Rách sụn viền khớp vai: Triệu chứng, nguyên nhân và điều trị

Rách sụn viền khớp vai là gì?

Rách sụn viền khớp vai (rạn nứt sụn viền vai) là tình trạng tổn thương ở lớp mô sụn bao quanh viền ổ chảo xương vai. Trong hệ Cơ - Xương - Khớp, lớp sụn này đảm nhiệm vai trò giữa đầu xương cánh tay khớp chặt với ổ chảo và hỗ trợ chuyển động linh hoạt.

Rách sụn viền khớp vai là một dạng tổn thương lớp mô sụn bao quanh viền ổ chảo xương vai

Sụn viền là nơi bám của nhiều cấu trúc quan trọng như gân cơ nhị đầu, gân cơ tam đầu và dây chằng ổ chảo. Nhờ vậy, khớp vai có thể duy trì sự vững chắc ngay cả khi thực hiện các động tác biên độ lớn như vươn tay, nâng hoặc xoay.

Trường hợp sụn viền bị nứt, rách hoặc bong khỏi ổ chảo, khớp vai sẽ mất dần tính ổn định vốn có. Người bệnh khi này phải đối mặt với các triệu chứng khó chịu như đau vai, cứng khớp, yếu cơ và hạn chế vận động.

Nguyên nhân rách sụn viền khớp vai

Nguyên nhân gây rách phổ biến nhất liên quan đến hoạt động lặp đi lặp lại quá mức tại khớp vai. Điển hình nhất ở vận động viên ném tạ, bóng chày, tennis hoặc cử tạ, nhóm đối tượng thường xuyên sử dụng lực cánh tay.

Chấn thương xuất hiện sau tai nạn giao thông, va đập mạnh, đập vai xuống đất khiến khớp bị trật và kéo theo tổn thương sụn viền. Yếu tố tuổi tác cũng góp phần tăng nguy cơ mắc bệnh, theo thời gian sụn viền trở nên kém đàn hồi và dễ bị tổn thương ngay cả với sang chấn nhẹ.

Đối tượng nguy cơ nứt sụn viền khớp vai

Nứt sụn viền khớp vai có thể xảy ra với tất cả mọi đối tượng, tuy nhiên cao hơn ở nhóm người sở hữu những đặc điểm dưới đây:

• Người mắc bệnh lý xương khớp như viêm khớp, thoái hóa khớp, viêm xương khớp khiến sụn viền khớp vai suy yếu, dễ bị rách.
• Người sở hữu lối sống hoặc công việc đòi hỏi hoạt động vai mỗi ngày như xây dựng, nghệ sĩ biểu diễn, võ sĩ, nghề thủ công.

Người sử dụng khớp vai mỗi ngày có nguy cơ cao bị nứt rách sụn viền

Phân loại sụn viền khớp vai bị rách

Dựa vào vị trí chấn thương, sụn viền khớp vai bị rách có thể phân chia thành 3 dạng như sau:

• Tổn thương SLAP là vết rách xảy ra ở phần trước - sau sụn viền trên, ảnh hưởng đến chỗ bám của gân đầu dài cơ nhị đầu cánh tay, đau và hạn chế vận động.
• Tổn thương Bankart là tình trạng phần trước - dưới ổ chảo vai bị rách do trật khớp vai về phía trước, thường đi kèm chấn thương dây chằng ổ chảo cánh tay dưới.
• Tổn thương Bankart ngược xuất hiện ở sụn viền sau, là hậu quả của tình trạng mất độ vùng khớp vai phía sau, ảnh hưởng đến cả dây chằng ổ chảo cánh tay dưới tương ứng.

Triệu chứng nứt sụn viền vai

Nứt sụn viền vai thường bị nhầm lẫn với các chấn thương khác, tiêu biểu như viêm quanh khớp vai. Dẫu vậy, nếu nhận thấy các biểu hiện nghi ngờ dưới đây, bệnh nhân cần sắp xếp thời gian thăm khám y tế trong thời gian sớm nhất.

• Đau trong khớp vai là triệu chứng điển hình của nứt sụn viền vai, xảy ra ngay sau khi chấn thương hoặc một khoảng thời gian ngắn sau. Người bệnh có thể cảm nhận được cơn đau ở phía trước hoặc phía sau vai, thậm chí lan sang cánh tay hoặc cổ.
• Chuyển động khớp vai bị hạn chế, khó khăn khi nâng tay, xoay hoặc thực hiện các động tác sinh hoạt thường ngày.
• Cảm giác khớp vai bị mắc kẹt mỗi khi cố gắng di chuyển do sụn viền bị rách mất tính ổn định hoặc trượt khớp vai.
• Khớp vai mất sự ổn định, suy yếu, kém linh hoạt gây khó khăn trong việc duy trì vị trí giải phẫu bình thường của vai.

Dấu hiệu nghi ngờ khớp vai bị nứt rách sụn viền

Nếu chủ quan không xử trí sớm, nứt sụn viền vai còn tác động nghiêm trọng đến sức khỏe xương khớp cũng như chất lượng cuộc sống người bệnh:

• Đau nhức, suy giảm chức năng vận động khiến chất lượng cuộc sống người bệnh bị sụt giảm. Các hoạt động thường ngày như thể dục, nấu nướng, chăm sóc bản thân, làm việc gặp khó khăn.
• Tác động đến tâm lý người bệnh, gây ra vấn đề căng thẳng, lo lắng, bất an và tự ti.

