Vaccine bại liệt uống hay tiêm an toàn cho trẻ là thắc mắc của nhiều bậc phụ huynh, bởi đây là bệnh lý truyền nhiễm nguy hiểm và có thể để lại di chứng vĩnh viễn. Trên thực tế, mỗi loại vắc-xin có ưu điểm riêng biệt từ việc tạo miễn dịch đường ruột đến khả năng bảo vệ sức khỏe toàn diện. Quyết định sử dụng cuối cùng sẽ được cân nhắc dựa trên nhiều tiêu chí, mong muốn, tài chính và điều kiện thể trạng nền của trẻ.
Hiểu rõ vaccine bại liệt uống hay tiêm thông qua việc so sánh cơ chế miễn dịch niêm mạc của OPV cùng khả năng phòng ngừa toàn diện 3 tuýp virus. Từ đó giúp phụ huynh có góc nhìn tổng quan, chính xác hơn khi đưa ra lựa chọn tiêm chủng cho con trẻ.
Vaccine bại liệt uống hay tiêm đều có khả năng phòng ngừa 3 tuýp virus gây hại
Vaccine bại liệt dạng uống (OPV) là loại vaccine chứa virus bại liệt sống đã được giảm độc lực, kích thích hệ miễn dịch sản sinh kháng thể chủ động chống lại virus, đặc biệt tuýp 1 và 3. Ưu điểm nhất của OPV nằm ở khả năng sản sinh miễn dịch niêm mạc đường ruột, giúp ngăn chặn quá trình nhân bản và phát tán virus ra ngoài môi trường.
Đứng từ góc độ thực tiễn, OPV được ứng dụng rộng rãi trong các chiến dịch tiêm chủng diện rộng nhờ tính tiện dụng và khả năng triển khai linh hoạt. Bởi việc sử dụng vaccine đường uống không yêu cầu nhân viên y tế phải có kỹ năng tiêm chủng, qua đó giảm thiểu rủi ro và áp lực lên hệ thống y tế.
Năm 1955, Tiến sĩ Jonas Salk nghiên cứu và phát triển vắc xin bại liệt dạng tiêm (IPV). Tuỳ theo độ tuổi người bệnh mà bác sĩ sẽ chỉ định tiêm vắc xin vào bắp tay hoặc bắp chân để phát huy tối đa hiệu quả phòng ngừa tuýp 1, 2 và 3.
Vắc xin IPV có thể được tiêm độc lập hoặc kết hợp với các loại vaccine khác trong cùng một mũi tiêm, tăng cường hiệu quả phòng ngừa virus tấn công. Một số loại vaccine phối hợp chứa virus bại liệt sống giảm độc lực được lưu hành phổ biến hiện nay như 6in1 Infanrix Hexa, 6in1 Hexaxim, 5in1 Pentaxim, 4in1 Tetraxim.
Xem thêm: Mũi bại liệt tiêm ở vị trí nào? Tiêm sai vị trí có sao không?
Dù vaccine bại liệt uống hay tiêm đều có chung mục đích phòng ngừa sự xâm nhập, tấn công cơ thể của virus nhưng vẫn tồn tại nhiều điểm khác biệt nhất định. Cụ thể được phân biệt trong bảng so sánh dưới đây:
|
Vắc xin bại liệt dạng uống |
Vắc xin bại liệt dạng tiêm |
|
|
Dạng vaccine |
Vắc xin sống giảm độc lực, sản xuất từ virus bại liệt bị suy yếu và các hỗn dịch. |
Vắc xin bất hoạt, được bào chế từ virus bại liệt đã chết. |
|
Cách sử dụng |
Dạng lỏng, nhỏ trực tiếp vào miệng. |
Dạng tiêm, tiêm bắp tay hoặc bắp chân. |
|
Số loại kháng nguyên |
2 loại vắc xin bại liệt dạng uống khác nhau sẽ chứa lượng kháng nguyên khác nhau. Bao gồm:
|
Chứa ba loại kháng nguyên chống virus bại liệt tuýp 1, 2 và 3. |
|
Cơ chế miễn dịch |
Khả năng tạo miễn dịch niêm mạc ruột ưu việt, ngăn chặn sự nhân lên và truyền nhiễm virus trong cộng đồng. |
Khả năng tạo miễn dịch niêm mạc ruột kém, chỉ kích thích cơ thể sản sinh kháng thể chống lại quá trình nhân lên của virus. Loại vắc xin này được đánh giá an toàn hơn OPV khi xuất hiện nguy cơ gây nhiễm trùng thứ phát, virus biến đổi. |
|
Khả năng tạo đáp ứng miễn dịch |
OPV không tạo miễn dịch ổn định, nên khả năng phòng bệnh kém hơn IPV. |
Khả năng đáp ứng miễn dịch ổn định hơn, khả năng phòng bệnh cao. |
|
Khả năng phòng ngừa phát tán |
Hiệu quả phòng ngừa lan truyền virus qua đường phân và miệng cao. |
Hiệu quả phòng ngừa bệnh qua đường phân, miệng thấp hơn nhưng có thể phòng virus bại liệt truyền nhiễm qua hầu, họng. |
|
Độ an toàn |
Độ an toàn OPV cao và hiệu quả, nhưng người bệnh vẫn có khả năng gây bệnh bại liệt liên quan đến vắc xin, ảnh hưởng từ virus giảm độc lực. |
Tính an toàn của IPV cao hơn OPV vì chứa virus đã chết nên không thể gây bệnh. |
|
Tác dụng phụ |
Phát ban, quấy khóc, tiêu chảy, đau bụng, sốt nhẹ, mệt mỏi, nôn trớ. |
Trẻ quấy khóc, sốt nhẹ, vị trí tiêm đau, sưng hoặc đỏ. |
|
Chương trình tiêm chủng mở rộng |
Được sử dụng rộng rãi trong các chương trình tiêm chủng mở rộng. |
Được sử dụng trong chương trình tiêm chủng mở rộng. Tuy nhiên, những loại vaccine kết hợp 6in1, 5in1, 4in1 chứa kháng nguyên phòng virus bại liệt chỉ có trong chương trình tiêm chủng dịch vụ. |
Quá trình tạo kháng thể miễn dịch của vắc xin bại liệt dạng uống và dạng tiêm thường diễn ra trong 1 - 2 tuần. Trong trường hợp sử dụng cho trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ, phụ huynh cần theo dõi sát sao các phản ứng, tác dụng phụ, kịp thời cấp cứu ngay khi có bất thường.
