Đôi mắt đẹp được coi là một trong số “điểm cộng” ngoại hình giúp chúng ta tự tin và có nhiều cơ hội hơn trong cuộc sống. Ngược lại, với những người không may sở hôi đôi mắt lé kim thì không những thị lực kém hơn, họ còn có xu hướng tự ti, ngại giao tiếp, thể hiện bản thân và gặp nhiều khó khăn hơn trong cuộc sống.
Mắt lé kim là tình trạng hai mắt không nhìn về cùng một hướng tại cùng một thời điểm. Khi quan sát, bạn có thể thấy một mắt nhìn thẳng, trong khi mắt còn lại lại lệch sang trái, phải, lên trên hoặc xuống dưới.
Hiện tượng này xảy ra do sự mất cân bằng giữa các cơ điều khiển vận động của nhãn cầu khiến hai mắt không phối hợp nhịp nhàng với nhau. Bất thường này không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ khuôn mặt mà còn tác động tiêu cực đến thị lực.
Cụ thể, người bệnh có thể gặp khó khăn khi nhìn, dễ mỏi mắt, giảm khả năng tập trung và quan sát. Ở mức độ nặng hơn, lé kim còn làm tăng nguy cơ nhược thị và rối loạn thị giác hai mắt nếu không được phát hiện và can thiệp sớm.
Hiện tượng hai mắt không nhìn về cùng 1 phía khá thường gặp
Theo các bác sĩ chuyên khoa Mắt, mắt lé có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, liên quan đến cấu trúc mắt, thần kinh hoặc các bệnh lý toàn thân. Các nguyên nhân thường gặp có thể kể đến như sau:
Mắt lé kim bẩm sinh thường xuất hiện rất sớm, phổ biến ở trẻ dưới 6 tháng tuổi. Nguyên nhân có thể liên quan đến tổn thương vùng não, dây thần kinh vận nhãn hoặc các cơ điều khiển mắt bị yếu hay liệt. Khi các cơ hoạt động không đồng đều, một bên co kéo mạnh hơn bên còn lại, khiến hai mắt không thể nhìn cùng một hướng và dẫn đến lé kim.
Yếu tố di truyền cũng được xem là một trong những nguyên nhân làm tăng nguy cơ mắc bệnh lý này. Nếu trong gia đình có người thân như cha mẹ, ông bà từng bị lé mắt, con cháu có khả năng cao gặp tình trạng tương tự. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào có yếu tố di truyền cũng biểu hiện lé kim rõ ràng, mức độ nặng hay nhẹ còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác.
Một số bệnh lý tại mắt có thể làm gián đoạn khả năng phối hợp thị giác giữa hai mắt và gây ra mắt lé kim. Các bệnh thường gặp bao gồm đục thủy tinh thể, sẹo giác mạc, u nguyên bào võng mạc hoặc tình trạng bất đồng khúc xạ giữa hai mắt. Ngoài ra, những người bị cận thị, viễn thị hoặc loạn thị nặng nhưng không được chỉnh kính phù hợp cũng có nguy cơ cao bị lé kim do hai mắt phải hoạt động không cân bằng trong thời gian dài.
Các bệnh lý toàn thân như tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc rối loạn mạch máu có thể ảnh hưởng đến dây thần kinh và cơ vận nhãn. Khi hệ thống nuôi dưỡng các cơ và dây thần kinh mắt bị tổn thương, khả năng điều khiển chuyển động của mắt sẽ suy giảm, từ đó dẫn đến tình trạng mắt lé kim. Đây là nhóm nguyên nhân thường gặp ở người trưởng thành hoặc người cao tuổi.
Ngoài các nguyên nhân kể trên, một số trường hợp nhìn giống lé kim nhưng thực chất chỉ là lé giả, do cấu trúc khuôn mặt, góc mắt hẹp hoặc nếp mí che một phần lòng trắng. Trường hợp này cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám để phân biệt chính xác.
Mắt lé kim thường có những dấu hiệu khá rõ ràng nếu quan sát kỹ. Dễ nhận biết nhất là tình trạng hai mắt không nhìn về cùng một hướng, một mắt nhìn thẳng trong khi mắt còn lại bị lệch. Một số người có thể gặp hiện tượng nhìn đôi, hình ảnh bị nhòe hoặc chồng lên nhau do hai mắt không phối hợp tạo thành một hình ảnh thống nhất.
Ngoài ra, người bệnh có thể cảm thấy mỏi mắt, đau đầu hoặc đau vùng hốc mắt do mắt phải liên tục điều chỉnh để cố gắng nhìn rõ. Trẻ nhỏ bị lé kim thường khó tập trung, hay nghiêng đầu hoặc nheo mắt khi nhìn. Trong một số trường hợp, mắt có thể trông lồi ra hoặc thụt vào nhẹ, khiến khuôn mặt mất cân đối.
Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường này kéo dài, người bệnh không nên chủ quan. Việc thăm khám sớm tại cơ sở chuyên khoa Mắt giúp xác định chính xác tình trạng mắt lé kim, từ đó có hướng theo dõi và điều trị phù hợp, tránh ảnh hưởng lâu dài đến thị lực và chất lượng cuộc sống.
