Vắc xin Shingrix: Chỉ định và lịch tiêm phòng mới nhất

Vắc xin Shingrix là gì? Có tác dụng phòng ngừa bệnh lý gì?

Tìm hiểu về vắc xin Shingrix 

Vắc xin Shingrix là vắc xin tái tổ hợp được chỉ định để phòng bệnh zona thần kinh (Herpes Zoster) còn gọi là bệnh giời leo và các biến chứng liên quan do virus Varicella Zoster gây ra.

Đây là loại virus cũng gây bệnh thủy đậu. Sau khi khỏi thủy đậu, virus không biến mất hoàn toàn mà vẫn tồn tại ở trạng thái “ngủ yên” trong các hạch thần kinh nhiều năm. Khi hệ miễn dịch suy giảm, virus có thể tái hoạt động và gây zona thần kinh.

Vắc xin Shingrix được nghiên cứu, phát triển và sản xuất bởi GlaxoSmithKline (GSK – Bỉ). Vắc xin được bào chế dưới dạng hỗn dịch tiêm với thành phần kháng nguyên glycoprotein E (gE) kết hợp hệ bổ trợ miễn dịch AS01 nhằm tăng khả năng tạo đáp ứng miễn dịch mạnh và kéo dài.

Vắc xin Shingrix giúp phòng ngừa những bệnh lý nào?

Không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc zona thần kinh, Shingrix còn hỗ trợ phòng ngừa nhiều biến chứng nghiêm trọng liên quan đến bệnh lý. Theo các bác sĩ của Trung tâm Tư vấn và Tiêm chủng Phương Đông, một số tác dụng nổi bật của vắc xin có thể kể đến như sau:

• Phòng bệnh zona thần kinh hiệu quả: Vắc xin giúp cơ thể tạo miễn dịch chống lại virus Varicella Zoster tái hoạt động – nguyên nhân chính gây bệnh zona thần kinh ở người lớn tuổi hoặc người suy giảm miễn dịch.
• Giảm nguy cơ đau thần kinh sau zona (PHN): Đây là biến chứng thường gặp và kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm sau khi các tổn thương da đã lành. Người bệnh có thể đau rát, bỏng buốt hoặc đau như điện giật gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt.
• Hạn chế biến chứng nặng do zona: Zona thần kinh có thể gây nhiễm trùng da, tổn thương mắt, giảm thị lực, liệt dây thần kinh hoặc biến chứng thần kinh ở người nguy cơ cao.
• Giúp giảm nguy cơ nhập viện ở người lớn tuổi: Người trên 50 tuổi thường có hệ miễn dịch suy giảm theo tuổi tác nên nguy cơ mắc và biến chứng zona cao hơn đáng kể.

Shingrix là vắc xin có tác dụng phòng ngừa zona thần kinh hiệu quả 

Vắc xin Shingrix dành cho đối tượng nào?

Vắc xin Shingrix được khuyến cáo dành cho người lớn có nguy cơ mắc zona thần kinh, đặc biệt là người lớn tuổi hoặc người suy giảm miễn dịch. Bên cạnh đó, cũng có 1 số đối tượng không được khuyến khích tiêm phòng loại vắc xin này như sau:

Chống chỉ định tiêm vắc xin Shingrix

• Người từng sốc phản vệ với thành phần của vắc xin: Nếu trước đây từng có phản ứng dị ứng nghiêm trọng với Shingrix hoặc bất kỳ thành phần nào của vắc xin, người bệnh không nên tiếp tục tiêm.
• Người có tiền sử dị ứng nặng với liều Shingrix trước đó: Những phản ứng như khó thở, tụt huyết áp, phù mạch hoặc nổi mề đay toàn thân cần được đánh giá kỹ bởi bác sĩ chuyên khoa.
• Người đang mắc bệnh cấp tính nặng: Trong trường hợp đang sốt cao hoặc nhiễm trùng cấp tính nghiêm trọng, bác sĩ có thể chỉ định trì hoãn tiêm đến khi sức khỏe ổn định.
• Trẻ dưới 18 tuổi: Hiện chưa có đầy đủ dữ liệu về tính an toàn và hiệu quả của Shingrix ở nhóm tuổi này.

