Mắt trố có phải triệu chứng của bệnh lý không? Khi nào phải điều trị?

Mắt trố là gì?

Mắt trố (hay còn gọi là mắt lồi) là tình trạng nhãn cầu bị đẩy ra phía trước nhiều hơn so với vị trí bình thường. Ở người khỏe mạnh, độ lồi nhãn cầu trung bình khoảng 12 mm. Khi mắt nhô ra từ 16 mm trở lên, đó được xem là mắt trố ở các mức độ khác nhau:

• Mức 1: 13–16 mm – lồi nhẹ
• Mức 2: 17–20 mm
• Mức 3: 20–23 mm
• Mức 4: ≥ 24 mm – lồi nặng

Bất thường này có thể gặp ở bất kỳ độ tuổi nào, kể cả trẻ sơ sinh. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ mà còn có thể là dấu hiệu cảnh báo những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như bệnh tuyến giáp, u hốc mắt hoặc nhiễm trùng sâu quanh mắt. 

Độ lồi nhãn cầu lớn hơn 12mm được xem là mắt lồi

Dấu hiệu của mắt trố là gì?

Trên thực tế, triệu chứng này có thể dễ dàng nhận thấy khi quan sát từ ngang hoặc từ trên xuống và nếu lòng trắng của mắt lộ ra nhiều hơn. Ngoài ra, nếu quan sát kỹ, chúng ta có thể thấy người bệnh có các biểu hiện như sau:

• Khô mắt, cộm, mỏi mắt, khó chịu khi nhìn màn hình hoặc ánh sáng.
• Mắt đỏ, kích ứng, chảy nước mắt nhiều.
• Khó nhắm kín mắt, khó chớp mắt hoặc cảm giác mắt căng ra phía trước.
• Suy giảm thị lực, nhìn mờ hoặc xuất hiện hiện tượng nhìn đôi.
• Có cảm giác áp lực trong mắt hoặc quanh hốc mắt.
• Trong trường hợp nặng, người bệnh có thể không nhắm được mắt khi ngủ hoặc giảm thị lực nhanh chóng.

Nếu mắt trố xảy ra ở cả hai bên, hoặc đi kèm đau nhức, giảm thị lực thì đây là tình trạng khẩn cấp cần đi khám ngay để tránh biến chứng nguy hiểm, thậm chí mù lòa vĩnh viễn.

Nguyên nhân gây ra mắt lồi là gì?

Theo các bác sĩ chuyên khoa, một số nguyên nhân có thể gây ra tình trạng mắt bị lồi bao gồm:

Cường năng tuyến giáp

Đây là nguyên nhân gây mất lồi phổ biến nhất. Ở người mắc bệnh cường giáp, hệ miễn dịch hoạt động bất thường và tấn công chính các mô mềm quanh mắt. Điều này dẫn đến tình trạng:

• Mô mỡ và cơ trong hốc mắt bị viêm và sưng lên, chiếm thêm diện tích.
• Thể tích mô tăng nhưng không gian trong hốc mắt lại cố định, dẫn đến áp lực tăng.
• Áp lực này đẩy nhãn cầu trồi ra phía trước, tạo nên tình trạng mắt lồi đặc trưng.

Mắt trố do tuyến giáp thường không xuất hiện đột ngột mà tiến triển theo từng giai đoạn. Nếu không được điều trị kịp thời, người bệnh có nguy cơ gặp biến chứng như loét giác mạc, hạn chế vận nhãn hoặc thậm chí nguy cơ giảm thị lực vĩnh viễn.

Người bị bệnh cường giáp có thể có nhãn cầu lồi hơn so với bình thường

Yếu tố di truyền hoặc dị tật bẩm sinh

Một số người có hốc mắt nông hoặc cấu trúc xương mặt khác biệt ngay từ khi sinh ra. Vì không gian trong hốc mắt nhỏ hơn bình thường nên nhãn cầu dễ bị đẩy ra phía trước, khiến mắt trông to và lồi hơn dù không có bệnh lý.
Triệu chứng này sẽ giảm dần theo thời gian và không gây nguy hiểm. 

Ảnh hưởng từ các bệnh về mắt hoặc hốc mắt

Nhiều bệnh lý tại mắt có thể làm thay đổi cấu trúc hoặc áp lực trong hốc mắt, dẫn đến mắt trố, cụ thể như sau:

• Cận thị nặng, kéo dài: Khi cận thị nặng, nhãn cầu bị kéo dài theo chiều trước – sau. Nhãn cầu kéo dài khiến mắt có xu hướng nhô về trước.
• Viêm mô tế bào hốc mắt hoặc nhiễm trùng sâu: Viêm làm mô sưng phù, tích tụ dịch và tăng áp lực trong hốc mắt, từ đó đẩy nhãn cầu ra ngoài.
• U mạch hốc mắt hoặc dị dạng mạch máu: Các bất thường mạch máu khiến mô trong hốc mắt phồng lên, gây lồi mắt từng bên.
• Chấn thương gây chảy máu trong hốc mắt: Máu tụ làm áp lực tăng nhanh, nhãn cầu bị đẩy ra phía trước. Đây là tình trạng nguy hiểm, cần can thiệp y tế ngay lập tức.