Biến chứng rách sụn viền khớp vai

Nếu rách sụn viền khớp vai không được điều trị đúng cách, bệnh tình có thể tiến triển khởi phát biến chứng ảnh hưởng đến chức năng vận động lâu dài. Bao gồm:

• Đau mạn tính là tình trạng cơn đau diễn tiên kéo dài, không thuyên giảm dù đã được điều trị hoặc can thiệp phục hồi.
• Một số chấn thương khớp liên quan có thể gặp phải như viêm khớp vai, thoái hoá khớp vai, bong gân.

Phát hiện sớm, điều trị đúng phương pháp và tuân thủ liệu trình phục hồi chức năng sau điều trị là yếu tố then chốt để hạn chế biến chứng. Trong thời gian điều trị nếu xuất hiện bất kỳ triệu chứng bất thường tại khớp vai, bệnh nhân cần nhanh chóng tái khám để được xử trí kịp thời.

Phương pháp chẩn đoán

Chẩn đoán, tìm nguyên nhân gây rách sụn viền khớp vai cần căn cứ vào kết quả khám lâm sàng và cận lâm sàng. Về cơ bản lần lượt tuân theo các bước dưới đây:

• Khám lâm sàng: Bác sĩ khai thác tiền sử bệnh lý, triệu chứng đau nhức kèm theo, các nghiệm pháp và test vận động khớp vai của người bệnh.
• Khám cận lâm sàng: Tuỳ tình trạng bệnh nhân sẽ được chụp X-quang, MRI, siêu âm hoặc nội soi khớp vai, nhằm bổ sung thông tin chi tiết về cấu trúc mô mềm và xương bên trong.

Bệnh nhân khám, chẩn đoán rách sụn viền khớp vai tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông

Điều trị rách sụn viền khớp vai

Căn cứ vào các kết quả xét nghiệm, hình ảnh chẩn đoán của người bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định điều trị nội khoa kết hợp phục hồi chức năng hoặc can thiệp ngoại khoa (nếu cần thiết). Trong đó:

• Điều trị bảo tồn phù hợp với các dạng chấn thương vai mức độ nhẹ, chưa ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt thường ngày. Bệnh nhân được dùng thuốc giảm đau, giảm viêm, giảm căng cơ, thuốc an thần và kết hợp vật lý trị liệu phục hồi chức năng.
• Điều trị ngoại khoa được chỉ định khi bệnh nhân xuất hiện các tổn thương vai nghiêm trọng, vết rách sụn viền lớn. Qua quá trình mổ nội soi hoặc mổ mở, bác sĩ sẽ tiến hành khâu và tái tạo lại phần sụn viền khớp vai bị rách.

Điều trị ngoại khoa nứt sụn viền khớp vai với trường hợp tổn thương nghiêm trọng

Biện pháp phòng ngừa rách sụn viền khớp vai

Chủ động phòng tránh nứt rạn sụn viền luôn nằm trong khuyến nghị y tế, điều này đảm bảo khớp vai luôn hoạt động trơn tru và hạn chế nguy cơ thoái hóa sớm. Dưới đây là một số gợi ý từ chuyên gia Cơ Xương Khớp - Bệnh viện Đa khoa Phương Đông:

• Tập thể dục với các bộ môn nhẹ nhàng như đi bộ, chạy bộ, bơi lội, yoga để duy trì tính linh hoạt, sức mạnh khớp vai.
• Duy trì tư thế vận động đúng, hạn chế nâng đỡ vật quá nhức gây căng thẳng và áp lực lên khớp vai.
• Không thực hiện các hoạt động mạo hiểm, có tính chất va chạm mạnh gây chấn thương vai, tổn thương sụn viền khớp.
• Khi tham gia hoạt động thể thao có tính chất mạo hiểm nên trang bị các thiết bị bảo hộ như găng tay, băng cổ tay hoặc băng vai, giảm thiểu nguy cơ tổn thương.
• Chế độ dinh dưỡng lành mạnh giàu vitamin C, vitamin D, omega-3, canxi, chất chống viêm tự nhiên như rau củ quả tươi, cá, hạt, lúa mạch và thực phẩm giàu canxi.
• Giữa trọng lượng cơ thể trong ngưỡng BMI cho phép giúp giảm áp lực lên khớp.
• Hạn chế ngồi nhiều, ngồi một chỗ trong thời gian dài khiến khớp vai nhức, căng cứng.
• Mỗi ngày uống đủ nước để duy trì độ ẩm cho cơ, sụn, đồng thời hỗ trợ quá trình tái tạo và bảo vệ viền sụn khớp.

Một số hướng dẫn chăm sóc và phòng ngừa sụn viền khớp vai bị nứt rách

Rách sụn viền khớp vai là dạng chấn thương vai phức tạp, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng vận động và chất lượng cuộc sống. Việc chẩn đoán sớm, điều trị đúng cách cùng phục hồi chức năng chuyên sâu giúp người bệnh ngăn chặn các biến chứng, đẩy nhanh tốc độ sinh hoạt bình thường trở lại.