Xem thêm: Tiêm 5 in 1 có cần uống bại liệt không? Khi nào cần và không cần?
Dù dạng uống hay tiêm, khi vắc xin đi vào cơ thể đều mang đến hiệu quả phòng ngừa virus tấn công và gây bệnh. Lựa chọn loại vaccine nào nên được cân nhắc dựa trên điều kiện tài chính, kế hoạch chăm sóc hoặc khuyến nghị của bác sĩ.
Một số phác đồ tiêm thường được sử dụng như sau:
Trẻ nhỏ nên kết hợp tiêm và uống vaccine bại liệt để đạt hiệu quả phòng bệnh cao nhất
Phụ huynh có thể đưa con đến Trung tâm Tiêm chủng - Bệnh viện Đa khoa Phương đông để được khám sàng lọc miễn phí và nhận chỉ định tiêm phù hợp. Điều này đảm bảo sức khỏe trẻ được đảm bảo an toàn, phát huy tốt nhất khả năng tạo đáp ứng miễn dịch cũng như phòng ngừa nguy cơ phát tán.
Bệnh viện Đa khoa Phương Đông tổng hợp những thắc mắc phổ biến của phụ huynh về lựa chọn vaccine bại liệt uống hay tiêm. Cha mẹ có thể dựa vào thông tin tham khảo dưới đây để dự trù lộ trình tiêm chủng an toàn, tối ưu nhất để bảo vệ sức khỏe toàn diện cho con trẻ.
Vaccine bại liệt dạng uống từ lâu đã được chứng minh về độ an toàn, có khả năng bảo vệ trẻ nhỏ tránh khỏi tác động xấu của virus. Tuy nhiên, vẫn có số ít trường hợp, cực hiếm gây bệnh bại liệt do liên quan đến virus giảm độc lực. Cũng vì lý do này nhiều quốc gia phát triển trên thế giới không còn sử dụng vaccine OPV, chuyển dần sang IPV.
Phụ huynh hoàn toàn có thể xem xét việc chuyển sử dụng vaccine bại liệt dạng uống sang tiêm, thậm chí có thể kết hợp cả hai loại trong cùng một phác đồ tiêm. Chỉ định sẽ được bác sĩ cân nhắc dựa trên tình trạng sức khoẻ của trẻ, tài chính gia đình.
Lịch tiêm chủng mở rộng đối với vaccine bOPV và tOPV thường bao gồm 3 mũi, lần lượt cách nhau 1 tháng như sau:
Phác đồ tiêm chủng mở rộng đối với vaccine bại liệt uống và tiêm thường bao gồm 3 liều bắt buộc
Qua tháng thứ 5, trẻ có thể được khuyến nghị tiêm thêm một mũi vắc xin IPV để nâng cao hiệu quả phòng ngừa virus. Trong trường hợp lý tưởng hơn, phụ huynh có thể phòng virus bại liệt bằng các mũi tiêm dịch vụ như:
Quyết định sử dụng vaccine bại liệt uống hay tiêm không chỉ phụ thuộc vào mong muốn của gia đình, mà còn nên dựa trên sự tự vấn chuyên môn và điều kiện sức khoẻ thực tế. Song phần lớn chuyên gia y tế khuyến cáo, phụ huynh nên tiêm kết hợp 2 loại vaccine hoặc sử dụng vaccine phối hợp để bảo vệ trẻ tuyệt đối trước 3 tuýp virus bại liệt.
BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG
Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.
Tham vấn chuyên môn: Đội ngũ Bác sĩ TRUNG TÂM TƯ VẤN & TIÊM CHỦNG VẮC-XIN BVĐK PHƯƠNG ĐÔNG
Tham vấn chuyên môn: Đội ngũ Bác sĩ TRUNG TÂM TƯ VẤN & TIÊM CHỦNG VẮC-XIN BVĐK PHƯƠNG ĐÔNG
Trẻ nhỏ nên dùng vaccine bại liệt uống hay tiêm? Mỗi dạng vắc xin đều có ưu điểm khác nhau, song hiệu quả nhất nên sử dụng kết hợp cả...