Có các khối u quanh mắt

Khối u ở hốc mắt chiếm thêm không gian và đẩy nhãn cầu ra trước. Tùy loại u mà mức độ nguy hiểm khác nhau:

• U lành tính thường phát triển chậm và gây lồi mắt do chiếm chỗ. Các khối u này thường có thể phẫu thuật loại bỏ hoàn toàn.
• U ác tính có thể là ung thư nguyên phát hoặc di căn từ nơi khác. Khối u phát triển nhanh, xâm lấn mô xung quanh và làm lồi mắt rõ rệt. Điều trị đòi hỏi kết hợp nhiều phương pháp như phẫu thuật, xạ trị và hóa trị.

Các phương pháp điều trị mắt trố hiệu quả

Không phải trường hợp mắt trố nào cũng cần điều trị. Việc điều trị sẽ được cân nhắc tiến hành dựa trên yêu cầu công việc, mong muốn của bệnh nhân và nguyên nhân gây bệnh cụ thể của từng ca bệnh. 

Đối với các trường hợp bị mắt lồi do bệnh tuyến giáp

Với các bệnh xuất hiện dưới dạng biến chứng của bệnh cường giáp thì các phương pháp điều trị sẽ dựa trên giai đoạn bệnh để đạt hiệu quả tối ưu. Dưới đây là một số cách điều trị phổ biến trên lâm sàng, bao gồm:

• Điều chỉnh nồng độ hormone tuyến giáp: Mục tiêu đầu tiên là đưa hormone tuyến giáp về mức ổn định. Khi hormone được kiểm soát, tình trạng viêm quanh hốc mắt sẽ giảm, từ đó giúp hạn chế mắt lồi tăng nặng. Bác sĩ sẽ kê các loại thuốc kháng giáp phù hợp với mức độ bệnh của từng người.
• Dùng thuốc corticosteroid giảm viêm: Thuốc corticosteroid có tác dụng mạnh trong việc giảm sưng và viêm ở mô và cơ quanh mắt. Người bệnh thường cần từ 10–20 tuần mới cảm nhận rõ sự cải thiện. Tuy hiệu quả nhưng thuốc phải dùng đúng liều và đúng chỉ định để tránh tác dụng phụ.
• Xạ trị hốc mắt: Xạ trị giúp tác động trực tiếp vào mô viêm, làm giảm sưng và cải thiện mức độ lồi mắt. Phương pháp này thường được chỉ định khi thuốc không đáp ứng tốt. Tuy nhiên, xạ trị có thể làm tăng nguy cơ đục thủy tinh thể hoặc tổn thương mô mắt nên cần cân nhắc kỹ lưỡng.
• Chăm sóc hỗ trợ kết hợp: Bác sĩ có thể khuyến nghị thêm các biện pháp hỗ trợ giúp giảm khó chịu:
• Ngủ kê cao đầu để giảm phù nề.
• Đeo kính râm bảo vệ mắt khỏi gió – ánh sáng.
• Nhỏ mắt và dùng nước mắt nhân tạo để giảm khô rát.
• Hạn chế khói bụi, môi trường ô nhiễm.

Nếu nguyên nhân gây là do các bệnh lý tuyến giáp, bạn có thể phải uống thuốc điều trị

Phẫu thuật điều trị

Phẫu thuật thường được cân nhắc khi iều trị nội khoa không mang lại hiệu quả, mắt trố nặng gây khô giác mạc, suy giảm thị lực. Hoặc nhãn cầu lồi ra quá nhiều, có nguy  cơ chèn ép dây thần kinh thị giác.

Hiện nay có 3 phương pháp phẫu thuật chính:

• Phẫu thuật giải áp hốc mắt.
• Phẫu thuật chỉnh mí mắt
• Phẫu thuật cơ vận nhãn

Có thể nói, có nhiều nguyên nhân khác nhau có thể dẫn đến triệu chứng mắt trố. Nếu bạn có các dấu hiệu nhãn cầu lồi ra nhiều hơn so với bình thường, cách tốt nhất là bạn nên dành thời gian đi thăm khám sớm để được các bác sĩ chuyên khoa phát hiện và điều trị (nếu cần).