Những người có tiền sử dị ứng nặng với liều Shingrix trước đó thì phải tạm hoãn tiêm phòng 

Chỉ định tiêm vắc xin Shingrix

Shingrix hiện được chỉ định cho nhiều nhóm người trưởng thành có nguy cơ mắc zona thần kinh. Trong đó, nhóm đối tượng được chỉ định tiêm bao gồm:

• Người từ 50 tuổi trở lên: Đây là nhóm có nguy cơ cao mắc zona thần kinh do hệ miễn dịch suy giảm theo tuổi tác.
• Người từ 18 tuổi có nguy cơ suy giảm miễn dịch: Bao gồm người đang điều trị ung thư, ghép tạng, ghép tế bào gốc, dùng thuốc ức chế miễn dịch hoặc mắc các bệnh lý làm suy giảm miễn dịch.
• Người có bệnh nền mạn tính: Những người mắc đái tháo đường, bệnh tim mạch, bệnh phổi mạn tính hoặc bệnh thận có nguy cơ gặp biến chứng zona cao hơn.
• Người từng mắc thủy đậu trước đây: Virus Varicella Zoster có thể tồn tại âm thầm trong cơ thể nhiều năm nên vẫn có nguy cơ tái hoạt động gây zona.

Những đối tượng phải thận trọng khi tiêm

Một số trường hợp vẫn có thể tiêm Shingrix nhưng cần được bác sĩ đánh giá kỹ trước tiêm. Về lý thuyết, những đối tượng nên được theo dõi sau khi tiêm phòng bao gồm:

• Phụ nữ mang thai và phụ nữ đang cho con bú: Hiện chưa có đầy đủ dữ liệu lâm sàng về việc tiêm phòng Shingrix cho phụ nữ mang thai và phụ nữ đang cho con bú nên để đảm bảo an toàn, bạn cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi tiêm.
• Người có tiền sử ngất khi tiêm: Một số người có thể bị chóng mặt hoặc ngất do phản ứng tâm lý với kim tiêm nên cần được theo dõi cẩn thận.
• Người đang điều trị bệnh lý đặc biệt: Những trường hợp đang hóa trị, xạ trị hoặc dùng thuốc ảnh hưởng miễn dịch cần được bác sĩ tư vấn thời điểm tiêm phù hợp.

Xem thêm: Zona thần kinh và những điều cần biết về vắc xin zona thần kinh

Tiêm vắc xin Shingrix có an toàn không?

Đây là loại vắc xin được đánh giá có hiệu quả và độ an toàn cao khi sử dụng đúng chỉ định. Giống như nhiều loại vắc xin khác, Shingrix vẫn có thể gây ra một số phản ứng sau tiêm nhưng phần lớn là nhẹ và tự hồi phục sau vài ngày. Một số tác dụng phụ bạn có thể gặp sau khi tiêm phòng bao gồm:

• Phản ứng tại chỗ tiêm: Người tiêm có thể bị đau, đỏ hoặc sưng nhẹ vùng tiêm. Đây là phản ứng khá phổ biến do hệ miễn dịch đang đáp ứng với vắc xin nên bạn không cần quá lo lắng.
• Mệt mỏi và đau nhức cơ: Một số người cảm thấy đau cơ, mệt mỏi hoặc khó chịu nhẹ trong 1 – 2 ngày đầu sau tiêm.
• Sốt nhẹ hoặc ớn lạnh: Đây là phản ứng miễn dịch thông thường và thường tự cải thiện mà không cần điều trị đặc biệt.
• Triệu chứng tiêu hóa nhẹ: Một số trường hợp người bệnh sau khi đi tiêm về có thể cảm thấy  buồn nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy thoáng qua.

