Sinh thiết xương dưới cắt lớp vi tính: Chỉ định, quy trình và lưu ý

Sinh thiết xương dưới cắt lớp vi tính là gì? 

Sinh thiết xương dưới hướng dẫn cắt lớp vi tính (CT) là một thủ thuật can thiệp ít xâm lấn, được thực hiện bằng cách đưa kim sinh thiết xuyên qua da vào vị trí tổn thương trong xương để lấy một mẫu mô hoặc tế bào phục vụ cho quá trình chẩn đoán. Dưới sự hỗ trợ của hệ thống chụp cắt lớp vi tính, bác sĩ có thể xác định chính xác vị trí cần sinh thiết, từ đó tăng độ chính xác và hạn chế tối đa ảnh hưởng đến các mô lành xung quanh.

Mẫu bệnh phẩm sau khi thu thập sẽ được gửi đến phòng giải phẫu bệnh để phân tích dưới kính hiển vi. Kết quả sinh thiết giúp phát hiện và xác định bản chất của nhiều bệnh lý xương, bao gồm ung thư xương nguyên phát, ung thư di căn xương, nhiễm trùng xương hoặc các tổn thương bất thường khác.

Thông tin thu được từ sinh thiết xương đóng vai trò quan trọng trong việc chẩn đoán bệnh, đánh giá mức độ tổn thương và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cho từng người bệnh.

Quy trình thực hiện sinh thiết xương dưới hướng dẫn CT 

Quy trình sinh thiết xương qua da dưới hướng dẫn CT của khối u ở thân xương chày trái ở một bệnh nhân nam 13 tuổi. 

Ghi chú: 

• A.Hình ảnh X-quang trước sau của khối u tiêu xương. 
• B. Hình ảnh cộng hưởng từ T2-weighted turbo spin echo theo mặt cắt ngang cho thấy đường sinh thiết (mũi tên) được xác định cùng với bác sĩ phẫu thuật trong cuộc họp nhóm đa chuyên khoa. 
• C. Hình ảnh trong quá trình phẫu thuật cho thấy bác sĩ phẫu thuật đã vẽ đường sinh thiết trên da. 
• D. Vị trí thoải mái được tìm thấy trên bàn chụp CT trong phòng can thiệp X-quang. 
• E. Gây mê nhẹ bằng khí nitơ oxit được sử dụng. 
• F. Hình ảnh lát cắt CT cho phép tái tạo đường sinh thiết dự kiến ​​(mũi tên). 
• G - H. Hình ảnh cho thấy vị trí đặt kim trocar đồng trục 13-gauge dưới hướng dẫn CT qua da sau khi gây tê tại chỗ. 
• I. Điểm vào của đường kim được đánh dấu bằng mực sau khi hoàn thành sinh thiết.

Chuẩn bị trước khi thực hiện sinh thiết 

Các bước thực hiện 

Sinh thiết xương dưới hướng dẫn CT được thực hiện theo quy trình chặt chẽ nhằm đảm bảo độ chính xác và an toàn cho người bệnh.

Trước tiên, bác sĩ tiến hành gây tê tại chỗ bằng thuốc tê Lidocain 2%, với liều lượng phù hợp tùy thuộc vào vị trí cần sinh thiết. Người bệnh được nằm trên bàn chụp CT và thiết lập đường truyền tĩnh mạch để hỗ trợ theo dõi trong quá trình thực hiện.

Tiếp theo, bác sĩ chụp cắt lớp vi tính để xác định chính xác vị trí tổn thương xương cần lấy mẫu. Dựa trên hình ảnh thu được, vị trí chọc kim sẽ được đánh dấu trên da, đồng thời tính toán góc tiếp cận và độ sâu phù hợp để đưa kim sinh thiết đến đúng vùng tổn thương.

Sau khi xác định đường đi của kim, vùng da can thiệp được sát khuẩn và phủ khăn vô khuẩn. Bác sĩ tiến hành gây tê từng lớp mô trên đường chọc kim, sau đó đưa kim sinh thiết vào vị trí đã được lập kế hoạch. Trong suốt quá trình này, hình ảnh CT được sử dụng liên tục để kiểm tra hướng đi và vị trí của kim, giúp hạn chế tối đa nguy cơ tổn thương các cấu trúc xung quanh.

Khi đầu kim tiếp cận chính xác tổn thương, bác sĩ sẽ lấy mẫu mô hoặc tổ chức xương cần thiết. Mẫu bệnh phẩm sau đó được bảo quản theo quy định và chuyển đến khoa Giải phẫu bệnh để phân tích, xác định bản chất tổn thương và hỗ trợ chẩn đoán.

Sau khi thực hiện sinh thiết xương

Trong quá trình sinh thiết, người bệnh có thể cảm thấy hơi căng tức hoặc đau nhẹ khi kim đi qua mô mềm và tiếp cận xương. Đây là phản ứng thường gặp và thường nằm trong ngưỡng chịu đựng được.