Mỏi mắt, nhức đầu là một trong số các triệu chứng cảnh báo tình trạng mắt lé
Dù mức độ lệch giữa hai mắt không quá rõ ràng như lé nặng nhưng tình trạng hai mắt không cân xứng vẫn có thể gây ra nhiều ảnh hưởng như sau:
Mắt lé dù nhẹ vẫn làm giảm khả năng phối hợp giữa hai mắt. Khi hai mắt nhìn không cùng hướng, hình ảnh thu nhận được dễ bị méo mó, thiếu chính xác, thậm chí có thể xuất hiện tình trạng nhìn một vật thành hai hình. Người bệnh vì vậy phải cố gắng điều tiết nhiều hơn để nhìn rõ, dẫn đến mỏi mắt, nhức đầu hoặc khó tập trung khi học tập và làm việc kéo dài.
Ở trẻ em, đặc biệt là trẻ bị lé kim bẩm sinh, thị lực hai mắt có thể phát triển không đồng đều. Trẻ dễ gặp khó khăn khi quan sát không gian, đi đứng thiếu vững vàng, tăng nguy cơ té ngã hoặc va chạm. Nếu không can thiệp sớm, tình trạng này còn có thể làm tăng nguy cơ mắc các tật khúc xạ khác như cận thị, viễn thị hoặc loạn thị, ảnh hưởng lâu dài đến thị lực.
Đôi mắt có vai trò quan trọng trong giao tiếp và thẩm mỹ khuôn mặt. Mắt lé tuy không quá rõ nhưng vẫn có thể khiến người bệnh cảm thấy tự ti về ngoại hình. Nhiều người trở nên ngại giao tiếp, thiếu tự tin khi làm việc hoặc sinh hoạt trong môi trường đông người.
Với trẻ nhỏ, sự mặc cảm này nếu kéo dài có thể ảnh hưởng đến tâm lý, khả năng hòa nhập và phát triển toàn diện.
Bất thường này về mắt có thể khiến bé gặp nhiều khó khăn khi giao tiếp và học tập
Dựa vào hướng lệch của mắt, bất thường này được chia thành nhiều dạng khác nhau. Có trường hợp một mắt lệch vào trong so với mắt còn lại, được gọi là lé kim trong.
Một số trường hợp khác, mắt bị lệch ra ngoài, gọi là lé kim ngoài. Ngoài ra, mắt cũng có thể lệch lên trên hoặc lệch xuống dưới, gây mất cân đối trục nhìn giữa hai mắt.
Để chẩn đoán mắt lé, bác sĩ sẽ kiểm tra khả năng phối hợp và điều chỉnh của hai mắt thông qua nhiều bước. Người bệnh có thể được yêu cầu nhìn vào một vật cố định để quan sát xem hai mắt có cùng hướng hay không. Bác sĩ cũng có thể kiểm tra phản xạ ánh sáng trên đồng tử hoặc đánh giá khả năng di chuyển của mắt khi theo dõi vật thể gần và xa.
Dựa vào mức độ lệch, nguyên nhân gây ra mắt lé và độ tuổi, người bệnh có thể cân nhắc lựa chọn các phương pháp điều trị như sau:
Trong một số trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định đeo kính để điều chỉnh tật khúc xạ và hỗ trợ hai mắt phối hợp tốt hơn. Phương pháp này tương đối đơn giản, dễ thực hiện và phù hợp với nhiều người bệnh, đặc biệt khi mắt lé kim liên quan đến sự điều tiết của mắt.
Một số trường hợp mắt lé kim do rối loạn hoạt động của cơ mắt có thể được bác sĩ chỉ định dùng thuốc nhỏ mắt hoặc thuốc uống. Các loại thuốc này giúp cải thiện khả năng làm việc của cơ mắt, từ đó hỗ trợ điều chỉnh hướng nhìn. Người bệnh cần tuyệt đối tuân thủ chỉ định, không tự ý sử dụng thuốc để tránh tác dụng phụ không mong muốn.
Liệu pháp thị giác là phương pháp điều trị không xâm lấn, tập trung vào các bài tập mắt nhằm cải thiện sự phối hợp, khả năng tập trung và chức năng thị giác. Phương pháp này đòi hỏi sự kiên trì và thực hiện đúng hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa để đạt hiệu quả lâu dài.
Phẫu thuật thường được cân nhắc khi mắt lé kim không đáp ứng với các phương pháp điều trị bảo tồn. Mục tiêu của phẫu thuật là điều chỉnh vị trí các cơ mắt, giúp hai mắt nhìn thẳng hàng hơn, đồng thời cải thiện cả thị lực và thẩm mỹ. Việc phẫu thuật cần được thực hiện tại cơ sở y tế uy tín và theo dõi sát sao sau can thiệp.
Người mắt lé kim có thể phải phẫu thuật để điều trị dứt điểm
Bên cạnh tuân thủ theo hướng dẫn điều trị của bác sĩ, bệnh nhân và gia đình có thể chủ động áp dụng một số biện pháp chăm sóc tại nhà để hỗ trợ cải thiện thị lực và hạn chế tình trạng tiến triển nặng hơn như sau:
Nhìn chung, mắt lé kim là bệnh lý không gây nguy hiểm ngay lập tức nhưng xuất hiện nhiều ở cả người lớn và trẻ em. Điều trị đúng lúc, đúng cách sẽ góp phần cải thiện thị lực, nâng cao sự tự tin ngoại hình và hỗ trợ người bệnh đón nhận nhiều cơ hội hơn trong cuộc sống.
BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG
Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.
Mắt lé kim rất dễ nhận biết, bằng mắt thường chúng ta có thể quan sát thấy 2 mắt không nhìn cùng về một điểm và 1 hoặc cả 2...
