lưu gặp trục trặc
Áp lực nhãn áp âm thầm gia tăng theo thời gian, ảnh hưởng từ từ đến thị lực người bệnh. Do thủy dịch vẫn được sản xuất bình thường nhưng tốc độ thoát dịch bị chậm lại hoặc suy giảm.
Glaucoma góc đóng là tình trạng mống mắt phồng ra, che phủ một phần hoặc hoàn toàn góc dẫn lưu. Tình trạng này khiến thủy dịch không thể lưu thông bình thường trong mắt, khiến áp lực nhãn áp tăng lên đột ngột hoặc từ từ.
Cườm nước có thể phát triển ở một hoặc cả hai mắt với những biểu hiện thay đổi theo từng loại và giai đoạn tiến triển bệnh. Tuy nhiên ở giai đoạn đầu, bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng, chỉ gây đau và suy giảm thị lực khi tổn thương tiến triển nghiêm trọng hơn.
Biểu hiện của tăng nhãn áp đóng cấp tính thường dữ dội, tiến triển nhanh chóng và rõ rệt. Cụ thể như sau:
Dấu hiệu nhận biết tăng nhãn áp góc đóng cấp tính
Trong trường hợp nhận thấy mắt có biểu hiện cương tụ, sưng nề, bệnh nhân cần cấp cứu y khoa ngay. Nếu không xử trí kịp thời, đúng cách trong 24 - 48 giờ, nguy cơ mù lòa vĩnh viễn rất cao.
So với thể góc đóng, cườm nước góc mở thường tiến triển chậm và âm thầm trong nhiều năm. Đặc biệt ở giai đoạn đầu, bệnh nhân rất khó nhận thấy biểu hiện khó chịu hay bất thường của bệnh lý.
Triệu chứng Glaucoma góc mở thường bắt đầu từ vùng ngoại vi, với các điểm mù rải rác xung quanh tầm nhìn hai bên. Đến khi bệnh chuyển nặng, xâm nhập vào vùng trung tâm, khiến người bệnh gặp khó khăn hơn khi nhìn cảnh vật trước mắt.
Tăng nhãn áp bẩm sinh ở trẻ em khởi phát với những triệu chứng đặc trưng như:
Biểu hiện cườm nước bẩm sinh ở trẻ em
Các biểu hiện của cườm nước thứ phát có sự tương đồng với thể góc đóng hoặc góc mở. Tuy nhiên người bệnh có thể dựa từng thể thứ phát để xác định cụ thể hơn từng dấu hiệu đi kèm:
Bệnh cườm nước cần được xác định, chẩn đoán chuyên biệt với kiểm tra tình trạng lâm sàng kết hợp các phương pháp cận lâm sàng. Từ đó đưa ra được kết quả chính xác nhất về cấu trúc và chức năng của hai bên mắt.
Dưới đây là một số xét nghiệm có thể được thực hiện:
Chẩn đoán chuyên khoa xác định nguyên nhân và mức độ tăng nhãn áp
Hướng điều trị cườm nước tập trung hạ chỉ số áp lực nội nhãn, đảm bảo dây thần kinh thị giác không chịu thêm bất kỳ tổn thương thứ phát nào khác. Dưới đây là những phương pháp thường được áp dụng, tác động với những cơ chế khác nhau.
Một số loại thuốc được xem xét sử dụng, kê đơn với bệnh lý glaucoma như sau:
Hướng điều trị tăng nhãn áp (glaucoma) bằng thuốc
Với những trường hợp áp lực nhãn áp tăng cao, điều trị bằng thuốc không cho kết quả rõ rệt, bác sĩ sẽ xem xét tạo hình vùng bè bằng laser hoặc tạo lỗ rìa mống mắt. Đây là những kỹ thuật can thiệp hiện đại, ít xâm lấn nên bệnh nhân có thể xuất viện ngay trong ngày.
Để phòng ngừa bệnh lý tăng nhãn áp, người bệnh cần kết hợp duy trì lối sống lành mạnh với tái khám mắt định kỳ. Cụ thể:
Biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu nguy cơ xuất hiện bệnh cườm nước
Bệnh viện Phương Đông tổng hợp những thắc mắc liên quan đến bệnh lý tăng nhãn áp, giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về đối tượng nguy cơ, lưu ý trong sinh hoạt và dinh dưỡng thường ngày. Từ đây, mỗi cá nhân có thể chủ động phòng ngừa, theo dõi và kiểm soát bệnh lý hiệu quả.
Cườm nước có nguy cơ cao xuất hiện ở những người ngoài 40 tuổi, mắc các bệnh lý tiểu đường hoặc tăng huyết áp. Hoặc trường hợp dùng corticosteroid kéo dài, chấn thương mắt, cận thị nặng, gia đình có tiền sử bị cườm nước.
Bệnh nhân tăng nhãn áp cần tránh tiêu thụ thực phẩm nhiều muối, khiến huyết áp tăng cao và ảnh hưởng đến hoạt động lưu thông máu nuôi dưỡng mắt. Hạn chế tối đa caffein, đồ chiên rán, nước ngọt có gas hoặc chế biến sẵn, khiến bệnh tình tiến triển nghiêm trọng hơn.
Cườm nước không phải bệnh truyền nhiễm, không có cơ chế lây lan từ người này sang người khác qua không khí hoặc tiếp xúc dịch tiết. Tuy nhiên bệnh có đặc tính di truyền mạnh, đặc biệt cao giữa các thành viên ruột thịt như bố mẹ, anh chị em.
Cườm nước hay Glaucoma là bệnh lý về mắt nghiêm trọng cần được xác định sớm nguyên nhân, từ đó có phương pháp điều trị và bảo vệ thị lực hiệu quả. Bệnh nhân khi nhận thấy bất kỳ triệu chứng khó chịu, bất thường gợi ý tăng nhãn áp, cần nhanh chóng thăm khám với bác sĩ chuyên khoa.
BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG
Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.
Tham vấn chuyên môn: Đội ngũ Bác sĩ Chuyên khoa Mắt
Tham vấn chuyên môn: Đội ngũ Bác sĩ Chuyên khoa Mắt
Chàm mi mắt có thể được điều trị bằng cách áp dụng các biện pháp chăm sóc da, hạn chế tiếp xúc với hóa chất và các loại thực phẩm...