Sau thủ thuật, vùng sinh thiết có thể xuất hiện cảm giác đau hoặc khó chịu nhẹ trong vài ngày đầu. Một số trường hợp cơn đau có thể kéo dài khoảng một tuần trước khi thuyên giảm hoàn toàn. Người bệnh sẽ được theo dõi sau thủ thuật và hướng dẫn chăm sóc phù hợp nhằm giảm nguy cơ biến chứng, đồng thời đảm bảo quá trình hồi phục diễn ra thuận lợi.

Rủi ro có thể gặp phải khi sinh thiết xương dưới cắt lớp vi tính

Sinh thiết xương dưới hướng dẫn của cắt lớp vi tính (CT) là thủ thuật tương đối an toàn, được dung nạp tốt và có tỷ lệ biến chứng thấp. Phần lớn bệnh nhân có thể trở về sinh hoạt bình thường sau khi được theo dõi và đánh giá sức khỏe ổn định.

Tuy nhiên, giống như bất kỳ thủ thuật xâm lấn nào, sinh thiết xương vẫn tiềm ẩn một số rủi ro nhất định. Mức độ nguy cơ có thể khác nhau tùy thuộc vào vị trí sinh thiết, tình trạng sức khỏe và đặc điểm tổn thương của từng bệnh nhân.

Các biến chứng có thể gặp bao gồm:

• Đau và bầm tím tại vị trí sinh thiết: Đây là phản ứng thường gặp nhất, thường ở mức độ nhẹ và cải thiện sau vài ngày.
• Tụ máu: Có thể gây sưng nề hoặc đau tại vùng can thiệp, nhưng đa số tự hồi phục mà không cần điều trị đặc biệt.
• Nhiễm trùng: Biến chứng này hiếm gặp. Người bệnh có thể xuất hiện các dấu hiệu như sưng đỏ, đau tăng dần, sốt hoặc ớn lạnh.
• Tổn thương thần kinh: Có thể xảy ra nếu vị trí sinh thiết nằm gần các cấu trúc thần kinh quan trọng, tuy nhiên tỷ lệ gặp rất thấp.
• Gãy xương: Đây là biến chứng hiếm gặp nhưng có thể cần can thiệp y tế hoặc nhập viện để điều trị nếu xảy ra.

Ngoài ra, thủ thuật cũng có nguy cơ gây tổn thương các cấu trúc lân cận như mạch máu, cơ hoặc dây thần kinh. Tuy nhiên, nhờ sự hỗ trợ của hệ thống chụp cắt lớp vi tính hiện đại, bác sĩ có thể xác định chính xác vị trí tổn thương và định hướng đường đi của kim sinh thiết với độ chính xác cao. Hình ảnh CT giúp lựa chọn đường tiếp cận an toàn, tránh các cấu trúc quan trọng xung quanh, từ đó giảm thiểu tối đa nguy cơ biến chứng trong quá trình thực hiện thủ thuật.

Câu hỏi thường gặp

• Sinh thiết xương dưới cắt lớp vi tính có tác dụng phụ gì không?

Sinh thiết xương dưới cắt lớp vi tính có thể gây ra một số tác dụng phụ, mặc dù chúng thường hiếm gặp. Các tác dụng phụ này bao gồm đau tại vị trí sinh thiết, chảy máu nhẹ, và nguy cơ nhiễm trùng. Ngoài ra, một số người có thể phản ứng với thuốc gây tê được sử dụng trong quá trình thủ thuật. Trong một số trường hợp, mô xung quanh cũng có thể bị tổn thương. Tuy nhiên, hầu hết các tác dụng phụ đều nhẹ và có thể tự hồi phục.

• Quá trình thực hiện sinh thiết mất bao lâu?

Quá trình thực hiện sinh thiết xương dưới cắt lớp vi tính thường mất khoảng từ 30 phút đến 1 giờ. Thời gian này có thể thay đổi tùy thuộc vào một số yếu tố như: Vị trí của khối u, kinh nghiệm của đội ngũ thực hiện, thời gian chuẩn bị và hồi sức sau khi thực hiện cũng cần được tính đến.

• Ngoài sinh thiết dưới hướng dẫn của CT còn có phương pháp sinh thiết xương nào khác?

Ngoài sinh thiết xương dưới hướng dẫn CT, còn có phương pháp khác là sinh thiết mở. Bác sĩ sẽ thực hiện thông qua một phẫu thuật mở da để tiếp cận vùng xương cần lấy mẫu. Bệnh nhân thường được gây mê hoặc sử dụng thuốc giảm đau để giảm cảm giác đau. 

Kết luận

Sinh thiết xương dưới cắt lớp vi tính là phương pháp giúp xác định chính xác bản chất của nhiều tổn thương xương, đặc biệt trong các trường hợp nghi ngờ u xương, di căn xương hoặc nhiễm trùng xương. Nhờ sự hỗ trợ của hệ thống cắt lớp vi tính, thủ thuật có độ chính xác cao, ít xâm lấn và hạn chế tối đa ảnh hưởng đến các cấu trúc xung quanh. Việc hiểu rõ chỉ định, quy trình thực hiện và các lưu ý cần thiết sẽ giúp người bệnh chủ động chuẩn bị, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả chẩn đoán và điều trị.