Sau khi tiêm, người bệnh có thể cảm thấy đau đớn và mệt mỏi 

Lịch tiêm vắc xin Shingrix mới nhất

Lịch tiêm Shingrix hiện nay được áp dụng theo từng nhóm đối tượng cụ thể nhằm đảm bảo hiệu quả bảo vệ người bệnh khỏi bệnh lý zona thần kinh như sau:

Ngoài ra, nếu đây là lần đầu tiêm phòng bệnh lý zona thần kinh, bạn nên lưu ý các điểm quan trọng dưới đây:

• Tiêm đúng lịch và đủ liều: Việc hoàn thành đầy đủ 2 mũi giúp cơ thể đạt đáp ứng miễn dịch tối ưu trước nguy cơ mắc zona thần kinh.
• Shingrix có thể tiêm cùng các vắc xin khác: Shingrix có thể tiêm đồng thời với một số vắc xin dành cho người lớn như cúm, phế cầu hoặc Tdap nhưng cần tiêm ở các vị trí khác nhau.
• Tuân thủ theo dõi sức khỏe sau tiêm: Người tiêm nên nghỉ ngơi, uống đủ nước và theo dõi các phản ứng sau tiêm trong vòng 24 – 48 giờ.
• Lựa chọn cơ sở tiêm chủng uy tín: Tiêm chủng tại cơ sở có đầy đủ quy trình khám sàng lọc, bảo quản vắc xin đúng chuẩn và đội ngũ y tế chuyên môn cao sẽ giúp đảm bảo an toàn hơn.

Tiêm vắc xin Shingrix có sốt không?

Có. Tiêm vắc xin Shingrix có thể gây sốt nhẹ sau tiêm. Đây là phản ứng khá phổ biến và thường cho thấy hệ miễn dịch đang được kích hoạt để tạo kháng thể bảo vệ cơ thể trước nguy cơ mắc bệnh zona thần kinh. Trong đa số trường hợp, triệu chứng sốt sẽ tự thuyên giảm sau khoảng 1 – 3 ngày mà không cần hỗ trợ y tế.

Tương tự nhiều loại vắc xin khác, Shingrix được phát triển nhằm kích thích hệ miễn dịch nhận diện virus Varicella Zoster – tác nhân gây bệnh zona thần kinh. Trong quá trình cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch, người tiêm có thể xuất hiện một số phản ứng toàn thân như sốt, mệt mỏi hoặc đau nhức cơ. Đây là phản ứng sinh lý bình thường và thường không gây nguy hiểm.

Xem thêm: 5 nguyên tắc sử dụng vắc xin và chuyển đổi vắc xin

Trước khi được đưa vào sử dụng rộng rãi, vắc xin Shingrix đã phải trải qua nhiều giai đoạn nghiên cứu và thử nghiệm lâm sàng nghiêm ngặt nhằm đánh giá hiệu quả bảo vệ cũng như tính an toàn. Sau khi được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt, vắc xin vẫn tiếp tục được Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ cùng các cơ quan y tế theo dõi chặt chẽ để ghi nhận các phản ứng sau tiêm trong thực tế.

Mặc dù sốt sau tiêm Shingrix thường không đáng lo ngại, người tiêm vẫn nên theo dõi sức khỏe trong vòng 24 – 48 giờ đầu. Nếu xuất hiện sốt cao kéo dài, khó thở, nổi mề đay, co giật hoặc các dấu hiệu bất thường khác, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và xử trí kịp thời.

Có thể nói, vắc xin Shingrix là giải pháp phòng ngừa hiệu quả bệnh zona thần kinh và các biến chứng nguy hiểm liên quan, đặc biệt ở người lớn tuổi và người suy giảm miễn dịch. Việc tiêm đúng đối tượng, đúng lịch và theo dõi sức khỏe sau tiêm sẽ giúp nâng cao hiệu quả phòng ngừa các bệnh lý cho người bệnh.