Mũi bại liệt tiêm ở vị trí nào? Tiêm sai vị trí có sao không?

Mũi bại liệt tiêm ở vị trí nào?

Theo các bác sĩ của Trung tâm Tư vấn Tiêm chủng Phương Đông, vắc xin bại liệt dạng tiêm (IPV) dù là vắc xin đơn hay dạng phối hợp như Hexaxim, Pentaxim, Infanrix Hexa đều được chỉ định tiêm bắp tay. Tuy nhiên, vị trí tiêm cụ thể sẽ có sự thay đổi tùy theo từng nhóm tuổi: 

Đối với trẻ sơ sinh dưới 12 tháng tuổi 

Đối với trẻ em trong độ tuổi này, vị trí tiêm tiêu chuẩn là cơ đùi trước (cụ thể là ⅓ giữa mặt trước ngoài của đùi). Nguyên nhân là ở trẻ nhỏ dưới 1 tuổi, vùng cơ đùi là nhóm cơ phát triển tốt nhất, đủ khối lượng để tiếp nhận vắc xin hiệu quả. 

Hơn nữa, vùng cơ đùi trước không tập trung nhiều dây thần kinh lớn, giúp giảm thiểu cảm giác đau đớn và phòng ngừa nhiều biến chứng sau tiêm.

Đối với trẻ từ 1 - 2 tuổi 

Nhân viên y tế có thể chọn tiêm vắc xin bại liệt cho cơ đùi hoặc vùng cơ delta (bắp tay) tùy theo thể trạng của từng bé. Tuy nhiên, với trẻ chưa đủ 24 tháng tuổi, phần lớn các phác đồ vẫn ưu tiên tiêm vào đùi để đảm bảo an toàn vì vùng cơ delta ở nhiều bé 1–2 tuổi vẫn còn khá nhỏ, chưa đủ để hấp thu vắc xin tối ưu. Nếu tiêm vào cánh tay ở giai đoạn này, kim tiêm cần đủ dài (ít nhất 2,5 cm) để đảm bảo vắc xin vào đúng lớp cơ.

Đối với trẻ trên 2 tuổi và người lớn 

Từ độ tuổi này trở đi, vùng cơ delta ở cánh tay trở thành vị trí tiêm tiêu chuẩn. Đây là vùng cơ có khả năng hấp thu tốt, dễ tiêm và thuận tiện trong việc theo dõi phản ứng sau tiêm nhất. Đây cũng là lý do vì sao người lớn thường được chỉ định tiêm vắc xin ở bắp tay thay vì đùi.

Vị trí tiêm bại liệt còn tuỳ thuộc vào độ tuổi của mỗi bệnh nhân 

Tiêm phòng bại liệt nên tiêm ở tay hay chân?

Như đã nhắc đến ở trên, vị trí tiêm còn phụ thuộc vào độ tuổi của bệnh nhân. Theo hướng dẫn của CDC Hoa Kỳ, trẻ dưới 12 tháng nên tiêm vào đùi (chân), trong khi trẻ lớn và người trưởng thành được ưu tiên tiêm vào cơ delta (tay). Điều quan trọng là dù tiêm ở tay hay chân, vắc xin IPV vẫn có hiệu quả tương đương nhau.

Lưu ý dành cho người bệnh tiêm vắc xin bại liệt 

Ngay sau khi tiêm, trẻ cần được theo dõi tại cơ sở tiêm chủng ít nhất 30 phút để phát hiện kịp thời các phản ứng bất thường như sốc phản vệ dù tỷ lệ này rất hiếm gặp. Trong 1–2 ngày đầu, một số phản ứng thông thường có thể xuất hiện như sưng nhẹ, đỏ hoặc đau tại chỗ tiêm, sốt nhẹ, quấy khóc hay chán ăn. Đây là dấu hiệu bình thường cho thấy hệ miễn dịch đang phản ứng với vắc xin và sẽ tự thuyên giảm mà không cần can thiệp y tế.

Ngoài ra, các bậc cha mẹ cần lưu ý nếu bé có các triệu chứng bất thường dưới đây, hãy đưa bé đến cơ sở y tế gần nhất càng sớm càng tốt:

• Sốt cao trên 39°C
• Bỏ bú hoặc bỏ ăn hoàn toàn
• Li bì, khó đánh thức
• Co giật hoặc các dấu hiệu bất thường khác

Trẻ sơ sinh bỏ bú có thể là dấu hiệu bất thường sau khi tiêm vắc xin bại liệt 

Câu hỏi liên quan

Tiêm vắc xin bại liệt sai vị trí có sao không?

Có. Theo khuyến cáo của WHO và Bộ Y tế Việt Nam, vắc xin IPV bắt buộc phải tiêm bắp, đúng vị trí theo từng độ tuổi.

Trường hợp hay gặp nhất là tiêm nhầm vào vùng mông đặc biệt nguy hiểm ở trẻ nhỏ, vì vùng mông có lớp mỡ dày, khiến vắc xin không thấm vào cơ đúng cách và không kích hoạt được hệ miễn dịch tối ưu. Ngoài ra, tiêm sai vị trí còn có thể gây tổn thương dây thần kinh tọa, sưng đau kéo dài hoặc áp xe tại chỗ tiêm.

Với các vắc xin phối hợp như Pentaxim hay Hexaxim, tiêm sai vị trí có thể cũng dẫn đến hiệu quả phòng ngừa các bệnh lý như ho gà, uốn ván, bạch hầu bị giảm sút. Thậm chí trong một số trường hợp, các bác sĩ có thể phải tiêm lại cho bệnh nhân. 

Nếu tiêm sai vị trí người bệnh có thể bị sưng đau tại chỗ tiêm 

Tiêm bại liệt dạng phối hợp thì vị trí tiêm có khác nhau không?

Không. Dù là vắc xin bại liệt đơn (IPV) hay vắc xin phối hợp chứa thành phần IPV (Pentaxim, Hexaxim, Infanrix Hexa…) thì vị trí tiêm tiêu chuẩn vẫn không thay đổi là tiêm bắp vào cơ đùi với trẻ nhỏ, hoặc cơ delta với trẻ lớn và người trưởng thành. Điều duy nhất thay đổi là số lượng mũi tiêm trong một lần nhưng vị trí và kỹ thuật vẫn giữ nguyên theo hướng dẫn chung.

Có thể nói, bài viết trên đã giải đáp chi tiết về “mũi bại liệt tiêm ở vị trí nào”. Vị trí tiêm chuẩn của vắc xin bại liệt là tiêm bắp tay đối với trẻ trên 2 tuổi và người lớn. Tuy nhiên, đối với trẻ dưới 2 tuổi thì các bé cần được tiêm vào cơ đùi trước.